FLASH
Shkruar nga PamfletiNdërsa lufta me Iranin po afrohet drejt ditës së njëqindtë, administrata Trump kërkon një marrëveshje me Teheranin, ndërsa Benjamin Netanyahu përballet me rrezikun që frontet e hapura në Iran, Liban dhe Gaza të mbeten të pazgjidhura.
Ajo që Donald Trump e quajti dikur një “ekskursion të vogël” amerikan në Iran po zgjatet në mënyrë të rrezikshme. Lufta po i afrohet ditës së njëqindtë dhe Shtëpia e Bardhë vazhdon të kërkojë një protokoll marrëveshjeje me regjimin iranian, i cili ndërkohë ka fituar leva të reja ndikimi, përfshirë kontrollin e ngushticës së Hormuzit.
Përparimi drejt një marrëveshjeje, i shpallur disa herë si i afërt, mbetet i bllokuar nga disa çështje thelbësore. Njëra prej tyre është vazhdimi i operacioneve izraeliane në Liban. Trump kërkon ta ndajë çështjen iraniane nga konfliktet e tjera rajonale, ndërsa Teherani e kundërshton këtë qasje. Në të njëjtën kohë, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e sheh me shqetësim mundësinë e një marrëveshjeje që do të linte të paprekur, të paktën përkohësisht, uraniumin e pasuruar iranian. Për më tepër, një marrëveshje mund t’i hapte rrugën zhbllokimit të fondeve iraniane të ngrira jashtë vendit, duke forcuar pozitat e Republikës Islamike pas konfliktit.
Sipas Dan Shapiro, ish-ambasador i SHBA-së në Izrael dhe ekspert në Atlantic Council, interesat e Trump dhe Netanyahu po fillojnë të ndahen.
“Trump dëshiron të ulë gradualisht tensionet me Iranin, të shmangë një përshkallëzim të ri nga Libani dhe të ruajë qetësinë në Gaza. Netanyahu, përkundrazi, e konsideron politikisht të dëmshme që këto fronte të mbeten të hapura, me kundërshtarë të dobësuar, por ende aktivë”, vlerëson ai.
Marrëdhënia mes dy liderëve ka qenë një faktor përcaktues në zhvillimet e fundit në Lindjen e Mesme.
Sipas The New York Times, Netanyahu ishte i pranishëm në sallën e krizave të Shtëpisë së Bardhë më 11 shkurt, para fillimit të luftës kundër Iranit, duke u përpjekur të bindte zyrtarët amerikanë se regjimi iranian ishte pranë kolapsit. Megjithatë, figura të rëndësishme të lëvizjes “Make America Great Again” (MAGA), si Tucker Carlson dhe Steve Bannon, kanë argumentuar se Trump e futi SHBA-në në një konflikt që i shërbente kryesisht interesave të Netanyahut.
Politologu konservator Robert Kagan paralajmëroi në revistën The Atlantic se lufta kundër Iranit mund të rezultojë në goditjen më të rëndë ndaj sigurisë së Izraelit. Sipas tij, nëse Uashingtoni arrin një marrëveshje me Teheranin, Izraeli mund të dalë më i izoluar se kurrë më parë, madje edhe në raport me aleatin e tij kryesor, Shtetet e Bashkuara. Ai argumenton se një tërheqje e Trump nga mbështetja tradicionale ndaj Izraelit mund të pasohet edhe nga një ndryshim i qëndrimit brenda lëvizjes MAGA dhe më gjerë në politikën amerikane.
Trump vazhdon të deklarojë se objektivi i tij kryesor është të pengojë Iranin të sigurojë armë bërthamore. Ai ka kritikuar mediat amerikane që kanë vënë në dyshim suksesin e operacioneve ushtarake amerikane dhe ka treguar pak interes për zgjedhjet e mesmandatit në SHBA. Netanyahu, nga ana tjetër, po përgatitet për zgjedhjet parlamentare izraelite të tetorit, të cilat mund të jenë vendimtare për të ardhmen e tij politike.
Shenjat e tensionit mes dy liderëve janë bërë gjithnjë e më të dukshme. Sipas portalit Axios, Trump i tha Netanyahut gjatë një bisede telefonike: “Pa mua do të ishe në burg. Unë po të shpëtoj. Tani të gjithë të urrejnë dhe po ashtu urrejnë Izraelin për këtë.”
Edhe pse rrethi i Netanyahut e mohoi raportimin, vetë presidenti amerikan konfirmoi më vonë në një podcast se kishte shprehur pakënaqësi për operacionet e vazhdueshme izraelite në Liban.
Megjithatë, ideja se Trump është thjesht i manipuluar nga Netanyahu nuk përputhet me faktet. Që në janar, Trump mbështeti publikisht protestuesit iranianë dhe premtoi se “ndihma është rrugës”, një deklaratë që sipas analizës habiti edhe vetë drejtuesit izraelitë. Vendimet strategjike, argumenton Le Monde, kanë ardhur shpesh nga Uashingtoni dhe jo nga Jerusalemi.
Po ashtu, Trump ka treguar se është i gatshëm të frenojë Izraelin kur e konsideron të nevojshme. Ai ka imponuar armëpushime në Gaza, në Liban dhe pas bombardimeve amerikane ndaj objekteve bërthamore iraniane. Edhe pse zbatimi i tyre në terren ka qenë i kufizuar, këto raste tregojnë se presidenti amerikan nuk heziton të ushtrojë presion mbi aleatin e tij.
Bashkëpunimi mes dy qeverive mbeti i ngushtë gjatë negociatave për lirimin e pengjeve izraelite në Gaza në vitin 2025. Në atë kohë, Trump shtyu përpara një marrëveshje me njëzet pika që synonte të krijonte një perspektivë politike për territorin palestinez. Megjithatë, procesi ka mbetur kryesisht në vendnumëro: çarmatimi i Hamasit nuk ka nisur dhe institucionet e krijuara për rindërtimin e Gazës nuk kanë siguruar financimin e nevojshëm.
Netanyahu e ka cilësuar shpesh Trumpin si “mikun më të madh që Izraeli ka pasur ndonjëherë në Shtëpinë e Bardhë”. Ai ka mbështetur kandidaturën e presidentit amerikan për Çmimin Nobel për Paqen dhe ka propozuar që t’i jepet çmimi më i lartë kulturor i Izraelit. Megjithatë, sipas analizës, lavdërimet nuk mjaftojnë gjithmonë për të harmonizuar interesat e dy liderëve.
Mandati i parë i Trumpit krijoi perceptimin se administrata amerikane ishte plotësisht në krah të Izraelit. Uashingtoni njohu Jerusalemin si kryeqytet të Izraelit, njohu sovranitetin izraelit mbi Lartësitë e Golanit dhe promovoi Marrëveshjet e Abrahamit për normalizimin e marrëdhënieve me vendet arabe. Megjithatë, sipas Le Monde, ky perceptim mund të jetë mashtrues. Ndryshe nga Joe Biden, i cili e përkufizonte veten si sionist, Trump nuk ka një lidhje emocionale me Izraelin dhe i qaset marrëdhënies kryesisht përmes interesit politik dhe strategjik.
Gazetari i The Economist, Anshel Pfeffer, autor i një biografie të Netanyahut, vëren se të dy liderët njihen prej më shumë se katër dekadash dhe ndajnë disa karakteristika të përbashkëta: sfidimin e rregullave, refuzimin për t’u tërhequr nga pushteti dhe përballjen me sistemin e drejtësisë. Megjithatë, ai thekson se raporti i tyre nuk përjashton përplasjet.
Sipas Pfeffer, nëse do të ndodhte një krisje serioze mes Trumpit dhe Netanyahut përpara zgjedhjeve izraelite, pasojat do të ishin shumë më të rënda për kryeministrin izraelit sesa për presidentin amerikan. Trump, shton ai, nuk e ka harruar ende faktin që Netanyahu e uroi Joe Biden për fitoren në zgjedhjet presidenciale të vitit 2020, një veprim që në logjikën politike të Trumpit u interpretua si tradhti./ Le Monde
Lini një Përgjigje