FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Këtë javë, shefi i inteligjencës ushtarake të Izraelit, Shlomi Binder, u takua me agjencitë e inteligjencës amerikane në Uashington. Sipas mediave izraelite, diskutimi u përqendrua në objektiva të mundshme në Iran…
Mes zhurmës së spekulimeve globale mbi shtimin e forcave ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme, udhëheqësit e Izraelit po qëndrojnë jashtëzakonisht të heshtur.
Përveç disa vërejtjeve në mbështetje të protestave antiqeveritare të Iranit këtë muaj, Kryeministri i Izraelit ka reaguar pak publikisht mbi përballjen me armikun e tij më të madh. Qeveria e tij ka mbetur po aq e heshtur.
"Kjo tregon rëndësinë që Netanyahu i kushton këtij momenti", tha Danny Citrinoëicz, i cili shërbeu për 25 vjet në Inteligjencën e Mbrojtjes të Izraelit dhe tani është studiues i lartë për Iranin në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare të Izraelit.
"Për Netanyahun, duke qenë në këtë pozicion ku SHBA-të kanë kaq shumë forca në Gjirin Persik, duke qenë kaq afër sulmit të Trumpit ndaj Iranit, ky është një moment i artë në kohë që nuk mund ta harrojë", shtoi ai.
Asaf Cohen, një ish-zëvendësdrejtor i njësisë së inteligjencës së sinjaleve të Izraelit, thotë se ka strategji edhe në heshtjen e Izraelit.
"Udhëheqja [izraelite] beson se këtë herë duhet t'u lejojmë amerikanëve të udhëheqin, sepse ata janë më të fortë, kanë më shumë aftësi dhe kanë shumë më tepër legjitimitet në botë", shprehet ai.
Benjamin Netanyahu e ka parë prej kohësh Iranin si kërcënimin kryesor me të cilin përballet Izraeli dhe burimin më të madh të paqëndrueshmërisë në Lindjen e Mesme. Heshtja e tij publike nuk sinjalizon mungesë diskutimesh private me aleatin e tij kryesor të SHBA-së.
Këtë javë, shefi i inteligjencës ushtarake të Izraelit, Shlomi Binder, u takua me agjencitë e inteligjencës amerikane në Uashington. Sipas mediave izraelite, diskutimi u përqendrua në objektiva të mundshme në Iran.
Netanyahu thuhet se i kërkoi Trumpit të përmbahej në përgjigjen e tij ndaj Iranit në fillim të këtij muaji.
Citrinoëicz beson se Netanyahu po e shtyn privatisht SHBA-në drejt sulmeve maksimaliste që synojnë ndryshimin e regjimit në Iran, dhe se kur Netanyahu thuhet se i kërkoi Trump të përmbahej në fillim të këtij muaji, thotë ai, kjo ndodhi sepse e shihte sulmin e planifikuar të SHBA-së si "shumë të vogël".
Netanyahu më parë i ka kërkuar iranianëve të “rezistojnë” ndaj regjimit të tyre, në një intervistë me Fox Neës vitin e kaluar.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, aktualisht po shqyrton një sërë veprimesh kundër Iranit - ato raportohet se përfshijnë si sulme të kufizuara simbolike ashtu edhe ndryshim të plotë të regjimit. Në publik, ai ka alternuar kërcënimet ushtarake me ofertën për negociata të reja.
Ndërsa shumë aleatë të SHBA-së po paralajmërojnë se përpjekja për të rrëzuar udhëheqjen e Iranit mbart rreziqe të mëdha për rajonin, shumë në Izrael shohin përfitime të mundshme për sigurinë e tyre.
Duke ndryshuar regjimin në Teheran, Izraeli do të shpresonte t’i jepte fund kërcënimit nga raketat balistike të Iranit dhe mundësisë që një ditë të pajiset edhe me armë bërthamore.
Kjo gjithashtu do ta dobësonte më tej milicinë e përfaqësuar nga Irani në rajon, përfshirë Hezbollahun , i cili ende ka deri në 25,000 raketa dhe raketa përtej kufirit në Liban sipas institutit kërkimor Alma të Izraelit.
Në të kundërt, disa ligjvënës izraelitë besojnë se një sulm i kufizuar, apo edhe një marrëveshje e re me Iranin, mund të mbartë rreziqe më të mëdha për sigurinë e Izraelit duke e lënë regjimin në vend.
"Kur merresh me të keqen totale, nuk vepron i kufizuar", tha Moshe Tur-Paz, një anëtar i partisë opozitare Yesh Atid, i cili është anëtar i Komitetit të Mbrojtjes të parlamentit të Izraelit. Ai shtoi se ekziston një konsensus se Izraeli duhet të veprojë shumë më fort dhe kështu duhet të bëjë edhe bota perëndimore. “Kur bëhet fjalë për armiqtë tanë më të këqij si Irani, nuk ka dallime të mëdha. Ne të gjithë e kuptojmë kërcënimin", tha ai.
Shumë thonë se një raund tjetër konflikti që e la regjimin të paprekur nuk do të ia vlente çmimin e paguar si hakmarrje e Iranit.
Gjatë luftës 12-ditore të vitit të kaluar, kur Izraeli dhe SHBA-të sulmuan bazat bërthamore dhe balistike të Iranit, Irani qëlloi me qindra raketa balistike në qytete dhe qyteza izraelite.
Disa prej tyre i shpëtuan mbrojtjes ajrore të Izraelit, duke u përplasur në blloqe apartamentesh në Tel Aviv dhe duke vrarë të paktën 28 persona.
Ushtria izraelite ishte përgatitur për shumë më tepër viktima, por ndjenja e shtuar e cenueshmërisë së Teheranit tani mund të nënkuptojë një përgjigje më intensive.
Dhe analistët kanë sugjeruar se Irani mësoi nga ai konflikt, duke përshtatur taktikat e tij ndërsa lufta përparonte. Gjysmë viti më vonë, Irani po rindërton stoqet e tij të raketave.
Këtë javë, një këshilltar i lartë i Udhëheqësit Suprem të Iranit paralajmëroi në mediat sociale se Tel Avivi do të goditej me një përgjigje "të menjëhershme dhe të pashembullt" në rast të ndonjë sulmi nga SHBA-ja.
"Netanyahu ka frikë se Izraeli do të kalojë [përsëri] nëpër dhimbjen e një sulmi pa një ndryshim regjimi", tha Citrinoëicz. "Ai arriti në përfundimin se për të ndaluar ndërtimin e raketave, duhet të ketë ndryshim regjimi, por ndryshimi i regjimit mund të ndodhë vetëm me SHBA-në."
Dhe ky moment i cenueshmërisë së madhe për regjimin Iranian. mbrojtja e tij ushtarake u zvogëlua pas luftës 12-ditore, forcat e tij rajonale të ndërmjetësuara u dobësuan dhe pas protestave të gjera kundër sundimit të tij në vend, përfaqëson gjithashtu një mundësi, thotë Cohen.
"Irani është në pikën e tij më të dobët tani, kjo është një mundësi që mund të mos vijë përsëri", tha Cohen. "Ka shumë njerëz që besojnë se kjo është koha - ose tani ose kurrë".
Në Tel Aviv, banorët që ende jetojnë me rrënojat e sulmeve raketore iraniane qershorin e kaluar, po spekulojnë për një konflikt tjetër.
“Shpresoj që [udhëheqësit tanë] të mos e humbasin këtë mundësi”, tha Neria, një i ri në të 20-at.
"E di që populli iranian, shumë prej tyre, duan që SHBA-të të ndihmojnë. Shpresoj vetëm që të gjithë të qëndrojnë të sigurt", tha ajo, duke shtuar "politikanët duhet të mendojnë për njerëzit. Veprimet kanë pasoja".
Sondazhet izraelite tregojnë vazhdimisht se një shumicë e fortë e banorëve hebrenj mbështesin veprimet ushtarake kundër Iranit, përfshirë edhe pas luftës 12-ditore të vitit të kaluar.
Por rreziqet e ndryshimit të regjimit mbeten. Pa çarje të dukshme në aleancën ushtarake dhe klerike rreth Udhëheqësit Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, dhe pa një lëvizje të përçarë opozitare në vend, nuk është e qartë se kush do të merrte kontrollin e Iranit nëse qeveria binte.
Një pasardhës më i ri nga e njëjta elitë sunduese nuk do të ishte domosdoshmërisht më fleksibël në përgjigjen e tij ndaj Izraelit, dhe kaosi i një lufte civile jo vetëm që do të ishte thellësisht destabilizues për iranianët, por për rajonin në tërësi.
Dhe disa njerëz të brendshëm në mbrojtje kanë theksuar se regjimet zakonisht nuk rrëzohen vetëm nga sulmet ajrore.
Kryeministri i Izraelit, i cili përballet me zgjedhje këtë vit, ka punuar shumë që nga sulmet e Hamasit për të rikthyer imazhin e tij të thyer si "z. Siguri" i Izraelit. Ndryshimi i regjimit në Iran ose vrasja e Khamaneit - do të ishte një çmim politik, por edhe një rrezik.
"Është një rrezik, por është një rrezik i llogaritur", thotë Citrinoëicz. Sipas tij, Netanyahut nuk i intereson fare se çfarë ndodh një ditë pas Khameneit.
“Ai dëshiron të tregojë, së bashku me Trumpin, se e shkatërroi regjimin iranian. Është një rrezik që ai është i gatshëm ta marrë nëse e di se amerikanët do të shkojnë deri në fund. Problemi është Trumpi", shtoi ai.
Protestat në Iran deri më tani nuk kanë arritur të rrëzojnë regjimin e Ajatollah Khameneit. Si SHBA-ja ashtu edhe Irani kanë thënë se janë të hapura për negociata, por Trump i ka kushtëzuar bisedimet me përfundimin e pasurimit të uraniumit nga Irani, së bashku me mbështetjen e tij për palët e deleguara në rajon dhe kufizimet në raketat e tij balistike, të gjitha të parët si vija të kuqe për regjimin.
Udhëheqja e Izraelit është kategorikisht kundër një marrëveshjeje dhe analistët izraelitë janë të ndarë nëse një e tillë është e arritshme.
Cohen tha se mendonte që si Uashingtoni ashtu edhe Teherani dëshironin një marrëveshje, por nëse një e tillë nuk arrihej së shpejti, SHBA-të do të sulmonin.
“Udhëheqësi Suprem i Iranit dhe Trump kanë diçka të përbashkët. Nuk ka realisht vija të kuqe. Gjatë negociatave në vitin 2013, ne i quanim ato ‘vija rozë’, sepse ato ndryshuan”, tha Cohen, duke shtuar “ne gjithmonë flasim për Iranin si të lig, por ata janë shumë racionalë. Mendoj se ata e kuptojnë se për të ndryshuar situatën, duhet të bëjnë diçka që nuk është bërë deri më tani."
"Po, aftësia për të treguar kompromis është aty, ata nuk janë Koreja e Veriut, por ky regjim ka vijat e veta të kuqe", kundërshtoi Citrinoëicz, duke paralajmëruar se një luftë do të ishte e vështirë të përmbahej "sepse iranianët do të mendojnë se është një luftë për mbijetesën e tyre".
Ka shenja se Trump mund të jetë duke i kufizuar kushtet e tij për negociata dhe duke u përqendruar në programin bërthamor të Iranit. Nëse niveli i negociatave ulet mjaftueshëm që Teherani të fillojë bisedimet, pjesa më e madhe e rajonit do të marrë frymë lirisht dhe shumë në Izrael do të mbajnë frymën.
Cohen thotë se ka mënyra për të arritur kompromise për çështje të tilla si pasurimi, të cilat mund të parandalojnë përkohësisht çdo aktivitet të ri në praktikë, duke i lejuar Iranit të shmangë një ndalim të qartë.
"Dallimi thelbësor midis nesh dhe iranianëve është se ne pëlqejmë rezultate të shpejta dhe iranianët kanë shumë durim", tha ai. / Përshtatur nga BBC/
Lini një Përgjigje