FLASH
Shkruar nga Pamfleti
From the corridors of Brussels to the White House, the former British prime minister is promoting a plan that the EU views with suspicion.
Although they belong to different eras and opposite ends of the political spectrum, Tony Blair and Donald Trump have one thing in common: both have been defined by the conflicts in the Middle East.
More than two decades after Blair led the UK into the invasion of Iraq, and as Trump faces an ongoing war with Iran, this unlikely pair now unite around the idea that Western intervention can reshape the region and bring lasting peace.
The US president last year appointed the former British prime minister to the Board of Peace (BoP), a new international body set up to oversee post-war Gaza. Trump's plan for the conflict-torn enclave has been criticised on several fronts, but Blair has publicly supported it.
“This remains the best, if not the only, chance for Gaza, the region and the world as a whole,” he declared at the inauguration of the Peace Board in February. Blair’s support is not limited to his personal stances. It is also channeled through his organization, the Tony Blair Institute for Global Change (TBI).
As Follow the Money recently revealed , TBI lobbyists last year urged the European Commission to join the Peace Board. However, Blair's influence and lobbying efforts extend much further.
"An institute with many problematic friends"
Interviews with inside sources and documents obtained by FTM show that the former Labour leader is using both his institute and his extensive global network to promote Trump's vision of a redesigned Middle East to European policymakers.
However, European Union countries have largely kept their distance, which is not surprising given the political sensitivities and controversies surrounding Blair and the TBI.
"We need the EU and European governments to be guarantors of a multilateral, global and humanitarian effort to rebuild Gaza, and to oppose Trump's grotesque ideas," said Kenneth Haar, a researcher at the Corporate Europe Observatory.
"From this perspective, the Blair Institute is one of the least welcome guests in Brussels. It is an institute with many problematic friends," he added.
A "vanity project"
At 73, Blair remains an influential political figure and regularly appears at international forums such as Davos and the Munich Security Conference. However, he continues to face the political fallout from his decision to join the US invasion of Iraq in 2003, as well as criticism for his cooperation with authoritarian governments after leaving office.
Së fundmi, TBI është përfshirë në polemika pas raportimeve se ka marrë pjesë në një projekt konsultimi për rindërtimin e Gazës. Plani, i paraqitur në Shtëpinë e Bardhë, përfshinte ide si një “Trump Riviera” dhe një “Zonë Inteligjente Prodhimi Elon Musk”.
Instituti ka marrë gjithashtu qindra miliona dollarë nga fondacioni i miliarderit amerikan të teknologjisë Larry Ellison, aleat i Trump dhe i kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu.
Dy ish-punonjës të TBI-së i thanë FTM-së, në kushte anonimiteti, se Ellison ushtron ndikim të konsiderueshëm mbi institutin. Analistët politikë vlerësojnë se përpjekja e Blair për të siguruar mbështetje evropiane për Bordin e Paqes bie ndesh me interesat e Evropës në Lindjen e Mesme.
“Bordi i Paqes shihet në Evropë, në rastin më të mirë si një shpërqendrim dhe në rastin më të keq si një projekt vaniteti i Trump”, tha ish-diplomati James Moran, dikur këshilltar për Lindjen e Mesme në Shërbimin Evropian të Veprimit të Jashtëm.
Sipas tij, BE-ja ka refuzuar me arsye të përfshihet gjerësisht në këtë nismë, pasi ajo nuk ka legjitimitet ndërkombëtar, për shkak të mungesës së pjesëmarrjes kuptimplotë palestineze dhe dyshimeve serioze mbi mënyrën e qeverisjes. Megjithatë, Blair vazhdon ta promovojë projektin në takime jo publike me liderë dhe zyrtarë evropianë.
Blair si shpëtimtar?
Pas largimit nga posti i kryeministrit në vitin 2007, Blair u rikrijua si këshilltar ndërkombëtar dhe sipërmarrës politik. Në fund të vitit 2016 ai themeloi Institutin Tony Blair për Ndryshim Global me qëllimin për të ndihmuar liderët në strategji, politika dhe zbatim reformash.
Sot organizata numëron më shumë se 900 punonjës dhe operon në 45 vende. Mes ekspertëve të saj më të njohur janë ish-kryeministri italian Matteo Renzi dhe ish-kryeministrja finlandeze Sanna Marin. Financuesit e institutit përfshijnë Programin e Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP), Bankën Botërore dhe fondacione të lidhura me industrinë teknologjike, përfshirë atë të Larry Ellison.
Blair dhe organizata e tij janë përballur shpesh me kritika për klientët dhe qeveritë me të cilat kanë bashkëpunuar. Në vitin 2011 u zbulua se Blair kishte këshilluar për marrëdhëniet publike presidentin autoritar të Kazakistanit, Nursultan Nazarbayev, pasi forcat e sigurisë kishin vrarë 15 civilë gjatë protestave antiqeveritare.
TBI ka ofruar më pas këshillim për qeveri në Arabinë Saudite, Egjipt, Azerbajxhan dhe Ruandë. Dy ish-punonjës të institutit deklaruan se puna e organizatës në Izrael dhe në vendet e Gjirit Persik ishte pothuajse e mbyllur për pjesën tjetër të stafit. “Puna jonë në Gjirin Persik dhe në Izrael ishte gjithmonë një kuti e zezë”, tha njëri prej tyre.
Sipas një ish-punonjësi tjetër, Blair e sheh Trump si një mundësi për të zgjidhur probleme që më parë konsideroheshin të pazgjidhshme, përfshirë ato në Lindjen e Mesme. “Blair e sheh veten si shpëtimtar”, shtoi ai.
Shqetësime për ndikimin e Larry Ellison
Zgjerimi i shpejtë i TBI është mbështetur pjesërisht nga fondet e Fondacionit Larry Ellison. Ky fondacion investoi 130 milionë dollarë në institutin e Blair gjatë viteve 2021–2023 dhe premtoi edhe 218 milionë dollarë të tjerë, sipas një hetimi të vitit 2025 nga Lighthouse Reports.
Një ish-punonjës tha se gjatë pandemisë së COVID-19, Blair u përqendrua fort tek teknologjia dhe transformimi dixhital. “Papritur gjithçka u përqendrua tek partneritetet me sektorin teknologjik”, tha ai. Një nga prioritetet kryesore lobuese të TBI në Bruksel është inteligjenca artificiale, ndërsa Oracle është pozicionuar si një aktor i rëndësishëm në infrastrukturën globale të IA-së. Hetime të fundit kanë ngritur dyshime se instituti i Blair ka vepruar herë pas here si kanal për interesat tregtare të Oracle.
Një ish-punonjës e përshkroi situatën si “shumë të vështirë për të mos e konsideruar konflikt interesi”.
Dhimbje koke për Bashkimin Evropian
Pas rikthimit të Trump në Shtëpinë e Bardhë, Blair dhe TBI nisën një ofensivë për të bindur vendimmarrësit evropianë lidhur me Lindjen e Mesme. Në mars të vitit të kaluar, Blair zhvilloi takime në Bruksel me Dubravka Šuica dhe Kaja Kallas.
Dokumente të siguruara nga FTM tregojnë se Kallas ishte planifikuar t’i kujtonte Blair-it se BE-ja mbetet e përkushtuar ndaj zgjidhjes me dy shtete për konfliktin izraelito-palestinez.
Analistja e Institutit të Bashkimit Evropian për Studime të Sigurisë, Katarzyna Sidło, tha se përpjekjet e Uashingtonit për ta bërë Bordin e Paqes instrumentin kryesor të rindërtimit të Gazës kanë krijuar vështirësi politike për Evropën.
Shumica e vendeve të BE-së kanë refuzuar të bëhen anëtare të bordit dhe kanë ngritur shqetësime për strukturën e tij.
Ndër pikat më të debatueshme është fakti se statuti i organizatës e emëron personalisht Trump-in si kryetar, pa kufizim mandatesh dhe me të drejtën për të zgjedhur pasardhësin e tij.
“Ekzistonte frika se bordi nuk funksiononte si një organizatë shumëpalëshe normale, por si një institucion i udhëhequr nga axhenda personale e Presidentit Trump”, tha Sidło.
Për më tepër, dokumenti themelues i Bordit të Paqes nuk përmend zgjidhjen me dy shtete, e cila ka qenë për dekada baza e përpjekjeve ndërkombëtare për zgjidhjen e konfliktit në Lindjen e Mesme.
Përpjekjet vazhdojnë
Pavarësisht rezervave evropiane, Blair vazhdon të promovojë përfshirjen e BE-së në projekt. Në shkurt, ai zhvilloi takime me diplomatë nordikë dhe baltikë në Londër, ku argumentoi se Bordi i Paqes synon të plotësojë punën e Kombeve të Bashkuara dhe jo ta zëvendësojë atë.
Megjithatë, projekti po përballet me vështirësi serioze. Sipas raportimeve të The Guardian dhe Haaretz, bordi nuk ka marrë ende shumicën e fondeve të premtuara nga anëtarët e tij dhe për këtë arsye nuk mund të funksionojë plotësisht.
Ndërkohë, situata e sigurisë në Gaza mbetet e paqëndrueshme dhe procesi i rindërtimit nuk ka nisur.
James Moran vlerëson se Bordi i Paqes deri tani nuk ka dhënë asnjë kontribut real për paqen e qëndrueshme në Gaza.
"Efforts by Blair and others to bring the European Union closer to this initiative are likely to meet strong resistance," he concluded. /Adapted from Pamphlet /
Lini një Përgjigje