FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Fati i kontinentit do të vendoset në fushën e betejës...
Kanë kaluar gati katër vjet që kur Rusia nisi luftën e saj agresive kundër Ukrainës. Kontrasti historik mbetet i theksuar: në më pak se katër vjet, trupat sovjetike marshuan drejt Berlinit, ngritën flamurin mbi Rajhshtag dhe, së bashku me Aleatët, mposhtën Gjermaninë naziste. Rusia e sotme, ndonëse trashëgon arsenalet sovjetike, angazhon gati dyzet për qind të buxhetit të saj për mbrojtjen dhe e ka shndërruar ekonominë në një makinë lufte, duke zgjeruar prodhimin ushtarak dhe industrial, por ende nuk ka arritur objektivin e saj kryesor: nënshtrimin e Ukrainës.
Ajo nuk ka arritur të nënshtrojë një vend që hyri në luftë me armatim minimal, pjesërisht për shkak të vetos tetëvjeçare të presidentit amerikan Barack Obama për shitjen e armëve në Kiev, dhe që u detyrua t’i lutej Perëndimit për çdo predhë artilerie. Nga misionet diplomatike të Volodymyr Zelensky-t deri te përpjekjet e palodhura të shoqërisë civile, Ukraina është përpjekur të bindë Evropën se kjo luftë nuk lidhet vetëm me mbijetesën e saj, por me arkitekturën e sigurisë së të gjithë kontinentit. Megjithatë, ky mesazh ende nuk ka gjetur jehonën e duhur në shumë kryeqytete evropiane, ku vazhdon të mbizotërojë lodhja nga lufta.
Mbështetja perëndimore është materializuar, por brenda kufijve të ngushtë të strategjisë së menaxhimit të përshkallëzimit të prezantuar nga presidenti amerikan Joe Biden dhe e mbajtur kryesisht edhe nga Donald Trump. Ky i fundit jo vetëm që uli ndihmën ushtarake amerikane, por vendosi edhe një rregull të ri: çdo armë amerikane e destinuar për Ukrainën duhet të blihet ose nga Kievi, ose nga qeveritë evropiane.
Gjatë këtyre viteve, Rusia ka pushtuar dhe shkatërruar gati njëzet për qind të territorit ukrainas. Por për Vladimir Putinin, lufta nuk ka qenë kurrë thjesht një çështje territori. Qëllimi strategjik, ende i paarritur, është heqja e sovranitetit të Ukrainës dhe shndërrimi i saj në një Bjellorusi ose Gjeorgji të dytë: territore ku ndikimi rus mbahet pa përdorimin e tankeve, thjesht përmes instalimit të një qeverie të bindur. Të qenit pro-rus në ish-Bashkimin Sovjetik nuk është vetëm një qëndrim gjeopolitik, por një model politik: korrupsion i rrënjosur, shtypje ose eliminim i shoqërisë civile, shkelje sistematike të të drejtave të njeriut, mbyllje e mediave të pavarura dhe një makineri propagande që gërryen çdo formë mospajtimi dhe madje edhe aftësinë për të menduar kritikisht.
Në këtë kontekst, Ukraina jo vetëm që ka rezistuar ushtarakisht, por ka mbrojtur liri universale që qytetarët e Bjellorusisë i kanë humbur tashmë dhe që gjeorgjianët, për momentin, po përpiqen t’i ruajnë. Këto kanë qenë vite jashtëzakonisht të vështira: rezistencë heroike ushtarake, sakrificë e jashtëzakonshme civile, ushtarë të vrarë në front, familje që jetojnë nën kërcënimin e vazhdueshëm të dronëve dhe raketave balistike, netë të kaluara në strehimore kundër bombave dhe të tjerë, të rraskapitur, që qëndrojnë në shtëpi pavarësisht rrezikut. Megjithatë, shoqëria civile ka vazhduar të mbrojë jetën demokratike, duke u mobilizuar sa herë që vendimet e qeverisë kërcënonin reformat e kërkuara për integrimin në Bashkimin Evropian. Edhe në kushte lufte, agjencitë antikorrupsion të Ukrainës mbeten aktive dhe efektive, duke zbuluar raste që përfshijnë zyrtarë të lartë.
Rusia, e paaftë për të arritur objektivat e saj në Ukrainë, ndërkohë ka sinjalizuar një gatishmëri në rritje për të përshkallëzuar përtej fushëbetejës. Gjatë gjithë vitit 2025, ndërhyrjet e dronëve rusë në hapësirën ajrore evropiane janë bërë gjithnjë e më të shpeshta dhe më të paturpshme, duke u vërejtur në qiellin mbi Poloni, Danimarkë, Belgjikë, Rumani, Sllovaki dhe Moldavi. Disa prej tyre janë rrëzuar në territorin e NATO-s, të tjerë janë kapur pak para impaktit. Këto nuk janë aksidente, por teste të qëllimshme për të vlerësuar gatishmërinë e mbrojtjes ajrore dhe vendosmërinë politike të Evropës, si dhe për të matur reagimin e NATO-s dhe për të rritur ankthin mes qytetarëve evropianë. Larg përmbajtjes së konfliktit, Moska e ka bërë të qartë se është e gatshme ta zgjerojë atë, duke përdorur dronët si mjete politike për të minuar unitetin evropian dhe për të sinjalizuar se kufijtë e luftës nuk janë të fiksuar.
Kështu, lufta po i afrohet një faze të re dhe të rrezikshme. Pas gati katër vitesh, asnjëra palë nuk ka gjetur rrugën drejt fitores, megjithatë të dyja po përgatiten të vazhdojnë luftën në vitin 2026. Ukraina hyn në vitin e ri e lodhur, por jo e thyer. Ajo ka zmbrapsur tre ofensiva të mëdha ruse, përfshirë betejën e kushtueshme dhe joefektive të verës së vitit 2025, ku sulmet ruse me njësi të vogla u shkatërruan nga dronët, artileria dhe linjat mbrojtëse të përgatitura nga ukrainasit. Forcat ukrainase, ndonëse të dobësuara nga mungesa e ushtarëve të trajnuar dhe rotacionet e vështira në front, mbeten të afta të parandalojnë përparime ruse në shkallë të gjerë.
Fushata e sulmeve ukrainase me rreze të gjatë veprimi ka çaktivizuar tashmë një pjesë të konsiderueshme të kapaciteteve të rafinimit rus dhe ka goditur vazhdimisht fushat ajrore dhe qendrat logjistike thellë brenda territorit rus, duke e detyruar Moskën të devijojë burime drejt mbrojtjes kombëtare dhe duke dobësuar gradualisht bazën financiare të luftës së saj.
Megjithatë, dobësitë e Ukrainës mbeten të konsiderueshme: mobilizimi është politikisht i vështirë, trajnimet vonohen dhe shumë brigada vuajnë nga mungesa e pajisjeve dhe koha e pamjaftueshme për të integruar rekrutët e rinj. Një pyetje thelbësore për vitin 2026 është nëse Evropa do të angazhohet më në fund për të trajnuar trupat ukrainase brenda vetë Ukrainës, një hap i kërkuar prej kohësh nga Kievi, por që qeveritë e Bashkimit Evropian ende e shmangin nga frika e përshkallëzimit. Nëse Evropa ecën përpara, Ukraina do të jetë në gjendje të rindërtojë rotacione koherente dhe të vendosë brigada më të përgatitura; në të kundërt, cilësia e njësive të saj në vijën e parë të frontit do të vazhdojë të përkeqësohet.
Rusia, nga ana e saj, hyn në vitin 2026 me një ushtri njëkohësisht të madhe dhe të varfëruar. Humbjet e mëdha, mbi një milion viktima, nuk kanë sjellë përfitime territoriale në përputhje me koston. Taktika e Kremlinit për të dërguar grupe të vogla sulmi në zonat e zjarrit ukrainase ka prodhuar vetëm përparime minimale dhe, gjatë gjithë këtyre viteve, Rusia nuk ka pushtuar asnjë qytet të madh. Të ardhurat nga nafta po bien, sanksionet po shtrëngohen dhe sulmet ukrainase me rreze të gjatë veprimi po shkaktojnë ndërprerje gjithnjë e më të mëdha në prodhimin e karburantit. Megjithatë, pa një zbatim më të rreptë të sanksioneve nga Evropa dhe Shtetet e Bashkuara, Rusia ka gjasa të ruajë fluks të mjaftueshëm financiar, falë flotës së saj në hije dhe partnerëve jo-perëndimorë, për të vazhduar luftën me intensitet të lartë.
Putini mbetet i ngurruar të shpallë një mobilizim të përgjithshëm, i vetëdijshëm për rrezikun shoqëror. Në vend të kësaj, ai duket i kënaqur me strategjinë e “luftës së përjetshme”: operacione me intensitet më të ulët në vijën e frontit, të paraqitura si një luftë ekzistenciale për të ardhmen e Rusisë, me synim parandalimin e çdo përballjeje të brendshme politike.
Dështimi i Rusisë për të fituar në Ukrainë nuk e bën atë më pak të rrezikshme. Përkundrazi, viti 2026 ka gjasa të shënojë një përshkallëzim të “zonës gri” të Moskës, luftës së saj hibride kundër Evropës. Sulmet me dronë në fund të vitit 2025 ishin paralajmërime të hershme. Ajo që pritet të pasojë mund të përfshijë shkelje të mëtejshme të hapësirës ajrore, sulme kibernetike ndaj infrastrukturës kritike, sabotime në shtetet baltike dhe Evropën Veriore, falsifikim të GPS-it, fushata të ripërtërira dezinformimi dhe shfrytëzim të flukseve migratore. Qëllimi është i qartë: rritja e perceptimit të kërcënimit në territorin evropian, detyrimi i qeverive të ulin ndihmën për Ukrainën dhe thellimi i përçarjeve brenda Bashkimit Evropian.
Në këtë skenar, viti 2026 mund të shndërrohet në një vit ngërçi të fortë të militarizuar. Ukraina mund të ruajë pozicionet e saj me mbështetjen evropiane, Rusia mund të vazhdojë luftën nën presion ekonomik dhe njerëzor, ndërsa Evropa do të përballet me tensione në rritje. Kufiri mes vijës së frontit në Ukrainë dhe sigurisë evropiane do të vazhdojë të zbehet, duke përgatitur terrenin për një vit të pasigurt.
Edhe nëse viti 2026, me ndonjë mrekulli, do të sillte një armëpushim, ai ka shumë gjasa të jetë i brishtë dhe i përkohshëm. Çdo pauzë do t’i jepte Rusisë kohë për t’u riorganizuar, për të rindërtuar kapacitetet ushtarake dhe për të forcuar ekonominë në prag të një ofensive të re. Ukraina, dhe në fakt e gjithë Evropa, përballen me rrezikun e shndërrimit në një zonë të fortë konflikti në vitet që vijnë, me një Rusi agresive në kufijtë e tyre.
Ky është skenari që Evropa heziton ta trajtojë hapur. Ta pranosh do të thotë të përballesh me një të vërtetë të pakëndshme: zgjidhja e vetme reale, si për luftën në Ukrainë ashtu edhe për konfliktin më të gjerë mes Rusisë dhe Evropës, është rënia e regjimit të Putinit, e cila varet nga shembja e ekonomisë ruse. Perëndimi ka pasur gjithmonë mjetet për ta arritur këtë, por vazhdimisht ka hezituar t’i përdorë. Nëntëmbëdhjetë raunde sanksionesh, graduale dhe të kujdesshme, tregojnë se frika nga destabilizimi i Rusisë dhe pasojat e paparashikueshme mbetet parimi udhëheqës.
Kështu, viti 2026 mund të bëhet një vit llogaridhënieje, një vit në të cilin ky realitet nuk mund të injorohet më. Ose mund të jetë edhe një vit tjetër ku Evropa zgjedh të mbyllë sytë, ndërsa përballet me koston e lartë të mbështetjes së Ukrainës në një luftë brutale dhe rraskapitëse. Në këtë rast, çmimi përfundimtar nuk do të matet në dollarë apo euro, por në jetë njerëzore, jetë që ukrainasit vazhdojnë t’i sakrifikojnë për mbrojtjen e vendit, lirisë së tyre dhe stabilitetit të vetë Evropës./Përshtati "Pamfleti" nga "Linkiesta"
Lini një Përgjigje