FLASH
Shkruar nga Lucio Caracciolo
Në këtë trekëndësh po kërkohet një kompromis për të shmangur përshkallëzimin...
Kohë të vështira për Fuqitë e Mëdha. Shtetet e Bashkuara, Kina dhe, në distancë, Rusia, fuqitë që konkurrojnë për majën e rendit global, formojnë një trekëndësh vuajtjeje. Numri 1 po e përjeton më rëndë këtë fazë, pjesërisht sepse rënia nga maja është më e rrezikshme. Por as sfiduesit nuk po përfitojnë nga kjo situatë; përkundrazi. Një konfigurim i pazakontë në histori.
Zakonisht, në tranzicionet hegjemonike, vërehet trajektorja e një fuqie në rënie, së cilës i afrohet dhe në fund e tejkalon sfiduesi kryesor. Një proces me pengesa, që mund të zgjasë me shekuj. Në rastin më të fundit, kalimi i stafetës midis Perandorisë Britanike dhe asaj Amerikane, procesi zgjati rreth pesëdhjetë vjet. Dalja e Shteteve të Bashkuara në skenën globale me luftën kundër Spanjës (1898) dhe rraskapitja e talasokracisë britanike në dy luftërat botërore “fitimtare” (1945) shënuan këtë tranzicion. Sipas një skeme të njohur: Dyshi afirmohet si Njësh, ndërsa i Pari zbret nga podiumi, duke u pozicionuar si bashkëpunëtor ose kundërshtar i udhëheqësit të ri.
Përshtypja është se këtë herë nuk do të ndodhë kështu, të paktën në të ardhmen e parashikueshme. Superfuqia e mbushur me yje ishte superiore. Bota ishte mësuar me një hegjemon absolut: një parametër universal, bartës i globalizimit të kuptuar si amerikanizim i planetit. Jo një aktor mes të barabartëve, me vlera të ndryshme në të njëjtin sistem, por një entitet mbi të tjerët. Jo thjesht i pari në klasë, por kampion. Amerika mbetet një rast unik në historinë botërore.
Shkalla më e lartë e podiumit do të jetë për një periudhë një vend i përbashkët për amerikanët dhe kinezët. Dy shkallët e tjera do të mbushen nga aktorë pasues, po aq të vendosur. Më pak siguri, më shumë kaos. Një rend i ri botëror, në kuptimin e plotë të fjalës.
Prej disa vitesh, perandoria globale e Uashingtonit ndodhet në një fazë rënieje. U desh sinjali i fundit nga një figurë simbolike e globalizmit, një bankier qendror britanik i shndërruar në kryeministër të Kanadasë, që elitat globaliste të pranonin fundin e narrativës ku kishin besuar ose, sipas Carney-t, kishin pretenduar se besonin.
Ideja e tij është t’i atribuojë Trump-it humbjen e Perëndimit dhe të ruajë thelbin e sistemit përmes një aleance të fuqive të mesme që mishërojnë vlerat e tij. Por këto vende nuk ndajnë domosdoshmërisht të njëjtat interesa; përndryshe, vlerat do të mbeteshin në plan të dytë, të varura nga retorika e sjelljes së mirë.
Dhe më pas, si mund të krahasohen një duzinë aleatësh të gatshëm me peshën e ish-hegjemonit absolut, madje edhe në fazën e tij më të brishtë? Perëndimi pa Amerikën nuk ekziston. Evropianët pa një Evropë të bashkuar nuk kanë peshë vendimtare. Ata numërohen dhe përzgjidhen me kujdes nga Kina, Rusia dhe Shtetet e Bashkuara sipas interesave përkatëse. Italia mbetet e ekspozuar ndaj presioneve, sepse vlen më shumë sesa pesha që i njihet. Asnjë ombrellë nuk e mbron plotësisht.
A ka ardhur koha e Kinës për të mbizotëruar? Është herët për ta thënë. Vetë udhëheqësit kinezë e dinë se nuk mund t’i zëvendësojnë ende amerikanët. Arsyeja lidhet me dobësitë e sistemit të tyre ekonomik dhe financiar, me plakjen e popullsisë, me kufizimet dhe paqartësitë e regjimit, si dhe me një imazh ndërkombëtar të brishtë. Mbi të gjitha, Kina është e rrethuar nga rivalë të fuqishëm dhe të vendosur: India, Japonia dhe Rusia – një aleat i përkohshëm dhe i paqëndrueshëm. Një situatë ndryshe nga ajo e Shteteve të Bashkuara, të mbrojtura nga oqeanet dhe të rrethuara nga fuqi më të vogla si Kanadaja dhe Meksika.
Në këtë trekëndësh po kërkohet një kompromis për të shmangur përshkallëzimin. Një marrëveshje Uashington–Pekin–Moskë për të konkurruar nën pragun e luftës, mbi bazën e rregullave që pasqyrojnë ekuilibrin e fuqisë, me Rusinë si rrota e tretë, aktualisht e lidhur me Kinën, por që luhatet mes dy qendrave kryesore. “Grande Componenda”, sipas zhargonit të revistës Limes, në një referencë ndaj Andrea Camilleri-t.
Hapi i parë do të ishte përcaktimi i sferave përkatëse të ndikimit. Por gjeopolitika nuk funksionon si gjeometria. As popujt e këtij planeti me mbi tetë miliardë banorë nuk pranojnë të trajtohen si objekte kolonizimi. Revolucioni global në zhvillim është i pakontrollueshëm nga cilado fuqi. As Fuqitë e Mëdha, e aq më pak Fuqitë e Mesme, nuk e zotërojnë plotësisht. Prandaj, duhet të përgatitemi për zgjatjen e kësaj faze konfliktesh.
Aktualisht janë rreth gjashtëdhjetë konflikte aktive në botë, një nivel maksimal. Ato kanë të përbashkët rikthimin e mosmarrëveshjeve të vjetra, të cilat, pas një periudhe qetësie të nëndheshme, shpërthejnë sërish në sipërfaqe. Intensiteti i tyre rritet për shkak të përshpejtimit të teknologjive ushtarake. Zgjidhja varet nga aftësia për të kuptuar se vetëm politika mund të menaxhojë dhe të zgjidhë konfliktet. E ardhmja i përket diplomacisë. Aftësisë për të ndërtuar paqe jo të përsosur. Dhe ndoshta Italia mund të luajë rolin e saj./Përshtati “Pamfleti” nga “La Repubblica”
Lini një Përgjigje