FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Dal Vietnam all'Iraq, la storia dimostra che il cambio di regime attraverso i soli attacchi aerei è irrealistico; per l'Iran, i rischi potrebbero essere ancora maggiori.
Le carte sono già sul tavolo, tre settimane dopo l'inizio della guerra. E non sono buone. "Solo con le truppe di terra si può ottenere un cambio di regime in Iran", ha ammesso giovedì il primo ministro israeliano Benjamin Netanyahu, sottolineando che "con i raid aerei possiamo ottenere molto, ma questo non è sufficiente per rovesciare la leadership del Paese".
Non è chiaro se il presidente statunitense Donald Trump condivida questa valutazione: oscilla tra dichiarazioni di cambio di regime e altri obiettivi, come la distruzione del programma nucleare iraniano e l'indebolimento delle capacità militari della leadership.
"Non ho paura di inviare truppe in una zona di guerra", ha detto Trump giovedì, aggiungendo però di non avere piani concreti in tal senso. E se anche li avesse, non li renderebbe pubblici.
I fatti parlano più forte delle parole. Un'unità speciale di 5.000 marines, addestrati per operazioni in zone di conflitto, è partita dal Giappone una settimana fa alla volta del Golfo Persico. Venerdì è stato annunciato il dispiegamento di una nave d'assalto anfibio, accompagnata da una flotta e da altri 2.500 marines. Uno scenario possibile prevede l'impiego di forze speciali presso gli impianti nucleari vicino alla città di Isfahan. Tuttavia, l'obiettivo principale potrebbe essere la conquista dell'isola di Kharg, nel Golfo Persico, centro dell'industria petrolifera iraniana, e forse persino dell'intero Stretto di Hormuz.
"Certo, si possono bombardare senza sosta, distruggendo tutto in quel paese, dalle risorse energetiche alle postazioni delle forze di sicurezza, ma questo non garantisce il rovesciamento del regime", sottolinea lo storico Alexander Downes, specialista in cambiamenti di regime presso la George Washington University.
Secondo lui, è particolarmente difficile immaginarlo in Iran. "Non è un Paese in cui il regime dipende da una singola persona. Si basa su solide strutture di sicurezza e si prepara a una guerra del genere da anni", ha affermato Downes.
Fallimenti in Vietnam, Libia e Iraq
Questo fallimento non sorprende. La storia militare dimostra ripetutamente che nemmeno forze aeree di gran lunga superiori, capaci di colpire con precisione da lontano, sono sufficienti a rovesciare i governi. Per un secolo, gli Stati Uniti in particolare hanno cercato di imporre le proprie politiche attraverso i bombardamenti, senza successo.
Durante la guerra del Vietnam, l'Operazione Rolling Thunder (1965-1968) mirava a costringere il regime nordvietnamita ad avviare negoziati attraverso attacchi aerei. Il risultato fu l'opposto: il regime di Hanoi si rafforzò.
Shembuj të tjerë tregojnë rrezikun e lartë. Në vitin 2011, NATO vendosi një zonë ndalim-fluturimi mbi Libi dhe goditi forcat e Muammar Gaddafit. Edhe pse ai u rrëzua pas gjashtë muajsh, vendi u zhyt në një luftë civile shkatërruese.
Shpresa se një regjim do të rrëzohet nga një kryengritje popullore pas bombardimeve mbart një përvojë të hidhur në Lindjen e Mesme. Në vitin 1991, pas zmbrapsjes së forcave të Saddam Husseinit nga Kuvajti, presidenti amerikan George H. W. Bush u bëri thirrje irakianëve të ngriheshin kundër diktatorit. Shiitët në jug dhe kurdët në veri iu përgjigjën thirrjes, por u masakruan nga ushtria e Husseinit.
Regjimi i tij u rrëzua vetëm në vitin 2003, kur një ofensivë e gjerë tokësore mbështeti sulmet ajrore të udhëhequra nga SHBA. Qindra mijëra njerëz humbën jetën në konfliktet pas vitit 2003 dhe mbi 3000 ushtarë amerikanë u vranë. Stabilizimi i Irakut filloi vetëm pas dy dekadash. Një operacion i ngjashëm në Iran është vështirë i imagjinueshëm: vendi është katër herë më i madh se Iraku dhe forcat e Gardës Revolucionare numërojnë rreth 200 mijë trupa.
Po aq jorealist mbetet edhe një ndryshim i shpejtë regjimi përmes një kryengritjeje popullore. “Nëse njerëzit dalin tani në rrugë, rrezikojnë të masakrohen brutalisht”, paralajmëroi këtë javë shërbimi sekret izraelit në komunikim me Departamentin amerikan të Shtetit.
Megjithatë, pikërisht këtë kishte sugjeruar Trump: “le të shohim si do të reagoni”, iu drejtua ai popullit iranian një ditë pas fillimit të luftës, duke shtuar: “Ne bombardojmë udhëheqjen, pjesën tjetër duhet ta bëni ju.” Këto fjalë kujtojnë thirrjen e Bushit në vitin 1991.
Kurthi i përshkallëzimit
Udhëheqja në Teheran tregoi qëndrueshmëri dhe u kundërpërgjigj me dronë dhe raketa në të gjithë rajonin. Pasi ushtria izraelite goditi fushën e gazit Pars në jug, Irani sulmoi objektet e gazit të lëngshëm në Katar dhe instalimet e naftës në Arabinë Saudite. Sulmet ndaj Ngushticës së Hormuzit nga Garda Revolucionare rrisin rrezikun për një krizë ekonomike globale.
Këto zhvillime ilustrojnë atë që politologu Robert Pape e quan “kurthi i përshkallëzimit”. “Në momentin që një vend përballet me sulme nga jashtë, forcohet kohezioni kombëtar. Kjo e bën pothuajse të pamundur ndryshimin e regjimit”, argumenton ai, duke shtuar “kundërshtarët nuk qëndrojnë pasivë, por kundërpërgjigjen, duke krijuar një spirale përshkallëzimi që është e vështirë të ndalet.”
Në afat të shkurtër, një luftë e bazuar vetëm në sulme ajrore mund të rezultojë edhe kundërproduktive, paralajmëron Dennis Citrinowicz, ish-drejtues i sektorit të Iranit në shërbimin sekret izraelit Mossad. Sipas tij, mbështetja e tepruar në epërsinë ajrore mund të çojë në një rezultat të dëmshëm për Izraelin: një udhëheqje edhe më radikale në Iran dhe një konflikt të gjatë e të ngrirë.
Secondo l'analisi, nemmeno un intervento di terra garantisce una soluzione. Al contrario, esiste il rischio che Stati Uniti e Israele sprofondino ulteriormente nella spirale dell'escalation. /Adattato da NZZ /
Lini një Përgjigje