FLASH
Shkruar nga Alexey Kisjuhas
Në një analizë me titull "Vëllezërit shqiptarë", autori serb Alexey Kisjuhas argumenton se shqiptarët dhe serbët kanë më shumë të përbashkëta sesa i ndajnë, duke krahasuar protestat në Shqipëri me ato në Serbi dhe duke kritikuar stereotipet e rrënjosura ndaj shqiptarëve në shoqërinë serbe. Sipas tij, të dy popujt përballen me të njëjtat sfida: korrupsionin, shtetin e kapur dhe abuzimin me pushtetin.
Asnjëherë nuk jemi përpjekur t’i kuptojmë shqiptarët. Para së gjithash ata në Kosovë dhe në Luginën e Preshevës, por edhe ata në Shqipëri. Pikërisht aty po zhvillohen protesta masive kundër qeverisë së Edi Ramës, të cilat ngjajnë aq shumë me problemet tona, sa ngjashmëria është e pamohueshme. Jo sepse janë produkt i së njëjtës dorë komplotiste të një “revolucioni me ngjyra” (në Shqipëri protestat quhen “Revolucioni Flamingo”), por sepse protestuesit reagojnë ndaj të njëjtave probleme të korrupsionit sistemik dhe shtetit të kapur, si edhe protestuesit në vendin tonë.
Prandaj, këto nuk janë thjesht “lajme nga bota” apo “nga rajoni”, të vendosura para sportit dhe parashikimit të motit, por një mësim serioz mbi mënyrën e qeverisjes së autokratëve të korruptuar të Ballkanit. Janë pasqyra e gjithçkaje që është e kalbur në të ashtuquajturin “Ballkani i Hapur”. Dikur, në vitet 1946–1948, ekzistonin plane serioze për bashkimin e Jugosllavisë me Shqipërinë, apo për një Shqipëri (së bashku me Kosovën) si republika e shtatë jugosllave.
Por jo shumë kohë më parë, gjatë viteve 1998–1999, pati edhe krime të tmerrshme lufte, të cilat sot preferojmë t’i injorojmë. Në këtë kuptim, bie në sy se edhe vetë shqiptarët pothuajse nuk ekzistojnë në mendësinë tonë dhe në memorandumet tona, përveçse si një armik mitik dhe i lashtë. Kështu ka ndodhur për të paktën 40 vjet, nga akademikët e vitit 1986 deri te studentët e vitit 2026. Madje një ministre aktuale deklaron pa hezitim se do ta pastronte etnikisht Kosovën. E megjithatë, duket se na bashkojnë shumë më tepër gjëra sesa na ndajnë.
Pra, armiku që nuk u përpoqëm kurrë ta njohim, sot mban pankarta në protesta. Si ndodhi kjo?
Gjithçka nisi kur Ivanka Trump, në korrik të vitit 2021, lundroi me jaht përgjatë bregdetit perëndimor të Shqipërisë dhe “zbuloi”, në stilin e Kristofor Kolombit, ishullin e Sazanit, dikur bazë ushtarake e kohës së Enver Hoxhës. Ajo dhe bashkëshorti i saj, Jared Kushner, u mahnitën aq shumë nga ky ishull i paprekur dhe i pabanuar, sa vendosën të ndërtonin një kompleks gjigant turistik me vlerë 4 miliardë dollarë, me rreth 10 mijë njësi akomoduese për turistë të pasur.
Projekti i Kushnerit parashikon hotele luksoze, apartamente banimi dhe vila private, të ndërtuara brenda ekosistemit të mbrojtur të deltës Vjosë–Nartë. Në atë zonë jetojnë flamingot dhe më shumë se 200 lloje shpendësh, si edhe dhjetëra specie të rrezikuara bimore dhe shtazore. Dikush tha Shodroshi i Novi Sadit? Apo, siç thotë Vuçiçi: “Jam njeri normal, i dua zogjtë”.
Më pas, qeveria shqiptare e shpalli kompaninë Atlantic Incubation Partners, e lidhur ngushtë me firmën e Kushnerit, “investitor strategjik”, duke i mundësuar procedura të përshpejtuara për miratimin e projektit. U ndryshuan edhe ligjet për zonat e mbrojtura natyrore. Tingëllon e njohur? Në maj, buldozerët nisën të hapnin rrugë hyrëse përmes ekosistemit të mbrojtur të Vjosë–Nartës, të hiqnin rërën bregdetare dhe pyjet me pisha, si edhe të rrethonin pjesë të kantierit.
Këto ndërhyrje shkaktuan reagim të fortë publik, të nxitur edhe nga pamjet e shkatërrimit të natyrës dhe përplasjet mes protestuesve dhe rojeve private. Po, tingëllon e njohur. Kjo polemikë ndërtimore, mafioze dhe mjedisore u shndërrua shpejt në valën më të madhe të protestave në Shqipëri që nga rënia e regjimit komunist.
“Revolucioni Flamingo” mblodhi aktivistë të mjedisit, studentë, punëtorë, artistë, pjesëtarë të diasporës dhe shumë nisma qytetare. Protestat u zgjeruan në një lëvizje më të gjerë kundër korrupsionit, shtetit të kapur, pabarazisë ekonomike dhe modelit të zhvillimit që, sipas tyre, favorizon elitat politike, oligarkët dhe investitorët e huaj në dëm të interesit publik. Vëllezër shqiptarë, me të vërtetë.
Çfarë ndodhi më pas?
Prokuroria e Posaçme e Shqipërisë kundër Korrupsionit (SPAK) lidhi pjesë të këtij projekti me një hetim më të gjerë për trafik kokaine dhe pastrim parash. Dikush tha “Shtabi i Përgjithshëm” në Serbi apo Prokuroria për Krimin e Organizuar? SPAK ngriti sekuestro mbi pasuritë e një kompanie të lidhur me projektin dhe lëshoi rreth njëzet urdhër-arreste ndaj disa investitorëve.
Megjithatë, që në ditët e para të demonstratave, regjimi nisi procedime penale ndaj 85 protestuesve për prishje të rendit publik dhe pjesëmarrje në tubime të paligjshme, ndërsa organizatorët u kërcënuan me vdekje. Kundër protestuesve, përfshirë familje me fëmijë, u përdorën topa uji, gaz lotsjellës, spraj me piper, shkopinj gome dhe mjete të tjera të njohura.
“Nuk ka asnjë mundësi që ky investim të ndalet sa kohë jam unë në këtë detyrë”, deklaroi Rama.
Sipas tij, protestat janë pjesë e një “lufte hibride” kundër Shqipërisë dhe ai paralajmëroi për veprimtarinë e “agjentëve të huaj” që nxisin fushata dezinformimi. Secili ka “ustashët” dhe “mediat e Sholakut” të veta.
“Shqiptarët”, thoni ju?
Për shumë qytetarë të Serbisë, shqiptarët nuk ekzistojnë si njerëz me bindje politike, shoqëri civile, frikëra dhe dashuri, shije muzikore, humor apo arsye për të qenë të pakënaqur me qeverinë e tyre. Në vend të kësaj, ekziston një përfytyrim i shqiptarëve si kërcënues, primitivë, fajtorë dhe të reduktuar vetëm te çështja e Kosovës ose te roli që u kanë caktuar mediat e regjimit.
Shqiptari si njeri me emër dhe mbiemër, me punë, kredi banese, fëmijë në kopsht dhe mosbesim ndaj politikanëve të korruptuar, pothuajse mungon nga opinioni publik në Serbi. Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, vizitoi së fundmi Bujanocin dhe Preshevën. A e dimë emrin e tij? Mediat pranë pushtetit pothuajse heshtën, sikur vizita të mos kishte ndodhur, ndërsa e djathta reagoi me zemërim. Ndoshta kjo nuk do të ishte për t’u habitur, po të mos ishte ajo që po ndodh tani në Shqipëri dhe në Serbi.
Në vend të “Si e munda revolucionin me ngjyra”, duket sikur është shkruar një manual praktik për autokratët ballkanikë. Ose “Si t’ua shesësh pasuritë minerare kinezëve”, më saktë, “Si t’ua shesësh bregdetin amerikanëve”.
Sot, protestuesit në Shqipëri nuk kundërshtojnë vetëm qeverinë, por të gjithë klasën politike, përfshirë edhe drejtuesit kryesorë të opozitës. Ata i kanë zgjeruar kërkesat nga mbrojtja e bregdetit dhe natyrës shqiptare në një hetim të plotë të akuzave për korrupsion, duke kërkuar ndryshimin e modelit ekonomik, që sipas tyre mbështetet te krimi i organizuar dhe ndikimi i strukturave oligarkike e partiake.
Kushdo që ka ndjekur për pesë minuta protestat në Serbi gjatë një viti e gjysmë të fundit do ta njohë këtë model si diçka shumë të njohur. Kjo nuk është ndonjë kuriozitet që kërkon shpjegime të thella. Bëhet fjalë për sistemin standard të funksionimit të regjimeve autokratike ballkanike: qëndrimi i gjatë në pushtet, mediat e kapura, dhuna policore e paraqitur si ruajtje e rendit dhe stabilitetit, akuzat për ndërhyrje të huaj kundër qytetarëve të vet dhe afrimi me çdo investitor të korruptuar, qoftë nga Kina, Emiratet apo Amerika.
Ironia më e hidhur është kjo: popullsia që për dekada në diskursin publik serb është paraqitur si e padukshme, e rrezikshme dhe shpesh nënnjerëzore, sot në Tiranë bën pikërisht atë që banorët e Beogradit, Novi Sadit, Nishit, Novi Pazarit dhe Savino Selos bëjnë që nga nëntori i vitit 2024. Qëndrojnë në rrugë duke kërkuar që pushteti t’u japë llogari qytetarëve dhe përballen me shkopinj gome e arrestime, ndërsa regjimi i shpall armiq të popullit dhe të shtetit.
Edhe ata janë të rinj dhe të lodhur, por nuk kanë ndërmend të dorëzohen.
Megjithatë, me shumë gjasë, shoqëria serbe do të mësojë shumë pak për këtë. Në fund të fundit, prandaj e kemi zhvendosur për herë të gjashtë varrin e Dimitrije Tucoviçit nga Sheshi Slavija, ndërsa varri masiv me 744 shqiptarë të Kosovës në Batajnicë sikur nuk ekziston. I njëjti sistem shtetëror dhe mediatik që i ka shndërruar shqiptarët në kërcënim dhe “terroristë shqiptarë”, në vend që t’i paraqesë si një shoqëri të përbërë nga njerëz realë, do ta injorojë lëvizjen protestuese “Revolucioni Flamingo”.
Por pse e injorojnë edhe Studentët në Bllokadë? Nëse do ta paraqisnin seriozisht para publikut, do të rrëzonin kufijtë mes “nesh” dhe “atyre” më fuqishëm se çdo nismë diplomatike, politike apo e Hagës. Megjithatë, është më e lehtë të ruhet imazhi i armikut që nuk e kemi njohur kurrë. Është shumë më e vështirë kur në zemërimin e tij dallojmë një pasqyrim pothuajse të përsosur të zemërimit tonë. /Përshtatur nga "Danas"
Sa mire ka shkrojte! Ndonse eshte serb! Ha ha! Falenderoj Pamfletin qe e ka publikuar! Kur do marri fund kjo urrejtje ataviste midis dy popujve fqinj, qe kane te njejta interesa. Sa mire do ishte qe edhe njerzit tane, ata qe dine te shkruajne, te shprehen simetrikisht! Apo do vazhdojme te ushqejme reminishencat e otomanise!!