FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Presidenti amerikan luhatet mes deklaratave për epërsi ushtarake dhe frustrimit për mungesën e rezultateve politike
Presidenti Donald Trump ka kaluar nga deklarata për epërsi ushtarake të Shteteve të Bashkuara në frustrim të thellë që lufta e zgjedhur prej tij nuk po prodhon efektet e dëshiruara.
Presidenti Trump sapo ishte kthyer nga fusha e golfit dhe zemërimi i tij po rritej. Ishte 21 mars dhe, ndërsa u vendos në rezidencën e tij në Mar-a-Lago për mbrëmjen, ai po lexonte një tjetër lajm që theksonte se, pavarësisht suksesit ushtarak të SHBA-së në Iran, ai ende nuk kishte arritur objektivat e tij politike. Në orën 19:44, presidenti e bëri të qartë frustrimin e tij me një ultimatum të pazakontë: nëse Irani nuk rihapte Ngushticën e Hormuzit brenda 48 orësh dhe nuk lejonte kalimin e një pjese të madhe të naftës dhe gazit botëror, ai do të bombardonte centralet elektrike civile të Iranit. Një sulm i tillë mund të përbënte krim lufte sipas Konventave të Gjenevës.
Megjithatë, vetëm disa orë para skadimit të afatit të së hënës, Trump e shtyu kërcënimin me pesë ditë, duke ulur frikën për një përshkallëzim të menjëhershëm me pasoja të thella ushtarake, diplomatike dhe ekonomike. Gjithsesi, ai paralajmëroi se “do të vazhdojmë të bombardojmë pa u ndalur” nëse Irani nuk arrin një marrëveshje. Ndërsa java vazhdonte, ai bëri kërcënime të reja që lanë aleatët të pasigurtë dhe tronditën tregjet. Të enjten pasdite, pasi Wall Street pësoi rënien më të madhe ditore që nga fillimi i luftës, ai shtoi edhe 10 ditë të tjera afat, duke u përpjekur sërish të qetësojë frikën që vetë kishte nxitur.
Është ende herët për të ditur nëse koha shtesë do të sjellë diplomaci produktive. Por tashmë është e qartë se luhatjet e Trump, nga optimizmi në frustrim dhe zemërim, nga ulja e tensioneve në përshkallëzim, i kanë dhënë menaxhimit të luftës një karakter të paqëndrueshëm, të improvizuar.
Që nga nisja e luftës më 28 shkurt nga Shtetet e Bashkuara, së bashku me Izraelin, Trump ka lëvizur mes deklaratave për epërsi ushtarake dhe frustrimit që sukseset taktike në fushëbetejë nuk po prodhojnë rezultatin strategjik që ai kishte parashikuar. Edhe pse udhëheqësi suprem dhe shumë drejtues të lartë ushtarakë e të inteligjencës janë vrarë, regjimi në Teheran mbetet në kontroll. Udhëheqësit iranianë kanë mbyllur pothuajse plotësisht Ngushticën e Hormuzit, duke rritur ndjeshëm çmimet e gazit dhe duke shqetësuar investitorët. Po ashtu, Irani ruan kontrollin mbi materialet që i nevojiten për të prodhuar një armë bërthamore, kërcënimi kryesor që Trump përmendi si arsye për hyrjen në luftë.
Trump ka deklaruar se e kupton që lufta sjell kosto afatshkurtra, të cilat ai i konsideron çmim të nevojshëm për të siguruar që Irani të mos ketë armë bërthamore. Aleatët e tij kanë argumentuar se paparashikueshmëria e tij është një avantazh strategjik që i mban kundërshtarët në pasiguri. Megjithatë, kjo sugjeron edhe mungesë qëndrueshmërie në qëllime, ndërsa rreziqet e luftës rriten çdo ditë.
Trump kalon ditët i zhytur në zhvillimet e luftës, duke marrë disa informime në ditë në Zyrën Ovale ose në “Situation Room”. Disa prej tyre përfshijnë video të shkurtra me pamje të sulmeve ushtarake që shpërndahen edhe nga Komanda Qendrore e SHBA-së. Kur shqyrton vendime, ai kërkon mendimin e këshilltarëve të tij. Sipas zëdhënëses së Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, presidenti i merr vendimet me synimin për fitore.
Trump merr këshilla ushtarake kryesisht nga Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth dhe gjenerali Dan Caine, kryetar i Shefave të Përbashkët të Shtabit. Hegseth mbron publikisht politikat ushtarake, ndërsa Caine, një ish-pilot F-16 dhe lidhje me CIA-n, është ndërmjetësi kryesor për çështjet operacionale. Ai paraqet opsione, rreziqe dhe pasoja pa rekomanduar drejtpërdrejt një zgjedhje.
Kjo ndonjëherë e vendos gjeneralin Caine në pozita të vështira. Para fillimit të luftës, Trump deklaroi se Caine besonte se çdo veprim ushtarak kundër Iranit do të ishte “lehtësisht i fitueshëm”, gjë që nuk përputhej me atë që gjenerali kishte thënë në të vërtetë. Ky mospërputhje tregon se sa shumë kjo luftë po vë në provë mënyrën e zakonshme të Trump për të menaxhuar krizat.
Historiani Julian E. Zelizer vlerëson se Trump e trajton luftën si një proces negocimi, por thekson se lufta është e shpejtë, e paparashikueshme dhe vdekjeprurëse. Sipas tij, metodat e zakonshme të presidentit, kërcënimet dhe presioni, nuk funksionojnë gjithmonë në këtë kontekst.
Ndryshe nga mandati i tij i parë, kur tregonte hezitim për përdorimin e forcës ushtarake, Trump tani e përqafon më hapur këtë mjet. Ai ka urdhëruar sulme ndaj objekteve bërthamore iraniane, operacione në Amerikën Latine dhe ndërhyrje të tjera ushtarake. Megjithatë, lufta në Iran është më komplekse, më pak e mbështetur dhe më e kushtueshme në jetë njerëzish. Deri tani, 13 ushtarë amerikanë kanë humbur jetën.
Presidenti këmbëngul se po bën atë që asnjë president tjetër nuk ka guxuar të bëjë. Megjithatë, qëndrimi i tij i drejtpërdrejtë është vënë në pikëpyetje, sidomos pas një sulmi me raketë ndaj një shkolle fillore në Iran, për të cilin fillimisht fajësoi Iranin dhe më pas tha se nuk kishte informacion të mjaftueshëm. Një hetim paraprak ka përcaktuar se përgjegjës ishte SHBA-ja.
Ndërkohë, objektivat e luftës kanë ndryshuar me kalimin e kohës. Trump ka hequr dorë nga disa synime fillestare, si mbështetja për ndryshim regjimi përmes një kryengritjeje popullore. Historiani Steven M. Gillon e përshkruan luftën si pasqyrim të stilit personal të Trump: e paqartë, e paorganizuar dhe e përqendruar te figura e tij.
Trump e shpjegon qasjen e tij me përvojën si negociator në biznes, duke theksuar se vendimmarrja e tij bazohet në negociata të vazhdueshme.
Aleatët e tij mbrojnë vendimin për luftë, duke theksuar se presidenti po vepron në përputhje me rolin e tij kushtetues për të mbrojtur vendin. Megjithatë, konflikti mbetet i papëlqyer në mesin e publikut amerikan. Trump e nisi luftën pa kërkuar miratim nga Kongresi dhe pa paraqitur prova për një kërcënim të menjëhershëm nga Irani.
Ai ka ndryshuar vazhdimisht kriteret për sukses, duke shpallur herë pas here fitore, ndërkohë që pranon se misioni nuk ka përfunduar. Ai ka kërkuar “dorëzim pa kushte” nga Irani, një objektiv që mbetet i paqartë në zbatim.
Ndryshe nga presidentë të mëparshëm si Franklin D. Roosevelt, i cili ndërtoi aleanca të forta gjatë Luftës së Dytë Botërore, Trump ka tensionuar marrëdhëniet me aleatët dhe i ka kritikuar për mungesë mbështetjeje.
Ndërkohë, lufta vazhdon dhe presioni ndaj Iranit rritet. Trump paralajmëron për sulme të reja nëse nuk arrihet marrëveshje, ndërsa SHBA dërgon më shumë trupa në Lindjen e Mesme. Irani i ka refuzuar publikisht ofertat për negociata, por ka sinjalizuar në mënyrë të kufizuar gatishmëri për dialog.
Gjatë një fjalimi në Miami Beach, Trump deklaroi se Irani “po lutet për një marrëveshje”. Në të njëjtën kohë, zyrtarë amerikanë konfirmuan se Irani goditi një bazë detare në Arabinë Saudite ku ndodheshin ushtarë amerikanë, duke plagosur 12 prej tyre, një nga incidentet më serioze gjatë konfliktit. /Përshtatur nga New York Times/
Lini një Përgjigje