FLASH
Shkruar nga PamfletiIn an interview with The Atlantic magazine last year, Trump said: “The first time I had two things to do: run the country and survive. The second time, I run the country and the world.”
The United States' stance toward allies before the outbreak of war with Iran was similar to a famous slogan on a jacket once worn by former first lady Melania Trump: "I don't care at all. Do you?"
The Trump administration not only avoided coalition building and did not seek diplomatic legitimacy, as in the 1990-1991 Gulf War or even the 2003 invasion of Iraq, but it launched the offensive together with Israel without warning many of its partners.
A US official told CNN a significant example: a senior member of the Italian government was in Dubai when the offensive began and had no knowledge of it.
"Think about the fundamental lack of coordination that this represents: the defense minister of one of the closest US allies was in the region when the operation began and he had no idea," he said.
Nine days after the war began, the conflict has drawn the world deeper into an unstable situation that now characterizes American politics in the era of Donald Trump.
Immediate consequences of shocks
The initial US and Israeli strikes, which killed Iran's supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, caused an immediate regional crisis.
European and Middle Eastern governments were suddenly faced with a war that was not theirs and that most did not want.
Authorities were forced to organize the evacuation of citizens from the conflict zone. Energy prices rose sharply, hitting fragile economies, while political tensions increased in many countries.
In the Persian Gulf states, US allies faced drone and missile attacks that shook the stability of the region's modern cities and disrupted one of the main hubs of global aviation.
Meanwhile, some allies have begun to express discontent due to the rising economic costs, the risk of a refugee crisis if Iran is destabilized, and the exposure of their citizens to the consequences of the conflict.
However, despite the triumphalism of the US administration and critics' comparisons to the Iraq war, it is still too early to judge how this conflict might end.
Intensive US-Israeli air strikes could significantly weaken Tehran's ability to threaten its neighbors. This could reinforce Trump's position as a strong figure in the region, enhance Israel's security, and serve US strategic interests after nearly 50 years of hostility with the Islamic Republic.
Megjithatë, nëse nuk ndodh një ndryshim i plotë regjimi, popullsia iraniane mund të përballet me represione të brendshme. Në rast se shteti iranian shpërbëhet dhe vendi futet në luftë civile, pasojat ekonomike dhe humanitare mund të destabilizojnë rajonin dhe më gjerë.
“Qëndroni të qetë dhe mos i poshtëroni”
Lufta ka krijuar realitete të reja gjeopolitike për vendet perëndimore dhe ato të Lindjes së Mesme që, siç thonë disa diplomatë, “nuk mund të jetojnë me Trump, por as pa të.”
Disa analistë pyesin pse aleatët evropianë dhe arabë nuk e parashikuan këtë zhvillim. Konflikti shihet si shprehje e doktrinës “America First”, që përdor fuqinë ushtarake amerikane për të imponuar një interpretim të ri të interesave të SHBA-së.
Një diplomat evropian tha për CNN se motivi kryesor për çdo përfshirje ushtarake është “mbrojtja e interesave kombëtare.”
Diplomatë të tjerë theksuan se menaxhimi i marrëdhënies me Trump është gjithashtu një interes strategjik.
“Për momentin po përpiqemi të qëndrojmë të qetë dhe të mos i poshtërojmë. Një qasje armiqësore mund të ketë efekt të kundërt.”, tha diplomati evropian.
Julien Barnes-Dacey nga Këshilli Evropian për Marrëdhënie me Jashtë tha se Evropa është kapur në befasi.
“Evropianët po reagojnë çdo ditë ndaj kapriçove të një presidenti amerikan që po shkakton përçarje të mëdha...Ata ndodhen mes dy zgjedhjeve të vështira: nga njëra anë duan të mbrojnë rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla, ndërsa nga ana tjetër përpiqen të ruajnë marrëdhënie të mira me Trump.”, tha ai.
Evropianët mes kritikës dhe pragmatizmit
Megjithëse shumë qeveri evropiane janë të tronditura nga përbuzja e Trump ndaj institucioneve ndërkombëtare, dobësia e tyre ushtarake i detyron të jenë të kujdesshme.
Nicholas Dungan, drejtues i kompanisë së konsulencës strategjike CogitoPraxis, tha:
“Është shumë e thjeshtë të thuhet se evropianët janë mbrojtës të pakushtëzuar të së drejtës ndërkombëtare. Shumica e tyre po mbajnë një qëndrim të tillë: do të dënojmë metodat, por do të pranojmë motivet...Ndërsa SHBA-ja dhe Izraeli vazhdojnë luftën që nisën, evropianët përpiqen të angazhohen pa u angazhuar plotësisht dhe të premtojnë pa u zotuar.”
Presidenti Trump duket se nuk shqetësohet për këto përpjekje.
“Nuk më intereson fare. Ata mund të bëjnë çfarë të duan.”
Konflikti ka goditur gjithashtu marrëdhëniet transatlantike, të cilat tashmë ishin të tensionuara pas kërkesës së Trump që Groenlanda të bashkohej me SHBA-në.
Marrëdhënia tradicionale mes SHBA-së dhe Britanisë së Madhe është përkeqësuar pasi Londra fillimisht refuzoi të lejonte përdorimin e bazave të saj për misione ajrore. Kryeministri Keir Starmer dënoi atë që e quajti “ndryshim regjimi nga qielli.”
Reagimi i shteteve të Gjirit
Ndërkohë që Evropa përballej me pasojat diplomatike dhe ekonomike, situata në Gjirin Persik u përshkallëzua më shpejt.
Sulmet iraniane me raketa dhe dronë goditën Kuvajtin, Arabinë Saudite, Omanin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katarin dhe Bahreinin.
Ndërprerja e prodhimit të gazit të lëngshëm në Katar dhe bllokimi i ngushticës së Hormuzit, një nga korridoret kryesore të transportit të naftës në botë, kanë krijuar pasoja të mëdha ekonomike.
Megjithatë, administrata Trump duket se u surprizua nga reagimi i Iranit.
Një zyrtar ushtarak izraelit tha se para luftës ishte parashikuar “një probabilitet i lartë që bazat amerikane në rajon të goditeshin.”
“Ne nuk e parashikuam plotësisht shkallën në të cilën Irani do të godiste objektiva civile në shtetet e Gjirit. Fatkeqësisht kjo është bërë pjesë e strategjisë së tyre.”, tha ai.
Paul Musgrave, profesor në Universitetin Georgetown në Katar, tha se administrata amerikane mund ta ketë nënvlerësuar reagimin iranian.
“Duket se ata mendonin se iranianët po bënin blof. Iranianët nuk e kanë shkatërruar Dohën apo Dubain, por kanë treguar se janë në gjendje të prishin jetën në rajon.”
Çfarë kërkon Amerika nga aleatët?
Përfundimi i luftës mund të paraqesë sfida të reja për aleatët e SHBA-së.
Një regjim i reformuar në Iran mund të jetë më pak kërcënues jashtë vendit, por do të kërkonte mbikëqyrje të vazhdueshme ushtarake. Një qeveri e dominuar nga elementë të Gardës Revolucionare mund të përqendrohej në represion të brendshëm, por të vazhdonte të krijonte tensione rajonale.
Ekziston gjithashtu frika se Trump mund të shpallë fitore dhe të tërhiqet, duke lënë të tjerët të përballen me pasojat.
Sekretari amerikan i Mbrojtjes Pete Hegseth kritikoi aleatët evropianë duke thënë se ata “shprehin shqetësime dhe hezitojnë për përdorimin e forcës.”
Analistja Sophia Gaston nga King’s College London thotë se SHBA-ja pret tre gjëra nga aleatët e saj: përputhje strategjike, përputhje kulturore dhe kapacitete të forta ushtarake.
“Sa më shumë që një vend si Britania investon në forcën dhe kapacitetin e tij sovran, aq më tërheqës bëhet si partner për Shtetet e Bashkuara dhe aq më mirë mund të mbrojë interesat e veta.”
Një botë që po ndryshon
Në vendet e Gjirit, qëndrimet ndaj SHBA-së do të varen nga pasojat e luftës dhe nga sjellja e Iranit.
“Nëse je një banor i zakonshëm i Gjirit, je të paktën i zemëruar ose i irrituar me SHBA-në dhe edhe më shumë me Izraelin.Por ata që po qëllojnë ndaj nesh nuk janë SHBA-ja apo Izraeli. Është Irani.”, tha Paul Musgrave.
Disa analistë mendojnë se tensionet mund të shtyjnë disa vende arabe të përshpejtojnë normalizimin e marrëdhënieve me Izraelin.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu deklaroi për Fox News se beson se kjo luftë mund të jetë “një portë drejt paqes” me Arabinë Saudite.
Megjithatë, disa ish-zyrtarë izraelitë paralajmërojnë për shqetësime në rritje në rajon.
“Disa vende pyesin nëse rrëzimi i Iranit po bëhet vetëm që Izraeli të shfaqet si hegjemoni i ri rajonal.”
Një strategji me rrezik të lartë
Pasojat e luftës me Iranin janë të thella dhe vazhdojnë të zgjerohen.
Trump's characteristic approach is to overthrow existing structures and then declare victory once the situation stabilizes. In the Middle East, this strategy carries great risks and is difficult to predict for allies.
In an interview with The Atlantic magazine last year, Trump said:
"The first time I had two things to do: run the country and survive. The second time, I run the country and the world."
According to many analysts, the war with Iran shows how unsustainable this approach can be for the international order. / Adapted from CNN
Doni ka qejf the thirret Don e ka pas vehtes edhe Don te tjere, qe e fryjne te behet kaposh. Me sa thote historia Donet kur groposen i varrosin permbys. Rrumuje e rrumuje te eliminohen borxhet e te te dalin nga balta qe jane zhytur te tera qeverite qe jane ne borxhe. Te shohim se cdo ndodhe.