FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Në Perëndim ekziston frika e një ringjalljeje të luftës së viteve 1998-1999 në Kosovë që mori më shumë se 10,000 jetë dhe la mbi 1 milion të pastrehë...
Tensionet midis Serbisë dhe Kosovës u ndezën sërish gjatë fundjavës kur rreth 30 serbë të armatosur rëndë u strehuan në një manastir ortodoks në veri të Kosovës, duke shkaktuar një përleshje njëditore me policinë, ku mbetën të vdekur një oficer dhe tre agresorë.
Përplasja e së dielës ishte një nga më të rëndat që nga shpallja e pavarësisë së Kosovës nga Serbia në vitin 2008. Ajo erdhi ndërsa Bashkimi Evropian dhe SHBA po përpiqen të ndërmjetësojnë dhe finalizojnë bisedimet shumëvjeçare për normalizimin e lidhjeve midis dy shteteve ballkanike.
Në Perëndim ekziston frika e një ringjalljeje të luftës së viteve 1998-1999 në Kosovë që mori më shumë se 10,000 jetë dhe la mbi 1 milion të pastrehë.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, akuzoi Serbinë për dërgimin e sulmuesve në Kosovë. Presidenti serb Aleksandar Vuçiç e mohoi këtë, duke thënë se burrat ishin serbë të Kosovës të cilëve u është ngopur “terrori i Kurtit”.
Një vështrim në historinë mes Serbisë dhe Kosovës, dhe pse tensionet e fundit janë shqetësim për Evropën.
Pse Serbia dhe Kosova janë në konflikt?
Mosmarrëveshja për Kosovën është shekullore. Serbët e vlerësojnë këtë zonë si qendrore për fenë dhe shtetësinë e tyre. Shumë manastire të krishtera ortodokse serbe mesjetare janë në Kosovë dhe nacionalistët serbë e shohin një betejë të vitit 1389 kundër turqve osmanë atje, si një simbol të luftës së tyre kombëtare për pavarësi.
Shumica e shqiptarëve etnikë të Kosovës, shumica e të cilëve janë myslimanë, ndërkohë, e shohin Kosovën si vendin e tyre dhe e akuzojnë Serbinë për pushtimin e saj dhe shtypjen e tyre për dekada.
Rebelët shqiptarë etnikë filluan një kryengritje në vitin 1998 për të çliruar vendin nga sundimi serb. Përgjigja brutale e Beogradit shkaktoi një ndërhyrje të NATO-s në vitin 1999, duke e detyruar Serbinë të tërhiqej dhe t'ia dorëzonte kontrollin paqeruajtësve ndërkombëtarë.
Ka ende rreth 4,500 paqeruajtës të stacionuar në Kosovë, një vend i varfër me rreth 1.7 milionë banorë me pak industri dhe ku krimi dhe korrupsioni janë të shfrenuar.
A janë të lartë tensionet tani?
Ka tensione të vazhdueshme ndërmjet qeverisë së Kosovës dhe banorëve serbë etnikë që jetojnë kryesisht në veri të Kosovës dhe që mbajnë lidhje të ngushta me Beogradin. Mitrovica, qyteti kryesor në veri, është efektivisht i ndarë në një pjesë etnike shqiptare dhe një pjesë të kontrolluar nga serbët, dhe të dyja palët rrallë përzihen. Në jug të Kosovës ka edhe enklava më të vogla të populluara nga serbët.
Përpjekjet e qeverisë për të vendosur më shumë kontroll në veri zakonisht hasen me rezistencë dhe situata u përkeqësua në fillim të këtij viti, kur serbët bojkotuan zgjedhjet lokale të mbajtura në veri. Më pas ata u përpoqën të pengonin kryetarët e sapozgjedhur shqiptarë etnikë që të hynin në zyrat e tyre.
Rreth 30 paqeruajtës të NATO-s dhe më shumë se 50 protestues serbë u lënduan në përleshjet që pasuan.
A ka një lidhje me rusi dhe luftën në Ukrainë?
Shumë përpara se tanket ruse të futeshin në Ukrainë vitin e kaluar, presidenti rus Vladimir Putin përmendi shpërbërjen e Jugosllavisë për të justifikuar një pushtim të mundshëm të një vendi sovran evropian.
Putin, trupat e të cilit aneksuan ilegalisht Krimenë nga Ukraina në vitin 2014, ka argumentuar vazhdimisht se bombardimi i Serbisë nga NATO në vitin 1999 dhe njohja e Kosovës nga Perëndimi krijuan një precedent. Ai ka pohuar se lejon Rusinë të ndërhyjë në gadishullin strategjik të Ukrainës në Detin e Zi dhe në zonat me shumicë ruse në lindje të vendit.
Zyrtarët perëndimorë e kanë hedhur poshtë me forcë arsyetimin e Putinit, duke thënë se ndërhyrja e NATO-s në Kosovë u shkaktua nga vrasjet masive dhe krimet e tjera të luftës të kryera nga trupat serbe kundër shqiptarëve etnikë. Ky nuk ishte rasti në Ukrainë përpara pushtimit të plotë të Rusisë.
Në Perëndim ka frikë se Rusia, duke vepruar përmes aleatit të saj Serbisë, po përpiqet të destabilizojë Ballkanin dhe kështu të zhvendosë të paktën njëfarë vëmendjeje nga agresioni i saj ndaj Ukrainës.
Çfarë është bërë për zgjidhjen e mosmarrëveshjes?
Ka pasur përpjekje të vazhdueshme ndërkombëtare për të gjetur gjuhën e përbashkët midis dy ish-armiqve të luftës, por asnjë marrëveshje gjithëpërfshirëse nuk ka dalë deri më tani. Zyrtarët e Bashkimit Evropian dhe të SHBA-së kanë ndërmjetësuar negociatat për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës që nga viti 2012.
Negociatat kanë çuar në rezultate në disa fusha, si liria e lëvizjes pa postblloqe dhe krijimi i forcave policore multietnike në Kosovë. Megjithatë, kjo e fundit u prish kur serbët u tërhoqën nga forca vitin e kaluar për të protestuar kundër vendimit të Prishtinës për të ndaluar targat e automjeteve të lëshuara nga Serbia.
Pas presionit ndërkombëtar, Kurti, kryeministri i Kosovës, e pezulloi dekretin por kjo nuk i ktheu serbët në institucionet e Kosovës.
Duke shtuar vështirësinë për të gjetur një zgjidhje, Kosova dhe Serbia kanë të dyja liderë nacionalistë. Kurti është akuzuar shpesh nga ndërmjetësit ndërkombëtarë për lëvizje që shkaktojnë tensione të panevojshme.
Vuçiç, ndërkohë, është një ish-ultra-nacionalist që këmbëngul se Serbia nuk do ta njohë kurrë Kosovën dhe këmbëngul se një marrëveshje e mëparshme për t'u dhënë serbëve të Kosovës një nivel pavarësie duhet së pari të zbatohet përpara se të bëhen marrëveshje të reja. Vuçiç e ka pranuar në heshtje humbjen e kontrollit të Serbisë mbi Kosovën, por gjithashtu thotë se vendi nuk do të vendoset nëse nuk fiton diçka.
Çfarë ndodh më pas?
Zyrtarët ndërkombëtarë ende shpresojnë se Kosova dhe Serbia mund të arrijnë një marrëveshje që do t'i lejonte Kosovës të marrë një vend në Kombet e Bashkuara pa pasur nevojë që Serbia të njohë qartë shtetësinë e saj. Të dy vendet duhet të normalizojnë lidhjet nëse duan të përparojnë drejt anëtarësimit në BE.
Asnjë përparim në negociatat e ndërmjetësuara nga BE nuk do të nënkuptonte paqëndrueshmëri të zgjatur, rënie ekonomike dhe potencial të vazhdueshëm për përplasje. Çdo ndërhyrje ushtarake serbe në Kosovë do të nënkuptonte një përplasje me paqeruajtësit e NATO-s atje dhe Serbia nuk ka gjasa të hyjë, nëse nuk fiton një lloj mbështetjeje ruse. /Përshtati “Pamfleti” nga “Associated Press”
Lini një Përgjigje