FLASH
Shkruar nga Pamfleti
L'“ombrello nucleare” americano sta svanendo? Equilibri di sicurezza globali in evoluzione e sfide per gli alleati degli Stati Uniti
Per oltre settant'anni, il sistema di sicurezza costruito dagli Stati Uniti è stato uno dei pilastri principali della stabilità internazionale. Al centro di questo sistema vi è il concetto di deterrenza nucleare estesa, secondo il quale Washington garantisce la protezione dei suoi alleati in Europa e in Asia anche con l'uso del proprio arsenale nucleare. Questo impegno è diventato il motivo principale per cui paesi come Germania, Giappone e Corea del Sud non hanno sviluppato armi nucleari.
Tuttavia, i cambiamenti geopolitici degli ultimi decenni, il ritorno della competizione tra le grandi potenze e la trasformazione della politica estera americana hanno sollevato un interrogativo fondamentale: questa promessa è ancora credibile?
La fine di una logica da Guerra Fredda
Durante la Guerra Fredda, la credibilità dell'ombrello nucleare americano si fondava sul fatto che una vittoria sovietica in Europa avrebbe alterato radicalmente gli equilibri di potere globali. Per questo motivo, gli Stati Uniti erano disposti ad accettare il rischio di un'escalation nucleare per proteggere i propri alleati.
Oggi il quadro è ben diverso. La Russia rimane una seria minaccia per la sicurezza europea, mentre la Corea del Nord continua a sviluppare le sue capacità nucleari, ma a Washington questi conflitti non sono più percepiti come battaglie esistenziali per l'ordine mondiale. Sono considerati principalmente crisi regionali.
In questo contesto, si pone un dilemma che da tempo preoccupa persino gli alleati americani: gli Stati Uniti rischierebbero davvero la distruzione delle proprie città per difendere Varsavia, Seul o Riga?
L'analisi di Foreign Affairs sostiene che la risposta è diventata sempre meno convincente.
La politica "America First" e il suo impatto sulla credibilità americana
Un elemento che ha accentuato questi dubbi è l'evoluzione della politica estera americana, soprattutto durante l'amministrazione di Donald Trump.
La retorica che pone gli interessi nazionali americani al di sopra dei tradizionali obblighi verso gli alleati ha creato la percezione che le garanzie di sicurezza non siano più incondizionate. Le critiche alla NATO, le richieste di un aumento della spesa militare europea e i segnali di un graduale arretramento dal ruolo tradizionale di "garante della sicurezza globale" hanno alimentato l'insicurezza in molte capitali alleate.
Anche se le future amministrazioni dovessero tornare a un approccio più tradizionale, gli autori stimano che sarà difficile ristabilire completamente la fiducia di un tempo. Gli alleati si sono resi conto che l'orientamento strategico americano può cambiare con ogni nuova amministrazione.
Corea del Sud: il dilemma più urgente
Nessuna regione illustra meglio questo cambiamento della penisola coreana.
Që prej testit të parë bërthamor të Koresë së Veriut në vitin 2006, Pheniani ka ndërtuar një arsenal që vlerësohet të përfshijë dhjetëra armë bërthamore dhe vazhdon ta modernizojë atë. Paralelisht, zhvillimi i raketave ndërkontinentale ka rritur mundësinë që edhe territori amerikan të vihet drejtpërdrejt nën kërcënim.
Nëse qytetet amerikane bëhen objektiva të mundshëm të një kundërgoditjeje bërthamore, lind pyetja nëse një president amerikan do të ishte i gatshëm të përdorte armë bërthamore për mbrojtjen e Koresë së Jugut.
Pikërisht kjo pasiguri ka nxitur debat të gjerë në Seul mbi tre alternativa kryesore: rikthimin e armëve taktike amerikane në territorin korean; krijimin e një sistemi të ndarjes bërthamore të ngjashëm me atë të NATO-s; ose zhvillimin e një arsenali kombëtar bërthamor.
Sondazhet e viteve të fundit tregojnë se shumica e qytetarëve të Koresë së Jugut mbështesin tashmë opsionin e tretë.
Autorët argumentojnë se Seuli zotëron pothuajse të gjithë infrastrukturën teknologjike të nevojshme për një forcë bërthamore moderne: nëndetëse, raketa balistike dhe një industri bërthamore shumë të zhvilluar. Pengesa kryesore mbetet politike dhe diplomatike, jo teknike.
Evropa kërkon më shumë autonomi
Debati është po aq i rëndësishëm edhe në Evropë.
Pushtimi rus i Ukrainës riktheu frikën e një konflikti të drejtpërdrejtë me Moskën dhe nxori në pah varësinë e madhe të NATO-s nga kapacitetet bërthamore amerikane.
Megjithëse Polonia dhe vendet baltike kërkojnë garanci më të forta sigurie, zhvillimi i armëve të tyre bërthamore konsiderohet shumë më pak realist sesa në rastin e Koresë së Jugut. Atyre u mungojnë kapacitetet industriale, infrastruktura dhe sistemet e avancuara të shpërndarjes së armëve.
Për këtë arsye, autorët propozojnë një alternativë tjetër: forcimin e rolit të Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar në arkitekturën bërthamore të NATO-s.
Sipas kësaj ideje, arsenalet franceze dhe britanike do të integroheshin më ngushtë në mekanizmat e aleancës, duke krijuar një sistem me "tre çelësa", ku vendimi për përdorimin e armëve bërthamore nuk do të varej vetëm nga presidenti amerikan, por edhe nga udhëheqësit e Parisit dhe Londrës.
Një model i tillë do të rriste besueshmërinë e parandalimit pa kërkuar që shtete të reja të pajiseshin me armë bërthamore.
Rreziku i një gare të re bërthamore
Megjithëse këto propozime synojnë forcimin e sigurisë, ato hapin edhe dilema të reja.
Nëse gjithnjë e më shumë aleatë humbasin besimin tek ombrella amerikane dhe vendosin të ndërtojnë arsenalet e tyre, regjimi ndërkombëtar i mospërhapjes së armëve bërthamore mund të përballet me sfidën më të madhe që nga krijimi i tij.
Një valë e re proliferimi nuk do të kufizohej vetëm në Azi apo Evropë. Edhe vende të tjera mund të nxirren në përfundimin se garancia më e sigurt për mbijetesën kombëtare mbetet posedimi i armëve bërthamore.
Gli autori riconoscono che questo sviluppo aumenterebbe i rischi a breve termine, ma sostengono che continuare a utilizzare un sistema che non è più percepito come pienamente affidabile potrebbe essere ancora più pericoloso. Un deterrente che si basa su promesse inaffidabili potrebbe fallire proprio nel momento della crisi.
Il sistema di deterrenza nucleare esteso, costruito durante la Guerra Fredda, sta affrontando una crisi di credibilità.
Il mutamento degli interessi strategici americani, lo sviluppo delle capacità nucleari dei rivali e la trasformazione dell'architettura di sicurezza globale stanno spingendo gli alleati a ricercare modelli di difesa più autonomi.
La sfida non è più se questa trasformazione avverrà, ma come verrà gestita. Invece di cercare di preservare un modello creato per una realtà che non esiste più, Washington dovrebbe aiutare gli alleati a costruire nuovi meccanismi di deterrenza, adattati alle condizioni del XXI secolo.
In quest'ottica, il futuro della sicurezza euro-atlantica e indo-pacifica potrebbe dipendere meno da un unico ombrello americano e più dalla condivisione delle responsabilità strategiche tra gli alleati stessi. / Opuscolo adattato da Foreign Affairs/
Lini një Përgjigje