FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Propaganda nacionaliste e qarqeve pranë pushtetit në Beograd ringjall retorikën e rrezikshme të shpërbërjes së ish-Jugosllavisë, duke vënë në shënjestër Malin e Zi dhe duke alarmuar sërish Ballkanin për rikthimin e politikave destabilizuese të viteve ’90...
Ballkani po hyn sërish në një fazë të rrezikshme tensioni politik dhe identitar, jo për shkak të ndonjë konflikti spontan mes popujve, por si pasojë e rikthimit të një gjuhe politike që kontinenti europian mendonte se e kishte varrosur bashkë me luftërat e përgjakshme të viteve ’90. Dokumentari propagandistik i prodhuar nga organizata të afërta me pushtetin në Beograd, ku vihet në pikëpyetje pavarësia e Malit të Zi dhe artikulohen mesazhe kërcënuese si “do të kthehemi sërish”, nuk është thjesht një produkt mediatik periferik. Ai është një sinjal politik. Një mesazh i koduar për rajonin. Një provë se Serbia e Aleksandar Vuçiç nuk ka hequr dorë nga ideja e dominimit strategjik në Ballkanin Perëndimor.
Në pamje të parë, Beogradi përpiqet të ruajë fasadën e një shteti që negocion me Bashkimin Europian, flet për stabilitet rajonal dhe promovon integrim ekonomik. Por pas kësaj fasade diplomatike vazhdon të mbijetojë një aparat ideologjik që ushqehet me revansh historik, nacionalizëm emocional dhe propagandë identitare. Dokumentari i transmetuar në televizione serbe dhe malazeze nuk synon vetëm të relativizojë referendumin e vitit 2006 në Mal të Zi; ai tenton të delegjitimojë vetë ekzistencën politike të shtetit malazez. Dhe kjo është jashtëzakonisht e rrezikshme.
Në rajonin e Ballkanit, historia ka treguar se krizat nuk fillojnë me tanke, por me narrativë. Fillojnë me filma propagandistikë, me viktimizim kolektiv, me pretendime historike, me slogane nacionaliste dhe me prodhimin e idesë se kufijtë aktualë janë të përkohshëm.
Pikërisht kështu nisi shpërbërja e dhunshme e ish-Jugosllavisë. Fillimisht erdhi propaganda. Pastaj urrejtja. Pastaj konflikti.
Sot, Serbia zyrtare përpiqet të paraqitet si faktor stabiliteti, por paralelisht toleron dhe në shumë raste frymëzon struktura propagandistike që prodhojnë tensione ndaj fqinjëve. Kjo është strategjia e dyfishtë e Aleksandar Vuçiç: para Brukselit flet për paqe, ndërsa për konsum të brendshëm lejon rikthimin e miteve të “Serbisë së humbur”, “botës serbe” dhe padrejtësive historike ndaj kombit serb. Është një lojë e rrezikshme që ngjan gjithnjë e më shumë me modelin rus të përdorimit të propagandës kulturore si instrument presioni gjeopolitik.
Mesazhi “do të kthehemi sërish” nuk është metaforë artistike. Është gjuhë politike me ngarkesë të qartë territoriale dhe identitare. Në një rajon ku ende nuk janë shëruar plagët e Srebrenicës, Kosovës dhe luftërave etnike, deklarata të tilla nuk mund të relativizohen si retorikë patriotike. Ato prodhojnë frikë, destabilizojnë raportet ndëretnike dhe ushqejnë grupet ekstremiste që vazhdojnë të ëndërrojnë rikthimin e projekteve të dështuara hegjemoniste.
Mali i Zi është sot objektivi më i ndjeshëm i kësaj strategjie, sepse përfaqëson një shtet që ka zgjedhur qartë orientimin euro-atlantik, anëtarësimin në NATO dhe distancimin gradual nga ndikimi serbo-rus. Sulmi ndaj identitetit malazez nuk është vetëm konflikt kulturor; është përpjekje për të dobësuar një shtet që konsiderohet i humbur nga orbita tradicionale e Beogradit. Pikërisht për këtë arsye propaganda ndaj Podgoricës po intensifikohet në momentin kur Mali i Zi po afrohet më shumë me Bashkimin Europian.
Por problemi nuk kufizohet vetëm te Mali i Zi. Ajo që po ndodh është pjesë e një panorame më të gjerë rajonale. Në Bosnje, Milorad Dodik vazhdon të kërcënojë integritetin institucional të shtetit. Në Kosovë, Serbia vazhdon fushatën diplomatike për çnjohje dhe përdor tensionet në veri si instrument presioni. Në Mal të Zi, përdoret propaganda identitare. Të gjitha këto nuk janë episode të shkëputura. Janë pjesë e një strategjie të koordinuar për të ruajtur ndikimin serb në Ballkan përmes destabilizimit permanent.
Në këtë kontekst, heshtja e Bashkimit Europian bëhet gjithnjë e më problematike. Brukseli vazhdon të investojë te ideja se Vuçiç është “garancia e stabilitetit”, ndërkohë që realiteti në terren tregon të kundërtën. Stabiliteti nuk ndërtohet duke toleruar nacionalizmin agresiv, as duke mbyllur sytë para propagandës që sfidon sovranitetin e shteteve fqinje. Historia europiane ka treguar se flirti me autokratët nacionalistë mund të prodhojë pasoja katastrofike.
Aleksandar Vuçiç po përpiqet të luajë rolin e liderit pragmatist në arenën ndërkombëtare, por hija e politikës së viteve ’90 vazhdon ta ndjekë Serbinë. Sa herë që ekonomia dobësohet, sa herë rritet pakënaqësia sociale apo presioni ndërkombëtar, nacionalizmi rikthehet si instrument mobilizimi politik. Është formula klasike e pushteteve populiste në Ballkan: prodho krizë identitare për të mbijetuar politikisht.
Rajoni nuk ka nevojë për rikthimin e fantazmave të së kaluarës. Ballkani ka nevojë për pajtim real, respekt të kufijve, integrim europian dhe fund të propagandës etnike. Çdo tentativë për të rihapur plagët historike në emër të projekteve nacionaliste nuk është vetëm kërcënim për fqinjët e Serbisë, por rrezik për vetë paqen europiane. Dhe pikërisht këtu qëndron alarmi më i madh: fantazmat e viteve ’90 nuk po rikthehen rastësisht. Ato po rikthehen sepse dikush në Beograd vazhdon të besojë se historia mund të përdoret sërish si armë politike./Pamfleti
Keta sllavet vetem bari i miut i gdhend. Kane zhyer me Amerike, me Europe e jane si kolera.
pritet te reagojne censurojne e bojkotojne gjeresisht organizata nderkombetare