FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Si u trondit besueshmëria e një prej burimeve më të citura mbi luftën në Ukrainë
Për vite me radhë, hartat e publikuara nga Institute for the Study of War (ISW) kanë qenë një pikë referimi e rëndësishme në tregimin perëndimor mbi luftën në Ukrainë. Ato janë përdorur nga gazetarë, televizione, analistë dhe politikanë si një kompas vizual për të kuptuar se ku avancon Rusia, ku reziston Ukraina dhe, mbi të gjitha, si po shkon lufta në fakt. Këto hartë konsideroheshin autoritative, teknike dhe thuajse neutrale.
Por në muajt e fundit, diçka u duk se u thye. Më 15 nëntor 2025, ndërsa luftimet rreth qytetit ukrainas të Myrnohrad ishin intensive, në platformën Polymarket, një treg parashikimesh ku përdoruesit mund të vënë baste me kriptomonedha mbi ngjarje reale, u hap një treg shumë specifik: A do ta pushtojë Rusia, Myrnohradin brenda asaj dite?
Për ata që ndiqnin situatën në terren, përgjigjja dukej e qartë: jo. Qyteti nuk ishte rënë, dhe as nuk dukej se po rritej rreziku të binte. Megjithatë, atë mbrëmje, disa bastvënës fituan shuma të jashtëzakonshme parash, me fitime deri në 33,000%, të bindur se ushtria ruse kishte depërtuar papritmas në qytet.
Bazuar pikërisht në një hartë të ISW-së, e cila për disa orë tregonte një avancim vendimtar rus brenda Myrnohradit. Kjo modifikim, pas pagesës së fitimeve, u zhduk në mënyrë misterioze nga faqja. Dita tjetër, Myrnohradi vazhdonte të ishte objekt i betejave, por paratë ishin shpërndarë tashmë.
Çfarë tha ISW?
Rreth 48 orë më vonë, ISW publikoi një njoftim të shkurtër dhe vetëkritik: ndryshimi në hartë ishte bërë pa autorizim, pa miratimin e brendshëm të institucionit dhe ishte hequr para se të përfshihej në rrjedhën normale të punës. Nuk pati asnjë referencë për Polymarket dhe asnjë shpjegim real se kush kishte bërë redaktimin.
Menjëherë pas deklaratës, emri i një kërkuesi të ISW-së, një specialist i sistemeve gjeospacionale, u hoq nga faqja e institucionit dhe, sipas medias së specializuar, ai është shkarkuar. ISW nuk e ka konfirmuar apo mohuar këtë informacion.
Ndërkohë, përdoruesit e Polymarket-it, që kishin vënë baste rreth 1.3 milion dollarë në këtë treg të vetëm, kanë nisur të akuzojnë think‑tank‑in për humbje totale të besueshmërisë.
Problemi me tregjet e parashikimeve
Siç kanë shpjeguar disa vëzhgues, tregjet e parashikimeve si Polymarket, ku bastet trajtohen si aksione, janë veçanërisht të prekshëm nga manipulimi: nuk ka rregulla të qarta për insider trading (tregti me informacion të brendshëm), dhe autoriteti që i mbikëqyr këto tregje në SHBA nuk ka mekanizma për t’i ndjekur direkt këto raste.
Në vitin 2025, platformat e parashikimeve kanë mbledhur dhjetëra miliarda dollarë, duke lejuar bastet mbi gjithçka: nga përdorimi i armëve bërthamore, deri te ofensivat e reja, apo edhe kohët dhe mënyrat e bombardimeve në Gaza apo Venezuelë. Rasti ISW‑Polymarket na tregon se luftrat bashkëkohore jo vetëm luftohen, por edhe shndërrohen në lojëra bastesh.
Pse ISW është prej kohësh nën kritikë
Rasti i hartave bie në një terren që është i ndikuar jo vetëm nga të dhëna të ftohta, por edhe nga ideologjia. Instituti për Studimin e Luftës, i themeluar në vitin 2007 nga Kimberly Kagan me synimin e deklaruar për të ofruar raporte të pavarura, të hapura dhe të përditësuara mbi konfliktet, u bë një aktor qendror në debatet euro‑atlantike mbi luftën në Ukrainë. Megjithëse e paraqet veten si apartitike, jo‑fitimprurëse dhe neutrale, ISW ka rrënjët dhe ndikimet e tij brenda orbites së konservatorizmit amerikan.
Bordi i tij përbëhet shpesh nga figura që lidhen ngushtë me lëvizje neokonservatore: ish‑oficerë të lartë ushtarakë, diplomatë, teoricienë të ndryshimit të regjimeve, dhe drejtues biznesesh të lidhura me mbrojtjen, financën dhe të drejtën.
Themeluesja Kimberly Kagan është pjesë e një familjeje me ndikim të madh në politikën ushtarake amerikane: bashkëshorte e historianit ushtarak Frederick Kagan, dhe mbesë e Robert Kagan, një nga arkitektët ideologjikë të “Luftës kundër Terrorit” të fillimit të viteve 2000, i cili është i martuar me Victoria Nuland, diplomate me rol kyç në politikën amerikane për Ukrainën pas Euromaidanit.
Ky ndërthurje e hulumtimit, pushtetit, rrjeteve familjare dhe interesave strategjike nuk e skualifikon automatikisht punën e ISW-së, por e bën shumë më të vështirë ta konsiderosh objektiv dhe politikisht neutral. /Përshtatur nga Inside Over
Lini një Përgjigje