FLASH
Shkruar nga Clare Nuttall
Megjithatë, jo të gjithë udhëheqësit nacionalistë në Evropë, të cilët shpresonin të kishin një trajti të favorshëm nga administrata e re e SHBA-së, i kanë parë të përmbushen pritshmëritë e tyre.
Në 50 ditët e para të inaugurimit të Donald Trump si Presidenti i SHBA, ka pasur disa fitues të qartë. Presidenti rus Vladimir Putin është pa dyshim i kënaqur jo vetëm me tërheqjen e mbështetjes nga Trump për Ukrainën dhe goditjen verbale të presidentit të saj Volodymyr Zelensky, por më gjerësisht me përmbysjen e rendit ndërkombëtar dhe prishjen e lidhjeve të SHBA-së me aleatët e saj tradicionalë.
Diku tjetër në Evropë, disa liderë të krahut të djathtë gjithashtu duken të kënaqur. Duke refuzuar të miratojë një deklaratë të përbashkët të BE-së për mbështetjen e vazhdueshme për Ukrainën në një samit të 6 marsit, Kryeministri hungarez Viktor Orban njoftoi se Budapesti është në bisedime për një paketë bashkëpunimi ekonomik me administratën e re amerikane.
Po kështu ka pasur mbështetje retorike për politikanë të tjerë në rajon. Miliarderi Elon Musk, të cilit Trump i besoi drejtimin e Departamentit të Efiçencës së Qeverisë së SHBA-së (DOGE) ka shprehur mbështetje në mediat sociale për politikanin rumun të ekstremit të djathtë, Calin Georgescu, të cilit së fundmi iu ndalua të kandidojë në zgjedhjet presidenciale të majit.
Në Poloni, Musk sulmoi ministrin e Jashtëm Radek Sikorski, duke e quajtur atë një "njeri të vogël" në një mosmarrëveshje mbi përdorimin e sistemit satelitor Starlink nga Ukrainë. Ky reagim i Musk u pasua nga përshëndetje të ngrohta nga kundërshtarët politikë të Sikorskit.
Megjithatë, jo të gjithë udhëheqësit nacionalistë në Evropë, të cilët shpresonin të kishin një trajti të favorshëm nga administrata e re e SHBA-së, i kanë parë të përmbushen pritshmëritë e tyre.
Në Bosnje dhe Hercegovinë, Milorad Dodik, presidenti i entitetit serb, Republika Srpska, ka përshkallëzuar përpjekjet e tij për shkëputje pasi u dënua nga një gjykatë boshnjake për sfidë ndaj përfaqësuesit të lartë të komunitetit ndërkombëtar. Partia e tij, SNSD në pushtet e Republika Srpska, u përgjigj duke miratuar ligje që ndalojnë organet shtetërore boshnjake, duke përfshirë Këshillin e Lartë Gjyqësor dhe Prokurorial, Zyrën e Prokurorit dhe Agjencinë Shtetërore të Hetimit dhe Mbrojtjes (SIPA) të veprojnë në entitetin serb.
Para se Trump të rikthehej në Shtëpinë e Bardhë, u përhapën spekulime se presidenca e tij do të inkurajonte nacionalistët serbë, pasi ai shihej në rajon si dashamirës si ndaj Rusisë ashtu edhe ndaj Serbisë. Dodik duket se ka bërë gjithçka që mundej për të lënë një përshtypje të mirë te Trump. Ai madje mbajti në kokë edhe një kapele të kuqe MAGA për të festuar fitoren zgjedhore të kandidatit republikan.
Disa javë pas rikthimit të Trump, politikani serbo-boshnjak shkroi një në X "Donald Trump - Një lider që sjell paqe dhe stabilitet në botë".
Megjithatë, nëse Dodik kishte llogaritur mbështetjen e SHBA-së për shkëputjen e Republika Srpska nga Bosnja dhe bashkimin eventual me Serbinë, ai ka mbetur i zhgënjyer. Ai as nuk ka qenë i suksesshëm për të bindur SHBA-në për t’i hequr sanksionet ndaj tij. Në fakt, ndërsa Dodik po organizonte një festë për nder të fitores së Trumpit në zgjedhje, Departamenti Amerikan i Thesarit vendosi një paketë të re sanksionesh kundër bashkëpunëtorëve të tij.
Në përgjithësi, përgjigja e Uashingtonit ndaj veprimeve të Dodikut ka qenë kritike dhe jo mbështetëse, me Rubion që e akuzonte Dodikun për "sjellje të rrezikshme dhe destabilizuese" dhe nuk tregoi asnjë shenjë për të mbështetur idenë e tij për shkëputje.
“Veprimet e Presidentit të Republika Srpska, Milorad Dodik, po minojnë institucionet e Bosnje-Hercegovinës dhe po kërcënojnë sigurinë dhe stabilitetin e saj. Kombi ynë inkurajon liderët politikë në Bosnje-Hercegovinë që të angazhohen në dialog konstruktiv dhe të përgjegjshëm. Ne u bëjmë thirrje partnerëve tanë në rajon që të bashkohen me ne për të zmbrapsur këtë sjellje të rrezikshme dhe destabilizuese,” shkroi Rubio në X, ndërsa situata në Bosnje u përkeqësua.
Ambasada e SHBA e përforcoi këtë qëndrim, duke dënuar miratimin nga Republika Srpska të "ligjeve antikushtetuese dhe anti-Dayton".
"Le të jemi të qartë - ky është një provokim i qëllimshëm ndaj rendit kushtetues të Bosnje- Hercegovinës dhe përbën një kërcënim të drejtpërdrejtë për stabilitetin dhe sigurinë e saj, si dhe për objektivat strategjike të SHBA," tha ambasada.
"Partia e luftës" kundër "partisë së paqes"
Ashtu si Dodik, partia qeverisëse e Gjeorgjisë ‘Ëndrra Gjeorgjiane’ ka kërkuar të krijojë lidhje më të ngushta me administratën Trump. Kryeministri Irakli Kobakhidze shprehu mbështetjen e tij për Trump, duke i uruar atij "qëndrueshmëri dhe guxim" pas përplasjes së 28 shkurtit në Shtëpinë e Bardhë midis Trump, Zëvendës Presidentit JD Vance dhe Zelensky. Kobakhidze e përshkroi mosmarrëveshjen si një garë midis asaj që ai e quajti "partia e luftës", e përfaqësuar nga Zelensky dhe mbështetësit e tij, dhe "partia e paqes", e udhëhequr nga Trump.
Kryeministri gjeorgjian ka kërkuar gjithashtu ta konsiderojë përplasjen e vazhdueshme midis qeverisë së tij dhe protestuesve anti-qeveritare si një betejë midis forcave pro-Trump dhe një "kolektivi" që kundërshton iniciativat e paqes të administratës Trump në Ukrainë.
Kundërshtarët e tij duan një rivotim të zgjedhjeve të përgjithshme të tetorit 2024 që konsiderohen gjerësisht se janë manipuluar në favor të Ëndrrës Gjeorgjiane dhe që qeveria të rifillojë negociatat e pranimit në BE.
Qeveria gjeorgjiane është gjithnjë e më shumë në konflikt me BE-në dhe ka demonstruar afërsinë e saj ideologjike me Amerikën e Trump, për shembull duke miratuar ndryshime në Ligjin për Barazinë Gjinore që eliminoi përkufizimin ligjor të "gjinisë", menjëherë pas urdhrit ekzekutiv të SHBA-së 14168 të titulluar "Mbrojtja e grave nga ideologjia gjinore". Çështjet gjinore janë një temë popullore për të djathtët në Europën në zhvillim.
Pavarësisht këtyre hapave, megjithatë, ka pasur pak indikacione për mbështetje nga Uashingtoni. Në vend të Kobakhidze apo themeluesit të Ëndrrës Gjeorgjiane Bidzina Ivanishvili, ishte ish-presidentja Salome Zourabichvili – një kritike e zëshme e partisë në pushtet dhe një mbështetëse e protestave antiqeveritare – që mori një ftesë në inaugurimin e Trump.
Ndërkohë, Senati i SHBA po përgatitet të marrë në konsideratë Aktin “Megobari’, një projekt-ligj dypartiak që propozon sanksione kundër zyrtarëve të Ëndrrës Gjeorgjiane për shkelje të dyshuara të të drejtave të njeriut dhe hapa pas në proceset demokratike. Akti i mandaton agjencitë qeveritare amerikane që t'i raportojnë Kongresit mbi operacionet e inteligjencës ruse dhe evazionin e sanksioneve në Gjeorgji.
Trajtim i pabarabartë
Një teori për trajtimin e pabarabartë të liderëve evropianë të vendeve në zhvillim nga administrata Trump është se ndërsa Trump kërkon të sigurojë një fitore të politikës së jashtme duke i dhënë fund luftës së Ukrainës, çështja e ndezur ndërkombëtare e tre viteve të fundit, konfliktet në vendet më të vogla si Bosnja dhe Gjeorgjia thjesht nuk janë në axhendën e tij.
Një tjetër hipotezë e vazhdueshme – e mbështetur nga tërheqja e papritur e tij e mbështetjes për Ukrainën dhe sulmi ndaj Zelensky në Shtëpinë e Bardhë – është se politikat e Trump përputhen me interesat ruse, duke ringjallur spekulimet për lidhjet e tij të mundshme me Moskën. Zhvendosja radikale e Trump në politikën e jashtme të SHBA – e cila jo vetëm që braktis Ukrainën, por gjithashtu ekspozon vendet e tjera evropiane ndaj agresionit të mundshëm rus – vetëm sa ka nxitur spekulime të tilla.
Një shpjegim i tretë është se Trump po mbështet përfitimet e prekshme tregtare. Mbështetja e administratës së tij për një marrëveshje për tokat e rralla me Ukrainën sugjeron një qasje transaksionale ndaj politikës së jashtme.
Në të kundërt, as Bosnja dhe as Gjeorgjia nuk zotërojnë burime të rëndësishme natyrore, as nuk përputhen me Hungarinë apo Rumaninë për sa i përket fuqisë ekonomike brenda rajonit të Evropës në zhvillim.
Mbështetja e Dodikut do të krijonte rrezikun e një lufte tjetër ballkanike, një skenar i çrregullt dhe potencialisht shumë i përgjakshëm që nuk do të përfitonte askush. Në aspektin e biznesit, kjo do të komplikonte interesat e lidhura me rrethin e ngushtë të Trump. Dhëndri i tij Jared Kushner, përmes firmës së tij të investimeve Affinity Partners, ka eksploruar sipërmarrje të mëdha të pasurive të paluajtshme si në Serbi ashtu edhe në Shqipëri – një zhvillim që do të rrezikohej nga paqëndrueshmëria rajonale.
Ajo që kanë për të ofruar fansat e Trump në Bosnje apo Gjeorgji nuk është thjesht e mjaftueshme për të tunduar presidentin amerikan për t'i mbështetur ata. /Përshtati Pamfleti nga IntellNews/
Lini një Përgjigje