FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Pakënaqësia ndaj mungesës së provimeve shtetërore në shqip po zgjerohet nga jurisprudenca drejt mjekësisë, psikologjisë, ekonomisë dhe profesioneve të tjera; studentët paralajmërojnë vazhdim të protestave deri në zgjidhje konkrete
Studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut do të protestojnë sërish sot në Shkup, në një mobilizim që po konsiderohet si një nga reagimet më të mëdha studentore të viteve të fundit lidhur me çështjen e përdorimit të gjuhës shqipe në institucionet shtetërore. Protesta, e cila pritet të nisë në orën 16:30, organizohet pas pakënaqësive të vazhdueshme për mungesën e mundësisë që studentët dhe kandidatët shqiptarë të japin provime shtetërore dhe profesionale në gjuhën shqipe, pavarësisht se ajo është gjuhë zyrtare në vend.
Organizatorët thonë se protesta e sotme nuk ka më vetëm karakter studentor, por përfaqëson një reagim më të gjerë qytetar ndaj, siç e quajnë ata, moszbatimit praktik të të drejtave gjuhësore të shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut.
Protesta ka marrë mbështetje edhe nga organizata qytetare, aktivistë dhe shqiptarë nga diaspora. Në rrjetet sociale janë shpërndarë thirrje për pjesëmarrje masive, ndërsa shumë qytetarë e kanë konsideruar çështjen si test për funksionimin real të barazisë në Maqedoninë e Veriut.
Mbështetësit e protestës argumentojnë se respektimi i të drejtave gjuhësore është një nga shtyllat kryesore të stabilitetit ndëretnik në vend dhe se çdo neglizhencë në këtë drejtim mund të ndikojë negativisht në marrëdhëniet mes komuniteteve.
Si nisën reagimet?
Fillimisht, pakënaqësitë lidheshin kryesisht me studentët e Fakultetit Juridik, të cilët kërkonin që provimi i jurisprudencës të organizohej edhe në gjuhën shqipe. Megjithatë, sipas organizatorëve, problematika është shumë më e gjerë dhe tashmë prek një numër të madh studentësh nga fusha të ndryshme akademike dhe profesionale.
Studenti i juridikut dhe njëri nga organizatorët e protestës, Mevlan Ademi, ka deklaruar se pengesa të ngjashme po hasin edhe studentët e mjekësisë, psikologjisë, arkitekturës, ekonomisë dhe degëve të tjera, të cilët përballen me vështirësi në procesin e licencimit profesional për shkak se testimet dhe procedurat zhvillohen vetëm në gjuhën maqedonase.
Sipas tij, kjo situatë krijon pabarazi mes qytetarëve dhe cenon mundësinë e shqiptarëve për të ushtruar profesionin në mënyrë të barabartë.
“Ne nuk po kërkojmë privilegje, por zbatimin e një të drejte që na garantohet me Kushtetutë dhe me ligjet e shtetit”, kanë deklaruar organizatorët në thirrjet publike për protestë.
Studentët pretendojnë se mungesa e provimeve në gjuhën shqipe është tregues i një problemi më të thellë institucional që lidhet me moszbatimin e plotë të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve. Sipas tyre, edhe pse gjuha shqipe ka status zyrtar, në praktikë shqiptarët vazhdojnë të përballen me pengesa administrative dhe profesionale.
Ata argumentojnë se shumë kandidatë detyrohen të japin provime në një gjuhë që nuk është gjuha e tyre amtare, gjë që, sipas tyre, ndikon drejtpërdrejt në rezultatet dhe mundësitë profesionale.
Në reagimet e tyre, studentët kanë theksuar se çështja nuk duhet parë si konflikt politik apo etnik, por si kërkesë për respektimin e standardeve të barazisë dhe funksionimit të një shteti multietnik.
“Kur një qytetar nuk mund të ushtrojë profesionin e tij në kushte të barabarta për shkak të gjuhës, atëherë kemi problem institucional”, thuhet në një nga reagimet e shpërndara nga organizatorët.
Kjo është protesta e dytë brenda pak javësh. Më 6 prill, qindra studentë marshuan në Shkup duke kërkuar të njëjtën gjë: organizimin e provimeve shtetërore në gjuhën shqipe dhe respektimin e të drejtave kushtetuese.
Pas protestës së parë pati deklarata nga përfaqësues të qeverisë dhe partive politike shqiptare në pushtet se çështja do të zgjidhej shpejt. Megjithatë, organizatorët thonë se deri tani nuk është ndërmarrë asnjë hap konkret dhe se nuk ka asnjë vendim zyrtar që garanton ndryshimin e situatës.
Pikërisht mungesa e rezultateve konkrete ka nxitur organizimin e protestës së re.
Reagimi i kryeministrit Mickoski
Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, ka reaguar ndaj protestave duke deklaruar se institucionet janë duke punuar për një zgjidhje dhe se studentët duhet të tregojnë durim.
Ai ka premtuar se çështja e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe do të marrë zgjidhje “së shpejti”, por pa dhënë një afat konkret ose një plan të detajuar për mënyrën e realizimit të saj.
Në të njëjtën kohë, Mickoski ka akuzuar opozitën shqiptare për politizim të protestave dhe përpjekje për të krijuar tensione politike në vend. Sipas tij, tema po përdoret për përfitime politike dhe për destabilizim të klimës politike.
Deklaratat e tij kanë shkaktuar reagime të ndryshme në opinionin publik, ndërsa organizatorët e protestës kanë mohuar çdo lidhje politike, duke insistuar se protesta është qytetare dhe studentore.
Qëndrimi i koalicionit VLEN
Edhe koalicioni shqiptar VLEN, pjesë e qeverisë, ka deklaruar se çështja është në proces zgjidhjeje dhe se po zhvillohen negociata me institucionet përkatëse.
Përfaqësues të këtij koalicioni kanë bërë thirrje për qetësi dhe kanë siguruar studentët se kërkesat e tyre janë legjitime. Megjithatë, mungesa e vendimeve konkrete ka bërë që shumë studentë të shprehin skepticizëm ndaj deklaratave politike.
Organizatorët kërkojnë dokumente zyrtare, vendime institucionale dhe afate konkrete për zbatimin e kërkesave, duke deklaruar se deklaratat publike nuk mjaftojnë më.
Heshtja institucionale
Një nga kritikat kryesore të studentëve lidhet me mungesën e informacionit zyrtar nga institucionet kompetente, veçanërisht nga Ministria e Drejtësisë dhe organet përgjegjëse për organizimin e provimeve shtetërore.
Deri tani nuk është publikuar një plan i detajuar për mënyrën se si do të realizohen provimet në gjuhën shqipe, cilat institucione do të jenë përgjegjëse dhe kur mund të hyjë në fuqi ndryshimi.
Kjo mungesë transparence, sipas studentëve, ka rritur mosbesimin dhe ka shtuar bindjen se çështja po zvarritet.
Çfarë pritet pas protestës
Studentët kanë paralajmëruar se protestat nuk do të ndalen nëse institucionet nuk japin një zgjidhje konkrete dhe të zbatueshme. Ata kërkojnë që përdorimi i gjuhës shqipe në provimet shtetërore dhe profesionale të garantohet me mekanizma të qartë institucionalë dhe jo vetëm me deklarata politike.
Analistët vlerësojnë se mënyra se si qeveria do ta trajtojë këtë çështje mund të ketë ndikim të drejtpërdrejtë jo vetëm te studentët, por edhe në perceptimin e shqiptarëve për përfaqësimin dhe barazinë në institucionet shtetërore.
Për momentin, mbetet e paqartë nëse protesta e sotme do të sjellë një reagim konkret institucional apo nëse çështja do të vazhdojë të mbetet pjesë e debatit politik dhe shoqëror në Maqedoninë e Veriut.
Lini një Përgjigje