FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Tregjet financiare përballen me një përshkallëzim që nuk është vetëm semantik, por thelbësor. Tetë muaj më parë, lufta 12-ditore kundër objekteve bërthamore iraniane shkaktoi luhatje të menjëhershme
Aksionet në tregjet evropiane ranë ndjeshëm pasi Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli sulmuan Iranin, duke rezultuar në vdekjen e disa zyrtarëve të lartë, përfshirë Udhëheqësin Suprem Ajatollah Ali Khamenei. Irani u përgjigj duke nisur sulme ndaj disa vendeve të Lindjes së Mesme dhe bazave amerikane në rajon. "Ne nuk do të negociojmë me Shtetet e Bashkuara", tha zyrtari i lartë iranian i sigurisë Ali Larijani në një postim në X të hënën.
Çmimet e naftës rriten me 10%
Përshkallëzimi i tensioneve në Lindjen e Mesme, me bllokadën e Ngushticës së Hormuzit nga Teherani, ka shkaktuar rritje të çmimeve të naftës dhe gazit. Kontrata e ardhshme WTI e prillit u rrit me 9% në 73 dollarë për fuçi, ndërsa nafta e papërpunuar Brent u rrit me 9.9% në gati 80 dollarë.
Irani ka njoftuar mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, e cila transporton anije që transportojnë rreth një të pestën e kërkesës globale për naftë nga Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Iraku, Irani dhe Kuvajti.
Irani është prodhuesi i katërt më i madh i naftës në OPEC. Dje, OPEC vendosi urgjentisht të rrisë prodhimin e naftës bruto në prill me 206,000 fuçi në ditë. "Fatkeqësisht, ndërprerja e flukseve globale të naftës për shkak të tensioneve në Lindjen e Mesme e zvogëlon këtë numër, veçanërisht pasi ka paralajmërime për aftësinë e OPEC-ut për të rritur ndjeshëm prodhimin dhe për ta dërguar këtë naftë në treg, ndërsa Ngushtica e Hormuzit, e kontrolluar pjesërisht nga Irani, tani është praktikisht e mbyllur", thekson Ipek Ozkardeskaya, analiste e lartë në Swissquote.
Çmimet e benzinës po rriten gjithashtu, me indeksin TTF që u rrit me 25% në Amsterdam në 39.85 euro për megavat orë (më i larti që nga shkurti i vitit 2025).
Tregjet e aksioneve ranë në dysheme, ari u rrit ndjeshëm
Aksionet në tregjet evropiane filluan me një rënie të ndjeshme. Indeksi DAX ra me 2.5% dhe CAC40 me 2.1%. Në Bursën e Milanos, FTSE MIB ra me 2.4%, me aksionet financiare në veçanti që po përballeshin me vështirësi (Bper, Unicredit dhe Intesa Sanpaolo, me rreth 4% rënie), ashtu si edhe Stellantis, e cila ra me 5%. Duke kundërshtuar trendin, Leonardo u rrit me 6% dhe Eni u rrit me 4.7%, të nxitura nga rritja e çmimit të naftës.
Wall Street po përgatitet gjithashtu për një fillim të vështirë, me kontratat e ardhshme që parashikojnë rënie prej gati 2% për S&P 500 dhe Nasdaq.
Shmangia e riskut në tregje po i shtyn çmimet e arit përsëri në 5,400 dollarë për ons, duke u rritur me 3%.
Bastet e tregjeve
Sipas analizës së botuar nga media italiane Corriere della Sera, tregjet financiare përballen me një përshkallëzim që nuk është vetëm semantik, por thelbësor. Tetë muaj më parë, lufta 12-ditore kundër objekteve bërthamore iraniane shkaktoi luhatje të menjëhershme: çmimi i naftës u rrit me shpejtësi, aksionet e sektorit të mbrojtjes u blenë masivisht dhe Wall Street humbi rreth 1%. Megjithatë, situata u stabilizua shpejt. Nafta kaloi mbi 80 dollarë për fuçi dhe më pas u tërhoq, ndërsa tregjet e konsideruan episodin si një goditje të përkohshme.
Sot, sipas të njëjtit burim, skenari paraqitet më i gjerë dhe më i ngarkuar me të panjohura. Nuk bëhet fjalë vetëm për objekte pasurimi uraniumi, por për arkitekturën politike të Republikës Islamike të krijuar në vitin 1979. Kjo e shtyn pyetjen qendrore në qendrat financiare perëndimore: a do të kemi një tjetër tronditje të përkohshme apo një ndryshim strukturor në ekuilibrat globalë?
Tregjet hyjnë në këtë fazë jo në kulmin e tyre, por me baza solide. Muaji shkurt rezultoi i dobët, veçanërisht në Wall Street, megjithatë indekset kryesore mbeten pranë niveleve historike. Debati për një “flluskë” të inteligjencës artificiale vazhdon, por rezultatet tremujore të kompanive të mëdha teknologjike tregojnë fitime të forta që mbështesin vlerësimet e larta. Ndërkohë, përdorimi i inteligjencës artificiale po zgjerohet përtej sektorit teknologjik, duke përfshirë shpërndarjen, prodhimin, logjistikën dhe ndërtimin e qendrave të të dhënave. Sipas analizës, kapitali po ndjek inovacionin dhe jo panikun.
Autorët theksojnë se treguesit ekonomikë nuk sinjalizojnë një ekonomi në rënie të lirë, por një sistem në transformim. Ndërhyrja gjeopolitike ndodh në një kontekst me likuiditet të mjaftueshëm, me kompani që ruajnë marzhe fitimi dhe me një Rezervë Federale që mban një qëndrim të kujdesshëm.
Vëmendja kryesore mbetet te energjia. Irani përbën një nyje të rëndësishme prodhimi dhe tranziti. Një zgjerim i konfliktit në Ngushticën e Hormuzit do të ndryshonte ndjeshëm panoramën. Megjithatë, furnizimi global me naftë sot është më i diversifikuar se një ose dy dekada më parë. Shtetet e Bashkuara janë prodhues të mëdhenj, OPEC ka hapësirë ndërhyrjeje dhe rezervat strategjike përbëjnë një rrjet sigurie. Çmimi i naftës mund të arrijë ose tejkalojë 100 dollarë në një fazë akute, por një rritje e qëndrueshme do të kërkonte një konflikt të përgjithshëm, që sipas analizës nuk i shërben asnjë pale.
Sipas Corriere della Sera, çështja thelbësore mbetet politike: stabiliteti i një regjimi që për dekada ka eksportuar tension dhe paqëndrueshmëri në rajon. Analiza vëren se një Iran më pak agresiv dhe më i përqendruar në zhvillimin e brendshëm do të ndryshonte hartën e rrezikut në Lindjen e Mesme, do të ulte kërcënimin ndaj rrugëve energjetike dhe do të krijonte kushte më të favorshme për investime.
Tregjet nuk e festojnë luftën, por ato vlerësojnë stabilitetin e ardhshëm. Nëse rezultati do të ishte një Lindje e Mesme më e parashikueshme, primi i rrezikut do të ulej, bashkë me koston e kapitalit, me përfitime të mundshme për ekonominë globale.
Në fund, analiza thekson se sfida më delikate mbetet ajo e brendshme amerikane. Konsumatorët tregohen të kujdesshëm, tregu i punës shfaq shenja ftohjeje dhe besimi nuk është në nivelet më të larta. Sipas autorit, suksesi gjeopolitik duhet të shoqërohet me një strategji të qartë ekonomike, ku produktiviteti i gjeneruar nga inteligjenca artificiale përbën element kyç.
Në këtë kuadër, tregjet mund të përballen me javë të paqëndrueshme, me luhatje të çmimeve të energjisë dhe rishpërndarje sektoriale. Megjithatë, analiza sugjeron se do të ishte e nxituar të interpretohej situata si fillimi i një cikli të gjatë rënës. Historia ekonomike tregon se eliminimi i faktorëve kronikë të paqëndrueshmërisë mund të hapë faza të reja zgjerimi. /Përshtatur nga Pamfleti/
Lini një Përgjigje