FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Trump minimizon sulmet si “goditje paralajmëruese”, ndërsa bota pret përgjigjen iraniane që mund të shmangë ose të ndezë një konflikt të ri në Lindjen e Mesme...
Në diplomacinë moderne ekziston një moment shumë i rrezikshëm: ai kur palët pranojnë të negociojnë, por njëkohësisht vazhdojnë edhe të godasin njëra-tjetrën. Pikërisht këtu ndodhen sot SHBA-ja dhe Irani.
Amerikanët presin përgjigjen zyrtare të Teheranit ndaj propozimit të fundit për armëpushim dhe marrëveshje sigurie, ndërsa në terren tensioni ushtarak vazhdon të rritet në mënyrë alarmante.
Kjo kontradiktë e bën paqen më dyshuese se kurrë: a kemi realisht një shans për ulje tensioni, apo bota po hyn gradualisht në një konflikt të ri të madh në Lindjen e Mesme?
Propozimi amerikan nuk është thjesht një draft diplomatik. Ai është një test force.
Sipas raportimeve ndërkombëtare, Uashingtoni kërkon që Irani të ndalojë pasurimin e uraniumit, të dorëzojë rezervat strategjike dhe të kufizojë aktivitetet ushtarake që SHBA i konsideron destabilizuese për rajonin.
Në këmbim, ofrohen lehtësime graduale ekonomike dhe një hapje e kontrolluar e rrugëve financiare për Teheranin.
Në letër, kjo duket si një marrëveshje për stabilitet. Në realitet, për regjimin iranian ajo tingëllon si kërkesë për dorëzim strategjik.
Kjo është arsyeja pse përgjigjja iraniane po vonon. Teherani e di se çdo pranim i drejtpërdrejtë i kushteve amerikane do të interpretohej si dobësi, jo vetëm brenda Iranit, por në të gjithë rajonin ku republika islamike ka ndërtuar influencën e saj për dekada. Nga Libani te Siria, nga Iraku te Jemeni, Irani është përpjekur të projektojë veten si fuqi që nuk i nënshtrohet presionit amerikan.
Pikërisht për këtë arsye, udhëheqja iraniane po kërkon kohë: jo sepse nuk e kupton rrezikun e përplasjes, por sepse po përpiqet të negociojë pa u dukur se po tërhiqet.
Ndërkohë, Uashingtoni po luan një tjetër lojë. Deklarata e Donald Trump, i cili i quajti sulmet e fundit ndaj objektivave iraniane vetëm një “love tap”, ishte shumë më tepër sesa një batutë politike. Ishte një sinjal strategjik.
Në gjuhën amerikane të sigurisë, kjo do të thotë: “Ne mund të godasim më fort, por ende nuk kemi vendosur ta bëjmë.”
Trump po përpiqet të mbajë një ekuilibër delikat mes presionit ushtarak dhe ruajtjes së kanalit diplomatik. Ai dëshiron të tregojë forcë ndaj Iranit pa e shtyrë konfliktin drejt një lufte të pakontrollueshme.
Por këtu lind paradoksi më i madh i krizës aktuale. Sa më shumë që SHBA shton presionin ushtarak, aq më e vështirë bëhet për Iranin të pranojë kompromis. Dhe sa më shumë që Irani refuzon kushtet amerikane, aq më shumë rritet rreziku që Uashingtoni të zgjedhë përshkallëzimin. Kjo është arsyeja pse situata në Hormuz është bërë pika më e rrezikshme e globit. Çdo incident detar, çdo dron i rrëzuar, çdo tanker i sekuestruar mund të shndërrohet në shkëndijën që e djeg të gjithë rajonin.
Në fakt, asnjëra palë nuk duket se dëshiron luftë. SHBA e di se një konflikt i hapur me Iranin do të ishte shumë më kompleks sesa luftërat e mëparshme në Lindjen e Mesme. Irani nuk është Irak apo Afganistan. Ka kapacitete raketore, rrjete aleatësh rajonalë dhe kontroll direkt dhe indirekt mbi korridore strategjike energjetike. Një luftë e zgjatur do të godiste ekonominë globale, çmimet e naftës dhe vetë stabilitetin e tregjeve ndërkombëtare.
Edhe Irani e di se një përplasje direkte me SHBA do të kishte pasoja të rënda për regjimin. Ekonomia iraniane është tashmë nën presion ekstrem nga sanksionet, pakënaqësitë sociale janë në rritje dhe një luftë e gjatë mund të prodhojë destabilizim të brendshëm. Kjo është arsyeja pse Teherani po përpiqet të fitojë diplomatikisht pa hyrë në kapitullim ushtarak.
Pikërisht këtu qëndron edhe përgjigjja për pyetjen kryesore: sa shanse ka paqja sot?
Paqja ka shanse vetëm sepse të dyja palët e dinë koston katastrofike të luftës. Jo sepse ekziston besim mes tyre. Jo sepse ka një afrim real politik. Dhe jo sepse konflikti është zgjidhur. Përkundrazi, tensioni është ekstrem. Por në këtë moment, si Uashingtoni ashtu edhe Teherani duket se po përpiqen të shmangin pikën pa kthim.
Megjithatë, historia ka treguar se luftërat e mëdha shpesh nuk nisin nga strategjitë afatgjata, por nga gabimet e vogla, arroganca politike dhe keqllogaritjet ushtarake. Dhe kur diplomacia zhvillohet paralelisht me raketa, paqja mbetet gjithmonë vetëm një hap larg kolapsit./Pamfleti
Lini një Përgjigje