FLASH
Shkruar nga Rebeccah L. Heinrichs
Gjenerali Grynkewich shpjegoi gjatë seancave në Kongres se, pavarësisht refuzimit fillestar dhe shumë të publikuar të Britanisë për të lejuar SHBA-në të niste sulme bombarduese kundër Iranit nga baza e përbashkët në Diego Garcia, dhe pavarësisht kritikave nga disa politikanë europianë, realiteti është se vendet europiane po ndihmojnë, dhe jo vetëm në mënyrë pasive...
Shumë njerëz në të djathtën amerikane i janë bashkuar Presidentit Donald Trump në kritikat e ashpra ndaj sjelljes së aleatëve europianë gjatë Operacionit “Epic Fury”: shmangia e rrezikut, prirja për procedura në vend të vendimmarrjes dhe veprimit, si dhe mungesa e përgjithshme e gatishmërisë dhe kapaciteteve për t’u përballur me kërcënimin terrorist iranian, ndërkohë që kritikojnë të vetmin aleat që ka vullnetin dhe aftësinë për ta bërë këtë.
Aleanca transatlantike ka qenë prej kohësh jo e shëndetshme, që përpara administratës Obama, e cila në bashkëpunim me kancelaren gjermane Angela Merkel tentoi të rivendoste marrëdhëniet me Rusinë dhe ndoqi politika, përfshirë Marrëveshjen e Parisit për Klimën, që dobësuan Perëndimin në favor të Kinës. Por historia është më e ndërlikuar dhe sot të dyja anët e Atlantikut duhet të përballen me disa të vërteta të vështira dhe të punojnë për t’i dhënë fund përçarjes. Shtetet e Bashkuara kanë nevojë për aleatët e NATO-s dhe mbeten udhëheqësi i pazëvendësueshëm i aleancës për të ardhmen e parashikueshme.
“Nuk po rekomandoj aktualisht ndryshime të tjera në praninë tonë në Europë”. Kjo ishte dëshmia në Kongres e gjeneralit Alexus Grynkewich, komandant i Komandës Europiane të SHBA-së dhe Komandant Suprem i NATO-s në Europë, më 18 mars. Rreth 6 javë më vonë, Departamenti i Mbrojtjes njoftoi tërheqjen e 5,000 trupave amerikane nga Gjermania. Njoftimi erdhi pas një postimi të Presidentit Trump në Truth Social, ku ai sugjeronte se po shqyrtonte tërheqjen e trupave pasi kancelari gjerman Friedrich Merz deklaroi se Irani po “poshtëronte” Shtetet e Bashkuara.
Më pas, Departamenti i Mbrojtjes i dërgoi Kongresit një njoftim ku specifikohej se ishte anuluar edhe dislokimi i një batalioni të zjarrit me rreze të gjatë veprimi (LRFB) në Gjermani. Ky dislokim ishte bërë i mundur vetëm sepse Trump, gjatë mandatit të tij të parë, tërhoqi SHBA-në nga Traktati INF për raketat bërthamore me rreze të mesme, pasi Rusia kishte vendosur sisteme të ndaluara në shkelje të traktatit. Ai e bëri këtë përballë kundërshtimit të fortë të demokratëve. Administrata Biden më pas u përball me të njëjtin kërcënim akut rus ndaj Europës dhe, në mënyrë domethënëse, nisi dislokimin e LRFB-së për të forcuar parandalimin dhe për të penguar zgjerimin e luftës ruse përtej Ukrainës. Ky dislokim mund të kishte qenë një arritje e madhe strategjike e mandatit të dytë të Trumpit. Por tani rrezikon të zhbëhet nga vetë Departamenti i tij i Mbrojtjes, nëse Kongresi e lejon. Ka tashmë kundërshtime dypartiake ndaj këtij vendimi.
Në fillim të marsit, Merz deklaroi se ai dhe Trump ishin “në të njëjtën linjë për largimin e këtij regjimi të tmerrshëm në Teheran”. Ai kishte të drejtë. Eksporti i terrorizmit dhe arsenali raketor i Republikës Islamike kanë përbërë po aq kërcënim për sigurinë europiane sa për atë amerikane dhe izraelite. Por lufta është jopopullore në Gjermani dhe deklarata e Merz-it se iranianët po “poshtëronin” SHBA-në ishte e destinuar për publikun vendas. Sado problematike të ketë qenë deklarata, tërheqja e trupave amerikane nga Gjermania nuk është një ndëshkim i arsyeshëm, sepse, pavarësisht ankesave publike të Merz-it, Gjermania ka mbështetur në heshtje dhe vazhdimisht luftën e vazhdueshme të Trumpit kundër Iranit.
Gjenerali Grynkewich shpjegoi gjatë seancave në Kongres se, pavarësisht refuzimit fillestar dhe shumë të publikuar të Britanisë për të lejuar SHBA-në të niste sulme bombarduese kundër Iranit nga baza e përbashkët në Diego Garcia, dhe pavarësisht kritikave nga disa politikanë europianë, realiteti është se vendet europiane po ndihmojnë, dhe jo vetëm në mënyrë pasive.
Këmbëngulja publike e Merz-it se “Gjermania nuk është palë në këtë luftë dhe nuk dëshiron të bëhet e tillë” nuk ndryshon faktin se Gjermania ka qenë thelbësore për Operacionin “Epic Fury”. Baza Ajrore Ramstein është një qendër kyçe komanduese dhe logjistike për fushatën ushtarake dhe nuk ka kufizime fluturimi në bazat gjermane. Gjermania nën drejtimin e Merz-it ka qenë gjithashtu e gatshme të pranojë kërkesat amerikane që europianët të mbajnë më shumë barrë për mbrojtjen në NATO dhe të shtojnë ndihmën për Ukrainën. Gjermania është blerësi më i madh europian i armëve amerikane dhe furnizuesi më i madh i armëve për Ukrainën. Nën Merz-in, Gjermania ka rënë dakord me kritikat e Trumpit ndaj politikave të mëparshme gjermane për mbylljen e centraleve bërthamore dhe varësinë nga gazi rus. Friedrich Merz nuk është Angela Merkel.
Në Londër, vendimi i kryeministrit Keir Starmer për të mos lejuar SHBA-në të përdorte lirshëm Diego Garcia u anulua brenda pak ditësh. Që atëherë, SHBA-ja ka operuar lirshëm nga baza e përbashkët, si dhe nga RAF Fairford në Gloucestershire dhe një rrjet bazash të tjera britanike, përfshirë RAF Menwith Hill, RAF Molesworth, RAF Croughton dhe RAF Digby. Dhe, pavarësisht dënimeve publike të Starmer ndaj luftës amerikane kundër regjimit iranian, ushtria britanike po bashkëpunon ngushtë me amerikanët në ndarjen e inteligjencës.
Politikanët britanikë mund t’i jenë drejtuar elektoratit vendas që kundërshton luftën, por mbrojtja ajrore britanike ka interceptuar qindra dronë iranianë që drejtoheshin drejt shteteve të Gjirit ku janë të vendosura forca amerikane, ndërsa Forca Ajrore Mbretërore po kryen misione në Lindjen e Mesme për të ndihmuar në zmbrapsjen e sulmeve iraniane.
Edhe Emmanuel Macron ka irrituar Trumpin. Në një darkë, Trump deklaroi se Macron ishte i gatshëm të ndihmonte për Ngushticën e Hormuzit, por vetëm pasi të përfundonte lufta. Trump talli presidentin francez dhe e quajti NATO-n “tigër prej letre”. Por Franca gjithashtu po luan një rol të rëndësishëm në mbështetje të Operacionit “Epic Fury”. Francezët po i japin SHBA-së akses në bazat sovrane franceze dhe po lejojnë fluturimet e qindra misioneve ajrore. Ata kanë dërguar sisteme të mbrojtjes ajrore, përfshirë një SAMP/T dhe disa helikopterë, në Emiratet e Bashkuara Arabe, Katar dhe Kuvajt.
Kjo shtohet mbi dhjetëra avionë luftarakë Rafale të dislokuar në Emiratet e Bashkuara Arabe për mbrojtje ajrore. Forcat e armatosura franceze kanë zhvendosur aeroplanmbajtësen e tyre të vetme nga Deti Baltik në Mesdheun Lindor, kanë pozicionuar tetë fregata në Oqeanin Indian Verior dhe po dërgojnë dy anije pastruese minash drejt rajonit.
Ndër anëtarët më të vegjël të NATO-s, mbështetja publike ka qenë më e qartë. Ministri belg i Mbrojtjes e quajti luftën amerikane “një kauzë të drejtë për të rrëzuar regjimin e ajatollahëve”. Të tre shtetet baltike kanë shprehur mbështetje për SHBA-në. Ministri i Jashtëm estonez Margus Tsahkna deklaroi se Estonia mbështet SHBA-në dhe Izraelin në “çdo veprim që kufizon kapacitetet e regjimit iranian”, ndërsa dhjetëra parlamentarë estonezë nënshkruan një deklaratë mbështetëse.
Presidenti i Lituanisë e formuloi çështjen troç: “nuk mund të themi me njërën dorë se prania e trupave amerikane në territorin e Lituanisë është diçka e natyrshme dhe e mirëpritur, por kur na kërkohet të kontribuojmë në misione ndërkombëtare, të themi se kjo nuk është puna jonë.”
Një shenjë e kohëve të çuditshme është se disa komentatorë, duke ndjekur tonin publik të Trumpit ndaj aleatëve europianë, tani sugjerojnë se shtetet e Gjirit janë aleatë më të dobishëm sesa Europa tradicionale. Është e vërtetë që Arabia Saudite, Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe po bashkëpunojnë me SHBA-në dhe Izraelin duke ndarë inteligjencë dhe duke lejuar akses logjistik. Kjo përfaqëson një ndryshim pozitiv në rajon. Megjithatë, ky mbështetje e re nuk i afrohet kontributit që SHBA-ja merr nga aleatët europianë, integrimi i të cilëve me ushtrinë amerikane pasqyron dekada planifikimi të përbashkët, besimi të ndërtuar dhe aftësish ushtarake të forcuara në luftime në Lindjen e Mesme dhe stërvitje të përbashkëta kundër Rusisë.
Megjithatë, Trump ka kërcënuar të ndëshkojë europianët për mungesë mbështetjeje ose për kritika publike nga liderët e tyre. Përtej tërheqjes së trupave nga Gjermania, janë përmendur ide që variojnë nga largimi i trupave nga Spanja, pavarësisht rëndësisë së Bazës Detare Rota, deri te mosnjohja më e Ishujve Falkland si territor britanik, një raport që Sekretari i Shtetit Marco Rubio e hodhi poshtë.
Zhvendosja e forcave amerikane mund të jetë e nevojshme në disa raste, kur ndryshojnë kërcënimet, por largimi i trupave si ndëshkim nga vendet pritëse që mundësojnë projektimin e fuqisë amerikane është një veprim që dëmton vetë interesat e SHBA-së.
Kjo nuk do të thotë se frustrimet amerikane ndaj aleatëve europianë nuk janë legjitime. Kritikat publike të Starmer ndaj luftës, deklaratat antagoniste për Izraelin dhe refuzimi fillestar për Diego Garcia shkaktuan zemërim jo vetëm te Presidenti Trump. Edhe republikanët në Kongres që vlerësojnë NATO-n dhe marrëdhënien speciale me Britaninë u zhgënjyen nga Londra.
Spanja, ishte dhe mbetet, aleati europian më sfidues ndaj Trumpit dhe më kundërshtues ndaj suksesit të Operacionit “Epic Fury”. Kryeministri Pedro Sanchez jo vetëm që dënoi luftën, por kritikoi ashpër Trumpin dhe refuzoi të lejonte sulme amerikane nga bazat spanjolle. Spanja prej kohësh ka qenë një anëtare problematike e NATO-s dhe ishte e vetmja aleate që refuzoi kërkesën e Trumpit për shpenzime ushtarake në nivelin 5 për qind të PBB-së.
Megjithatë, fakti mbetet se, ndonëse anëtarët e NATO-s ndajnë interesin për një fitore amerikane, Operacioni “Epic Fury” nuk është mision i NATO-s. SHBA-ja nuk informoi dhe nuk konsultoi aleatët para se ajo dhe Izraeli të hynin në luftë. Kishte arsye të forta për këtë mënyrë veprimi, por kjo e bëri politikisht të vështirë për liderët europianë të shfaqnin entuziazëm që në fillim të konfliktit.
Situata u rëndua edhe më shumë nga fakti se Trump nisi “Epic Fury” vetëm disa javë pasi kishte kërcënuar të merrte me forcë kontrollin e Groenlandës, territor i Danimarkës, dhe kishte poshtëruar publikisht liderë aleatë që kundërshtuan këto kërcënime.
Fokusi i Trumpit te Groenlanda nxori në pah interesin e madh strategjik të SHBA-së për të penguar Rusinë ose Kinën të kontrollojnë Arktikun. Por kërcënimi për marrjen me forcë të Groenlandës, edhe nëse shihej si një manovër maksimale negociuese e stilit Trump, shkaktoi një krisje serioze besimi mes aleatëve dhe shkatërroi kapitalin politik të fraksioneve më pro-amerikane në Europë, ku perceptimi pozitiv për SHBA-në ra në nivel rekord të ulët.
Konservatorët europianë nga Britania në Gjermani dhe Poloni, të cilët ndryshe shprehën solidaritet me Trumpin për çështje si emigracioni dhe siguria kufitare, e dënuan ashpër çështjen e Groenlandës. Po ashtu, nuk ka mbështetje politike në SHBA për marrjen e Groenlandës, gjë që ndoshta shpjegon pse presidenti e la mënjanë këtë çështje dhe ia kaloi Sekretarit Rubio dhe Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte për një zgjidhje diplomatike me Danimarkën.
Ajo që e bëri episodin edhe më tronditës ishte koha kur ndodhi. Vetëm pak muaj më parë, Trump kishte lavdëruar Europën për gatishmërinë për të investuar më shumë në mbrojtje dhe për të mbajtur një pjesë më të madhe të barrës së NATO-s. Kriza e Groenlandës erdhi menjëherë pas operacionit të suksesshëm amerikan për kapjen e diktatorit venezuelian Nicolás Maduro. Ky sukses duhej të kishte dominuar ciklin mediatik dhe t’i kishte lejuar administratës të demonstronte kompetencën ushtarake dhe të frenonte kundërshtarët. Në vend të kësaj, kërcënimet për Groenlandën dëmtuan seriozisht ndikimin amerikan dhe punuan kundër objektivave më të gjera të Trumpit, përfshirë mobilizimin e aleatëve për të ndihmuar në hapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Është një gjë t’u kërkosh aleatëve të rindërtojnë ushtritë dhe të mbajnë më shumë barrë për mbrojtjen kolektive; është krejt tjetër t’i poshtërosh publikisht apo të kërcënosh sovranitetin e tyre. Nuk duhet të habisë askënd që liderët demokratikë europianë sot nuk kanë mandat politik të brendshëm për t’iu bashkuar hapur luftës. Megjithatë, për shkak të interesave të përbashkëta afatgjata, europianët kanë punuar me SHBA-në për të realizuar “Epic Fury”, edhe nëse në mënyrë diskrete.
Pra, çfarë ndodh tani? Europianëve do t’u duhen të paktën një dekadë ose më shumë për të ndërtuar kapacitetet ushtarake që zëvendësojnë atë që ofron SHBA-ja. Ata kanë nevojë që SHBA-ja të mbetet shtylla kryesore e NATO-s për të ardhmen e afërt. Dhe SHBA-ja ka nevojë për bashkëpunimin e aleatëve europianë jo vetëm për të garantuar sigurinë ndaj Rusisë, por edhe për të projektuar fuqi në Afrikë dhe Lindjen e Mesme nga bazat europiane.
Gjenerali Grynkewich e shpjegoi këtë në Kongres: “Për të fluturuar bombardues nga SHBA-ja ose edhe nga baza në rajon drejt Lindjes së Mesme, nevojitet një urë furnizimi me cisterna karburanti. Kjo urë mbështetet nga bazat e USEUCOM në Europë.” Në gjuhë të thjeshtë: SHBA-ja furnizohet në mënyrë të sigurt nga aleatë europianë të besueshëm. Heqja e infrastrukturës europiane që i jep forcave amerikane komunikim, zbulim armësh, inteligjencë dhe logjistikë do t’i kushtonte shtrenjtë Uashingtonit.
Ka ardhur koha që SHBA-ja dhe Europa t’i japin fund përçarjes.
Shtetet e Bashkuara po fitojnë kundër Republikës Islamike, por për ta kthyer suksesin ushtarak në një fitore gjeopolitike, Trumpit do t’i duhet një armadë ndërkombëtare për të shoqëruar anijet në Ngushticën e Hormuzit. Dhe për ta arritur këtë, ai duhet të ndryshojë qasjen diplomatike — jo ndaj armiqve, por ndaj aleatëve.
Në vend që t’i sulmojë publikisht aleatët, ai duhet t’i zhvendosë mosmarrëveshjet në kanale private. Duhet të ketë gjithashtu një garanci formale nga pala amerikane se nuk do të ketë më kërcënime ndaj territorit danez. Ndërkohë, liderët europianë duhet t’u shpjegojnë publikut skeptik se fushata amerikane kundër regjimit iranian ka shërbyer për interesat e tyre, i ka bërë më të sigurt dhe meriton mbështetje.
Kushtet e sigurisë në Ngushticën e Hormuzit janë tashmë të mjaftueshme për nisjen e misionit, prandaj SHBA-ja po kalon më agresivisht përmes ngushticës me shkatërrues të Marinës amerikane. Operacioni “Epic Fury” ka shkatërruar pjesën më të madhe të bazës industriale ushtarake iraniane, përfshirë arsenalin e raketave balistike, lëshuesit dhe dronët me rreze të gjatë. Marina iraniane është neutralizuar në masë të madhe pas humbjes së 150 anijeve luftarake dhe shumicës së minave detare. Janë vrarë më shumë se 250 zyrtarë të lartë iranianë dhe janë goditur rreth 2,000 struktura komanduese.
Megjithatë, regjimi iranian vazhdon të përpiqet të sulmojë anijet amerikane dhe duket se Trump është i gatshëm të rifillojë operacionet ushtarake për të dobësuar më tej Gardën Revolucionare Islamike. Liderët europianë duhet të mbështesin rifillimin e sulmeve amerikane dhe të jenë të gatshëm të kontribuojnë me një armadë shumëkombëshe sapo të përfundojë vala e fundit e operacioneve.
Sa më shumë që SHBA-ja të ndërkombëtarizojë përpjekjet për të rivendosur dhe mbajtur të hapur korridorin detar në Hormuz, aq më shpejt dhe më qëndrueshëm mund të rihapet kjo pikë kritike ku kalon rreth 25 për qind e energjisë detare globale.
Pozicioni zyrtar i Britanisë është se është e gatshme të ndihmojë për mbajtjen e ngushticës të hapur, ndërsa ministri francez i Mbrojtjes ka deklaruar se Franca, Belgjika dhe Holanda kanë një program të përbashkët për pastrimin e minave detare që mund ta kontribuojnë. Ata nuk janë partnerët e vetëm të mundshëm. Përfshirja e më shumë aleatëve në fushatë do të ndihmonte në neutralizimin e elementëve të mbetur të Gardës Revolucionare që vazhdojnë të kërcënojnë transportin detar.
Edhe pse dominimi energjetik amerikan i jep SHBA-së mundësinë të përballojë ndërprerjet në Hormuz, mbetet politikisht e dëshirueshme që Uashingtoni ta përfundojë luftën në mënyrë vendimtare dhe sa më shpejt të jetë e mundur, si dhe të ulë çmimet e karburanteve nën 3 dollarë për gallon. Për aleatët dhe partnerët e SHBA-së, rihapja e ngushticës nuk është thjesht e dëshirueshme, por jetike.
India, për shembull, siguron pothuajse gjysmën e naftës së saj bruto përmes Hormuzit dhe konflikti po sjell tashmë kosto për popullsinë e këtij partneri kyç të SHBA-së. Ndërsa vetëm rreth 4 për qind e importeve europiane të naftës kalojnë drejtpërdrejt përmes Hormuzit, Europa ka reduktuar varësinë nga energjia ruse duke siguruar rreth 8 për qind të nevojave për gaz të lëngshëm natyror nga Katari, furnizime që kalojnë gjithashtu nga Hormuzi.
Kjo lëvizje erdhi pas presionit të nisur gjatë administratës së parë Trump për t’i dhënë fund varësisë nga energjia ruse, përfshirë sanksionet ndaj gazsjellësit Nord Stream 2. Ndërkohë, 75 për qind e importeve europiane të karburantit për avionë vijnë nga rajoni i Gjirit. Për Japoninë, rreth 95 për qind e importeve të naftës kalojnë nga Hormuzi; për Korenë e Jugut, rreth 70 për qind.
Është e papranueshme që SHBA-ja ose aleatët e saj të lejojnë Iranin të funksionojë si një mekanizëm shantazhi duke vendosur tarifa për kalim të sigurt. Një gjë e tillë do t’i jepte Teheranit, dhe për rrjedhojë Kinës, mbështetësit më të fuqishëm të Iranit, një levë të papranueshme ndikimi dhe do të krijonte një precedent të rrezikshëm për ambiciet kineze në Detin e Kinës Jugore.
Pavarësisht nëse Trump thotë apo jo se ka nevojë për aleatë dhe pavarësisht nëse aleatët duan apo jo që kjo luftë të jetë edhe lufta e tyre, interesat e përbashkëta mbeten të qarta: Republika Islamike duhet të humbasë dhe SHBA-ja me Izraelin duhet të fitojnë.
Trump është më efektiv kur u kërkon europianëve të jenë të fortë dhe të bashkëpunojnë me SHBA-në. Siç tha Sekretari Rubio në fjalimin e tij në Mynih: “Ne besojmë se Europa duhet të mbijetojë, sepse dy luftërat e mëdha të shekullit të kaluar shërbejnë si kujtesë e vazhdueshme se, në fund të fundit, fati ynë ka qenë dhe do të jetë gjithmonë i lidhur me tuajin. Duhet të jemi krenarë për atë që kemi arritur së bashku në shekullin e kaluar, por tani duhet të përballemi dhe të përqafojmë mundësitë e një shekulli të ri, sepse e djeshmja ka mbaruar, e ardhmja është e pashmangshme dhe fati ynë i përbashkët na pret.”
Mbreti Charles III përfundoi së fundmi një vizitë shtetërore të ngrohtë në SHBA, e cila nuk mund të kishte ardhur në një moment më të përshtatshëm. Trump dhe Charles u kuptuan shumë mirë dhe Trump madje hoqi sanksionet ndaj uiskit skocez si favor ndaj Charles-it, edhe pasi ky i fundit mbajti një fjalim para Kongresit ku vlerësoi guximin ukrainas dhe theksoi nevojën për të mbështetur NATO-n.
Vizita u dha europianëve një bazë për të rindërtuar marrëdhëniet. Riparimi i marrëdhënieve transatlantike është i domosdoshëm dhe Trump ka treguar se është i gatshëm të ndryshojë kurs nëse kjo i shërben interesave të tij. Vendimi për të tërhequr 5,000 trupa nga Gjermania mund të korrigjohet nëse, për shembull, presidenti i zhvendos ato në krahun lindor të NATO-s, në Poloni ose Rumani, dhe ai mund të anulojë lehtësisht vendimin për të mos dislokuar batalionin LRFB. Polonia ka sinjalizuar publikisht se do të mirëpriste forca shtesë amerikane.
Kërcënimi rus ndaj Europës mbetet akut dhe një lëvizje e tillë do t’u jepte aleatëve dhe Vladimir Putinit një sinjal të qartë se SHBA-ja mbetet e përkushtuar ndaj NATO-s.
Shpesh kemi dëgjuar se “America First” nuk do të thotë Amerika e vetme. Por nëse SHBA-ja sillet si një fuqi që frikëson aleatët e saj, mund të përfundojë më e vetmuar sesa dëshiron. Trump ka nisur një luftë që forcat amerikane dhe izraelite e kanë zhvilluar me ndihmën diskrete të aleatëve dhe në dobi të gjithë botës. Aleatët do të nevojiten edhe më publikisht për të fituar paqen. /Përshtatur nga National Review/
Lini një Përgjigje