FLASH
Shkruar nga Gianluca Ottavio
Mbështetja publike e Dua Lipës i ka dhënë një dimension ndërkombëtar protestave kundër projektit turistik pranë lagunës së Nartës. Debati tashmë nuk kufizohet vetëm te mbrojtja e mjedisit, por prek mënyrën se si merren vendimet për zhvillimin, transparencën dhe të ardhmen e bregdetit shqiptar...
Dua Lipa ka vendosur të mbështesë publikisht protestat kundër ndryshimeve të mbrojtjes mjedisore në zonën e Nartës, duke i dhënë jehonë ndërkombëtare një debati që prej javësh ka dominuar jetën publike në Shqipëri.
Përmes podkastit të saj Service95 Book Club, gjatë një bisede me shkrimtaren shqiptare Lea Ypi, këngëtarja u ndal jo vetëm te historia politike e vendit, por edhe te zhvillimet e fundit që lidhen me projektet turistike në bregdet.
Artistja me origjinë shqiptare e cilësoi shqetësues faktin që një qeveri mund të ndryshojë legjislacionin për mbrojtjen e mjedisit pa një proces të gjerë konsultimi me qytetarët. Ajo vlerësoi gjithashtu këmbënguljen e protestuesve, të cilët prej javësh kërkojnë pezullimin e projektit dhe ruajtjen e zonës natyrore.
Për organizatorët e protestave, deklarata e Dua Lipës ka një rëndësi të veçantë. Ata besojnë se vëmendja që artistja gëzon në mbarë botën mund të ndihmojë që debati për Nartën të mos mbetet një çështje e brendshme shqiptare, por të ndiqet edhe nga opinioni ndërkombëtar.
Në qendër të polemikave ndodhet projekti turistik i lidhur me Affinity Partners, fondi i investimeve i drejtuar nga Jared Kushner, bashkëshorti i Ivanka Trump dhe dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump.
Projekti parashikon zhvillimin e një kompleksi turistik luksoz në ishullin e Sazanit dhe në zonën pranë lagunës së Nartës, me investime që vlerësohen në miliarda euro. Sipas Ivanka Trump, ideja për investimin lindi pas një udhëtimi privat me varkë përgjatë bregdetit shqiptar, ku familja u impresionua nga plazhet e paprekura dhe peizazhi natyror.
Pikërisht këto karakteristika janë edhe arsyeja pse shumë qytetarë kundërshtojnë projektin, duke argumentuar se zhvillimi nuk duhet të cenojë një nga ekosistemet më të rëndësishme të vendit.
Laguna e Nartës është një zonë me rëndësi të veçantë ekologjike. Ajo përfshin ligatina, duna ranore, pyje dhe kripore që shërbejnë si strehë për qindra specie shpendësh. Flamingot, pelikanët dhe çafkat janë bërë simbol i këtij peizazhi dhe, njëkohësisht, simbol i protestës qytetare.
Në tubimet e zhvilluara në Tiranë dhe në zonën e Nartës, protestuesit mbajnë flamingo prej kartoni, sfungjeri apo plastike, duke i kthyer ato në një metaforë të mbrojtjes së natyrës. Sipas tyre, shqetësimi nuk lidhet vetëm me ndërtimin e një resorti luksoz, por me mënyrën se si po trajtohen zonat e mbrojtura dhe me precedentët që mund të krijohen për të ardhmen.
Protestat nisën në fund të muajit maj, pasi në zonë u panë mjete të rënda dhe rrethime. Pamjet krijuan bindjen se punimet po avanconin ndërkohë që ende kishte pikëpyetje mbi aspektet mjedisore dhe procedurat ligjore.
Që prej asaj kohe demonstratat janë zhvilluar pothuajse çdo mbrëmje, me sloganet “Shqipëria nuk është në shitje”, “Mos prekni Nartën” dhe “Nuk duam të bëhemi Dubai”. Kryeministri Edi Rama e ka mbrojtur vazhdimisht projektin, duke argumentuar se Shqipëria ka nevojë për investime të mëdha dhe për një model turizmi me vlerë të shtuar.
Sipas tij, vendi nuk mund të mbështetet vetëm te turizmi sezonal dhe duhet të tërheqë kapital ndërkombëtar për të krijuar vende pune, infrastrukturë moderne dhe zhvillim ekonomik. Në këtë pikë qëndron edhe përplasja kryesore.
Qeveria e konsideron projektin një mundësi zhvillimi, ndërsa kundërshtarët e tij argumentojnë se problemi nuk është investimi në vetvete, por mënyra se si merren vendimet dhe shkalla e mbrojtjes që i garantohet pasurisë natyrore.
Dua Lipa nuk është shprehur kundër turizmit apo investimeve të huaja. Ajo ka ngritur shqetësimin për procedurat dhe për rëndësinë e konsultimit publik, duke theksuar se mbrojtja e mjedisit nuk duhet të ndryshohet pa përfshirjen e qytetarëve.
Ambientalistët paralajmërojnë se ndikimi i një projekti të tillë nuk kufizohet vetëm te sipërfaqja ku do të ndërtohen objektet. Ata argumentojnë se rrugët, trafiku, ndriçimi, zhurmat, konsumi i ujit dhe fragmentimi i dunave mund të ndryshojnë ekuilibrin e gjithë ekosistemit të lagunës.
Një tjetër element që ka ushqyer debatin lidhet me çështjet e pronësisë. Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka nisur hetime për disa transaksione të lidhura me tokat ku parashikohen investimet. Në qendër të verifikimeve është sipërmarrësi shqiptaro-amerikan Artur Shehu, i cili ka mohuar çdo shkelje.
Deri tani nuk ka akuza ndaj Jared Kushner apo Ivanka Trump, dhe hetimet nuk u atribuojnë atyre përgjegjësi penale. Megjithatë, fakti që projekti lidhet me familjen e presidentit amerikan e ka bërë debatin edhe më të ndjeshëm politikisht.
Për shumë protestues, çështja nuk është vetëm një projekt turistik, por mënyra se si ndërthuren interesat ekonomike, politika dhe administrimi i territorit. Ata kërkojnë më shumë transparencë, konsultim publik dhe respektim të procedurave ligjore.
Ndërkohë, protesta ka marrë një karakter më të gjerë. Krahas mbrojtjes së Nartës dhe Sazanit, në tubime diskutohen edhe korrupsioni, emigrimi, kostoja e jetesës, pagat, shërbimet publike dhe përqendrimi i pushtetit. Për një pjesë të pjesëmarrësve, projekti është kthyer në simbol të mënyrës se si qeveriset vendi.
Një element i veçantë i kësaj lëvizjeje është fakti se ajo nuk identifikohet me partitë tradicionale politike. Në protesta marrin pjesë artistë, ambientalistë, guida turistike, pensionistë, studentë dhe familje të tëra. Flamingot rozë janë bërë pika e përbashkët që bashkon breza dhe grupe të ndryshme shoqërore.
Pyetja që shtrojnë protestuesit është e drejtpërdrejtë: kush vendos për të ardhmen e territorit shqiptar? A duhet që zhvillimi të udhëhiqet vetëm nga investimet, apo qytetarët duhet të kenë një rol real në vendimmarrje?
Nga ana tjetër, qeveria mbetet e bindur se investimi do të vazhdojë. Rama e konsideron projektin një pjesë të strategjisë për transformimin ekonomik të vendit dhe argumenton se Shqipëria duhet të konkurrojë me destinacionet elitare të Mesdheut.
Çështja ka tërhequr edhe vëmendjen e Bashkimit Evropian. Si vend kandidat për anëtarësim, Shqipëria pritet të respektojë standardet për mbrojtjen e mjedisit, transparencën administrative dhe pjesëmarrjen e publikut në vendimmarrje. Për këtë arsye, zhvillimet në Nartë po ndiqen me interes edhe nga institucionet evropiane.
Në këtë kontekst, ndërhyrja e Dua Lipës ka marrë një peshë të veçantë. Ajo nuk është bërë organizatore e protestave dhe nuk ka marrë rol politik, por ka përdorur platformën e saj globale për të tërhequr vëmendjen mbi një debat që rrezikonte të mbetej lokal.
Prej vitesh, këngëtarja është konsideruar një nga figurat që ka promovuar imazhin pozitiv të Shqipërisë në botë. Këtë herë, ajo ka zgjedhur ta përdorë të njëjtin ndikim për të kërkuar që zhvillimi ekonomik të shoqërohet me transparencë, respekt për ligjin dhe mbrojtje të mjedisit.
Flamingoja, që deri dje ishte thjesht një shpend karakteristik i lagunës së Nartës, është shndërruar kështu në simbol të një debati shumë më të gjerë. Për disa ajo përfaqëson mbrojtjen e natyrës; për të tjerë, nevojën për një model zhvillimi më të balancuar.
Ajo që është e qartë është se diskutimi nuk ka të bëjë më vetëm me një resort, por me mënyrën se si Shqipëria dëshiron të ndërtojë të ardhmen e saj./Pamfleti nga “La Voce”
Mori edhe Dua Lipa ca toka nga Jugu, mbaroi punen qe kishte TRANSAKSION - I DHA, IA DHA Tani le te vazhdojne te tjeret me parimin INTERESI DHE PARAJA JANE ZOT Nuk behet as Shqiperia dhe asnje vend me KELLIRA!!!!
Për mua Ajo që deklaron Dua Lipa, nuk vlen nga interesat e ndonjë ofrimi për miljona euro,,por thirrja e tokës së saj, e kombit që i përket, ku ndjen frikën e asimilimit , shitjes me Dy duar të atdheut !! Ajo ndryshe nga shume të tjerë që rrinë të fshehur, pa berë të njëjtën gjë,siç po duket shanci i fundit për Shqipërinë. Mbështetja e saj eshte sfida ndaj 4 miljon euro të hedhura minimalisht për propagandë.. dhe Dua Lipa për mua është një patriote, që meriton të quhet një bijë e shquar e kombit tonë shqiptar.!