FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Një veçanti e mafies shqiptare është struktura kryesisht e bazuar në familje...
Të sofistikuar, me struktura të forta biznesi dhe, mbi të gjitha, me profil të ulët, anëtarët e mafies shqiptare kanë arritur të kamuflojnë veten në Amerikën Latine gjatë dekadave të fundit për t'u bërë një nga shpërndarësit kryesorë të kokainës në Evropë.
Ata mbërritën në rajon në fund të viteve 1990 dhe fillim të viteve 2000, pas rënies së komunizmit në Shqipëri dhe luftërave ballkanike, sipas një raporti të kohëve të fundit nga Iniciativa Globale kundër Krimit të Organizuar Transnacional (GI-TOC).
Sot, ata kanë kontakt me kultivuesit e kokainës në Peru, prodhuesit e kokainës në Kolumbi, grupet që transportojnë drogë në portet ekuadoriane dhe kartelet e fuqishme meksikane, sipas ekspertëve të konsultuar nga Bloomberg Línea.
-Klanet shqiptare, të bashkuara nga lidhjet familjare
Mafia shqiptare është vetëm një nga grupet ballkanike me prani në Amerikën Latine, që furnizon Evropën me kokainë.
“Ka lajme për klanet boshnjake, malazeze, kosovare dhe serbe”, thotë Victor Sanchez, një ekspert i krimit të organizuar dhe studiues në Universitetin Autonom të Coahuilas në Meksikë.
Falë diasporës që rezultoi nga konfliktet që shpërthyen në Ballkan në vitet 1990, anëtarët e këtyre grupeve janë përhapur në qytete të mëdha evropiane dhe janë të pranishëm në pesë porte kryesore, Algeciras dhe Valencia në Spanjë, Hamburg në Gjermani, Roterdam në Holandë dhe Antwerp në Belgjikë.
Por ata kanë ndikim edhe në portet e Amerikës Latine nga të cilat niset droga për në Kontinentin e Vjetër, duke përfshirë Esmeraldas dhe Guayaquil në Ekuador, Buenaventura në Kolumbi dhe Callao në Peru. Eksperti thekson se një veçanti e mafies shqiptare është struktura kryesisht e bazuar në familje.
"I bashkohesh mafies shqiptare si bir, nip, kushëri ose i afërm i njërit prej anëtarëve të saj. Meqenëse ajo përbëhet nga njerëz me lidhje gjaku, është më e vështirë për ta të raportojnë ose të japin informacione kundër klanit", thotë Sánchez.
Kjo karakteristikë, të cilën e ndajnë mafia shqiptare dhe Ndrangheta italiane, është arsyeja pse ato kanë qenë të vështira për t'u çmontuar, ndryshe nga strukturat e tjera kriminale evropiane, si Cosa Nostra dhe Camorra. Bandat shqiptare janë gjithashtu "shumë të sofistikuara në biznes", thotë Luis Córdova Alarcón, drejtor i programit kërkimor të Rendit, Konfliktit dhe Dhunës në Universitetin Qendror të Ekuadorit.
"Mafia shqiptare, ose të paktën grupet që kanë vepruar nga Ekuadori, e kanë bërë këtë me struktura biznesi të mirë-vendosura, të cilat i kanë lejuar ata të kamuflojnë trafikun e drogës në kompanitë e transportit dhe magazinimit, si dhe në kompanitë e transportit detar që eksportojnë", shpjegon Córdova.
Eksperti tregon se si Dritan Gjika, një trafikant droge shqiptar i kapur majin e kaluar në Emiratet e Bashkuara Arabe, krijoi, midis viteve 2010 dhe 2012, një sërë kompanish në Ekuador të lidhura me eksportet e bananeve, me qëllim që të dërgonte kokainë në Evropë përmes tyre.
Në atë kohë, gjatë administratës së Rafael Correa-s, Ministria e Bujqësisë dhe Blegtorisë krijoi një sistem për ndarjen e kuotave javore të eksportit të bananeve bazuar në numrin e hektarëve të mbjellë, të quajtur Unibanano.
Por sistemi u auditua vetëm në vitin 2022 me financim nga Bashkëpunimi Gjerman. Auditimi zbuloi ekzistencën e më shumë se 50 "kompanive fantazmë", të themeluara vetëm në letër, por që mbanin kuotat e lartpërmendura.
"Çfarë do të thotë kjo? Se kishte pandëshkueshmëri dhe mbrojtje absolute. Një departament i tërë i Ministrisë së Bujqësisë u përfshi në trafikun e drogës", thotë Sánchez, eksperti i krimit të organizuar, duke cituar raportet e shtypit kombëtar mbi këtë temë.
Përvoja e grupeve shqiptare në pastrimin e parave u ka lejuar atyre të mbajnë marrëdhënie të mira me kartelet meksikane, dhe profili i tyre i ulët i ka lejuar atyre të shmangin tërheqjen e vëmendjes së autoriteteve lokale, thotë Mike Vigil, ish-drejtor i operacioneve ndërkombëtare për DEA-n.
“Ata gjithmonë mbajnë një profil shumë të ulët sepse e dinë shumë mirë se inkurajimi i dhunës nuk është i mirë për biznesin”, thotë Vigil.
Shqetësimi për mafiet ballkanike është përhapur në Kombet e Bashkuara, të cilat, gjatë prezantimit të Raportit Botëror për Drogën 2025, denoncuan rritjen e dhunës së lidhur me drogën në Evropë.
"Dhuna dhe konkurrenca që karakterizojnë tregun e paligjshëm të kokainës, dikur të kufizuar në Amerikën Latine, po përhapet në Evropën Perëndimore, ndërsa grupet e krimit të organizuar nga Ballkani Perëndimor rrisin ndikimin e tyre në treg", thanë Kombet e Bashkuara.
-Pse mafia shqiptare fitoi terren në rajon
Suksesi i mafias shqiptare në Amerikën Latine është për shkak të tre faktorëve: mungesës së konkurrencës me organizatat lokale, furnizimit të tepërt me kokainë në rajon dhe çmobilizimit të FARC-ut në Kolumbi, i cili fragmentoi industrinë e trafikut të paligjshëm të drogës.
1. Negocioni në vend që të përballesh
"Mafia shqiptare nuk përfshihet në konfrontim; ajo bashkëpunon me mafiet lokale. Në Meksikë, ata bashkëpunojnë si me Kartelin Sinaloa ashtu edhe me Kartelin e Gjeneratës së Re të Jalisco-s", thotë Sánchez.
Dhe në Kolumbi, anëtarët e mafies shqiptare mbajnë lidhje me organizata si Klani i Gjirit në bregdetin e Karaibeve, ndërsa mbajnë gjithashtu lidhje me disidentët e FARC në bregdetin e Paqësorit.
E njëjta gjë vlen edhe për lidhjet që grupet ballkanike mbajnë në vende të tilla si Peruja dhe Ekuadori.
"Marrëdhëniet kriminale midis qytetarëve të Ballkanit Perëndimor dhe prodhuesve të vegjël në Peru ose bandave lokale në Ekuador janë të forta, pjesërisht, sepse ata kanë nevojë për njëri-tjetrin në mënyrë të barabartë", shton Sánchez
Një tregues se mafia shqiptare nuk po kërkon të zgjerojë territorin e saj dhe të zhvendosë bandat lokale është se ajo nuk ka forca të armatosura në Amerikën Latine. Në fakt, ajo krijon marrëdhënie biznesi nëpërmjet lajmëtarëve ose emisarëve që udhëtojnë përkohësisht nga Evropa, përveç nëse kanë probleme ligjore dhe kërkojnë të krijojnë një prani të përhershme në rajon.
“Lajmëtarët janë të pavarur dhe punojnë me organizata të shumta. Emisarët janë individë të përzgjedhur brenda një grupi kriminal dhe "duhet të plotësojnë kritere specifike për t'u kualifikuar si përfaqësues të grupit në Amerikën e Jugut", thuhet në raportin e GI-TOC.
Si lajmëtarët ashtu edhe emisarët duhet të kenë aftësi të caktuara, thotë Sánchez. Cilat? Të folurit e disa gjuhëve dhe të pasurit ekspertizënë pastrimin e parave u lejon atyre të eksplorojnë mundësi të reja biznesi dhe të ofrojnë shërbimet e tyre për grupe në Kolumbi, Ekuador dhe Meksikë, duke forcuar marrëdhëniet e tyre.
2. "Ka vend për shumë njerëz"
Një faktor tjetër që i lejoi mafias shqiptare dhe grupeve ballkanike të pozicionoheshin si trafikantë të kokainës është rritja e konsumit dhe prodhimit të kësaj droge.
Në Evropë, përdorimi i drogës është rritur me 80% që nga viti 2011, dhe në mbarë botën, numri i përdoruesve është rritur nga 17 milionë në vitin 2013 në 25 milionë në vitin 2023, sipas raportit më të fundit nga Zyra e Kombeve të Bashkuara për Drogën dhe Krimin (UNODC).
Ndërsa kërkesa për kokainë është rritur, është rritur edhe furnizimi. Vetëm midis viteve 2022 dhe 2023, potenciali i prodhimit u rrit nga 2,757 në 3,708 ton, megjithëse rritja ka vazhduar gjatë dekadës së fundit.
3. Fragmentimi në zinxhirin e trafikimit të drogës
Demobilizimi kontrovers i Forcave të Bashkuara të Vetëmbrojtjes së Kolumbisë (AUC) në vitin 2006 dhe i Forcave të Armatosura Revolucionare të Kolumbisë (FARC) në vitin 2016 fragmentoi zinxhirin e trafikimit të drogës, sipas raportit GI-TOC.
Fragmentimi ka çuar, ndër të tjera, në "bërjen e strukturave të krimit të organizuar më shumë horizontale sesa hierarkike, më shumë si një sistem nyjesh të lidhura". Në kontekstin e kësaj dinamike, mafia shqiptare ka fituar një pikëmbështetje në Amerikën Latine.
Në përputhje me GI-TOC, Vigil argumenton se boshllëku i lënë nga FARC dhe përçarja midis grupeve të tjera të armatosura në Kolumbi në veçanti "krijuan mundësi për trafikantët e drogës në Ballkan".
Vigil shton se mafia shqiptare ka zotëruar "lidhjen me shoqërinë e Amerikës së Jugut", duke u martuar me gra vendase, për shembull, dhe duke falsifikuar dokumente, "duke përdorur identitete të shumëfishta për të shmangur zbulimin nga autoritetet".
-Ekuadori, çelësi për grupet ballkanike
Ekuadori është ndoshta vendi latino-amerikan me numrin më të madh të emisarëve dhe lajmëtarëve të mafias shqiptare, si dhe disa udhëheqësve të grupeve ballkanike.
Një rast konkret: Dritan Rexhepi, udhëheqës i Kompania Bello.
Rexhepi mbërriti në Ekuador në vitin 2012 - pasi iku nga tre dënime me burg në Evropë dhe dy vjet më vonë u kap në operacionin në Ballkan, i cili u zhvillua në Durán, Samborondón dhe Guayaquil. Paradoksi është se nga burgu, ai konsolidoi pushtetin e organizatës së tij në Amerikën Latine.
Rexhepi u lirua nga burgu në Ekuador në vitin 2021 pas një lirimi të parakohshëm dhe pavarësisht dy kërkesave të miratuara për ekstradim, në Shqipëri dhe Itali, megjithëse në nëntor 2023 ai u kap në Turqi me një pasaportë kolumbiane.
Lirimi i parakohshëm u denoncua nga ish-anëtari i asamblesë dhe kandidati presidencial Fernando Villavicencio, i cili u vra më 9 gusht 2023, i cili në një raport i ekspozoi gjithashtu publikut se si mafia shqiptare depërtoi në Policinë Kombëtare.
Ky raport pretendon se ish-komandantja e Policisë Kombëtare Tannya Varela u përvetësua nga mafia shqiptare dhe punoi në shërbim të saj kur ishte komandante e zonës policore që korrespondonte me provincën e Manabi.
Villavicencio madje zbuloi lidhjen midis një tjetër bosi shqiptar të drogës, Dritan Gjika, dhe biznesmenit Rubén Cherres, një mik i kunatit me ndikim të ish-Presidentit Guillermo Lasso, Danilo Carrera. Grupet ballkanike kanë korruptuar shumë zyrtarë dhe forca sigurie në rajon», thotë Vigil.
Por, përpara se grupet ballkanike të depërtonin në institucionet e Ekuadorit, kishte një element që u lejonte anëtarëve të tyre të hynin dhe të vendoseshin në vend, fakti që qeveria e Rafael Correa-si përjashtoi qytetarët nga e gjithë bota nga kërkesat për vizë në vitin 2008, duke u lejuar atyre të qëndronin në vend deri në gjashtë muaj.
Ata që kishin probleme ligjore në Shqipëri ose Evropë mund ta gjenin Ekuadorin si një lloj strehe të sigurt dhe kjo çoi në një vendosje më të madhe të emisarëve të mafias.
E vërteta është se sot, ka të paktën shtatë grupe ballkanike që veprojnë në Ekuador dhe Amerikën e Jugut: Kompania Bello Shqiptare, Klani Farruku dhe Klani Lazaratit, Grupi Sarić (Serbi), Klanit Kotor (Mali i Zi) dhe Klanit Tito dhe Dino (Bosnje)./Përshtati "Pamfleti" nga "BloombergLine"
Lini një Përgjigje