FLASH
Shkruar nga Josep Borrell
Dezinformimi po helmon debatin, udhëheqësit autoritarë po organizojnë “zgjedhje” pa zgjedhje të vërtetë dhe qytetarët po humbasin besimin se vota e tyre ka rëndësi...
Në çdo cep të botës, përfshirë edhe tonin, demokracia po humbet oksigjen. Dezinformimi po helmon debatin, udhëheqësit autoritarë po organizojnë “zgjedhje” pa zgjedhje të vërtetë dhe qytetarët po humbasin besimin se vota e tyre ka rëndësi. Edhe kohët e fundit, në ndërhyrjen ushtarake amerikane në Venezuelë më 3 janar, kemi parë udhëheqës të opozitës, të cilët njihen ndërkombëtarisht si njerëz që kanë mbështetjen demokratike të popullit të tyre, të lihen mënjanë.
Asgjë nga këto nuk është e re. Duke i kushtuar një pjesë të madhe të punës së tij kritikës së përqendrimit absolut të pushtetit te figurat diktatoriale, shkrimtari paraguaian, i cili jetonte prej kohësh në mërgim, Augusto Roa Bastos, zbuloi se kur demokracia humbet terren, gradualisht dhe në mënyrë të pashmangshme një qëllim i vetëm dhe i padiskutueshëm i zë vendin: pushteti. Dhe ai e formon udhëheqësin si një qenie supreme, një që nuk ka nevojë për procese më të larta demokratike për të frenuar vullnetin e tij. Ky është rreziku i vërtetë i kthimit prapa që po dëshmojmë në botë sot.
Disa dekada më parë, vala e demokracisë dukej e pandalshme, duke sjellë liri dhe prosperitet në një numër gjithnjë e më të madh vendesh. Dhe ndërsa kjo valë demokratike përhapej, përhapej edhe praktika e dërgimit të vëzhguesve ndërkombëtarë të paanshëm në zgjedhje, si një mënyrë për të mbështetur zhvillimin demokratik.
Si në rritjen e besimit të votuesve ashtu edhe në sigurimin e bashkësisë ndërkombëtare për progresin demokratik, vëzhgimi i zgjedhjeve ka qenë një nga historitë e qeta të suksesit të BE-së për dekada të tëra. Megjithatë, ndërsa buxhetet ndërkombëtare të zhvillimit tkurren, disa po vënë në pikëpyetje nëse kjo praktikë ka ende rëndësi.
Unë besoj se ky është një gabim i rëndë.
Sot, sulmet ndaj integritetit të proceseve zgjedhore, manipulimi delikat, ose i paturp, i votave dhe narrativave, si dhe përgjigjet absolute të dhëna problemeve komplekse po lejojnë që koncepti i pushtetit i Roa Bastos të depërtojë në shoqëritë tona demokratike. Dhe ndërsa themelet e pluralizmit vazhdojnë të gërryhen, autokratët dhe praktikat autokratike po rriten të pakontrolluara.
Në të kundërt, sigurimi i zgjedhjeve konkurruese, transparente dhe të ndershme është antidoti ndaj autoritarizmit. Për këtë qëllim, blloku deri më tani ka dërguar misione për të vëzhguar më shumë se 200 zgjedhje në 75 vende. Dhe përcaktimi i bashkëpunimit dhe mbështetjes së BE-së për ato vende bazuar në përfundimet e këtyre misioneve, nga ana tjetër, i ka nxitur ato të forcojnë praktikat demokratike.
Ndikimi është i prekshëm. Misioni ynë i vitit 2023 në Guatemalë, për shembull, i cili u ndërmor së bashku me Organizatën e Shteteve Amerikane dhe grupe të tjera vëzhguese, mbështeti besueshmërinë e zgjedhjeve presidenciale të vendit dhe ndihmoi në pengimin e përpjekjeve keqdashëse për të minuar rezultatin.
E megjithatë, shumë veta tani argumentojnë se në një botë me regjime hibride, kërcënime kibernetike dhe polarizim politik, vëzhguesit ndërkombëtarë mund të bëjnë pak për të rikthyer besimin në proceset me të meta, dhe se fusha të tjera, të tilla si mbrojtja, duhet të kenë përparësi.
Nuk pajtohem. Tani, më shumë se kurrë, është koha për të mbrojtur demokracinë, vlerat më themelore të BE-së. Ndërsa shumë nga grupet e vëzhguesve të pavarur qytetarë që i shohim si partnerë humbasin fonde thelbësore, është jetike që të vazhdojmë të dërgojmë misione. Në fakt, ulja e mbështetjes do të ishte një ekonomi e rreme, që do të përbënte heshtje pikërisht kur e vërteta dhe transparenca po mbyten.
Unë vetë kam vëzhguar zgjedhjet si kryetar i Komitetit të Zhvillimit të Parlamentit Europian. Pashë nga afër se si vëzhgimi i BE-së është zhvilluar përtej zbulimit të mbushjes së hapur të kutive të votimit, deri te zbulimi i hollësive të përjashtimeve të padrejta të kandidatëve, manipulimit të tabelës së rezultateve pas dyerve të mbyllura dhe, së fundmi, ndikimit të manipulimit dhe dezinformimit online.
Në cilësinë time si përfaqësues i lartë, vendosa gjithashtu të dërgoj misione vëzhgimi në vende të diskutueshme, përfshirë Venezuelën. Pavarësisht kundërshtimit nga disa, prania jonë atje gjatë zgjedhjeve lokale të vitit 2021 u vlerësua shumë nga opozita. Gjetjet tona nxitën diskutime kombëtare dhe ndërkombëtare mbi kushtet zgjedhore, standardet demokratike dhe ndryshimet e nevojshme. Dhe kur të vijë koha për zgjedhje të reja përsëri, siç duhet të ndodhë, prania e vëzhguesve ndërkombëtarë të paanshëm do të jetë thelbësore për rivendosjen e besimit të venezuelianëve në procesin zgjedhor.
Në të njëjtën kohë, vëzhgimi i zgjedhjeve po kërcënohet në mënyrë aktive nga fuqi si Rusia, të cilat promovojnë narrativa kundër vëzhgimeve zgjedhore të kryera nga organizatat që mbështesin Deklaratën e Parimeve mbi Vëzhgimin Ndërkombëtar të Zgjedhjeve (DoP), një dokument historik që vendosi standardin global për monitorim të paanshëm.
Disa vjet më parë, për shembull, një komision parlamentar rus kritikoi ashpër përpjekjet tona të vëzhgimit, duke nxitur krijimin e organeve alternative të monitorimit që, në mënyrë të dukshme, nxisin dezinformimin dhe legjitimojnë regjimet autoritare, diçka që ka ndodhur edhe në Azerbajxhan dhe Bjellorusi.
Kur një mision vëzhgimi ndërkombëtar i besueshëm publikon një vlerësim të matur dhe të bazuar në fakte, ai bëhet një pikë referimi si për qytetarët ashtu edhe për institucionet. Ai ofron një spirancë për dialog, një pikë referimi kundrejt të cilës të gjithë aktorët mund të matin sjelljen e tyre. Mbi të gjitha, u sinjalizon qytetarëve se bashkësia ndërkombëtare po vëzhgon, jo për të ndërhyrë, por për të mbështetur të drejtën e tyre për një zgjedhje kuptimplote.
Sigurisht, edhe vëzhgimi duhet të evoluojë. Tani ne monitorojmë jo vetëm kutitë e votimit, por edhe algoritmet, narrativat online dhe ndikimin e inteligjencës artificiale. Ne po forcojmë ndjekjen pas zgjedhjeve dhe po zhvillojmë mjete të reja për të verifikuar të dhënat dhe për të zbuluar manipulimin, duke eksploruar mënyrat se si IA mund të jetë një forcë për të mirën.
Në përputhje me këtë, muajin e kaluar u dhashë mbështetjen time mbështetësve të Departamentit të Popullit, përfshirë BE-në, Kombet e Bashkuara, Bashkimin Afrikan, Organizatën e Shteteve Amerikane dhe dhjetëra organizata ndërkombëtare dhe OJQ, ndërsa ata u takuan në OKB në Gjenevë për të shënuar 20-vjetorin e deklaratës dhe për të riafirmuar angazhimin e tyre për të forcuar vëzhgimin e zgjedhjeve përballë kërcënimeve të reja dhe sfidave kritike të financimit. Vetëm disa ditë më vonë mësuam për ndalimin e Dr. Sarah Bireete , një vëzhguese qytetare kryesore jopartiake, përpara zgjedhjeve të 15 janarit në Ugandë.
Këto ngjarje të fundit janë një thirrje zgjimi për të ripërtërirë këtë qëllim. Vëzhgimi i zgjedhjeve ia vlen vetëm nëse jemi të gatshëm të mbrojmë vetë parimin e demokracisë. Si dikush i lindur në një diktaturë, e di shumë mirë se liritë demokratike nuk mund të merren si të mirëqena.
Në një botë të të vërtetave të kontestuara dhe lojërave të pushtetit gjithnjë e më të mëdha, demokracia ka nevojë si për dëshmitarë ashtu edhe për mbështetës. Shpresoj që BE-ja do të vazhdojë të jetë midis tyre./Përshtati “Pamfleti” nga “Politico”
Lini një Përgjigje