FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Të paktën 92 anije kanë marrë pjesë në një rrjet transferimesh të fshehta nafte pranë Ngushticës së Hormuzit, ndërsa ushtria amerikane përdor dronë, mjete detare pa pilot dhe helikopterë për të mbrojtur operacionin...
Ushtria amerikane ka mbikëqyrur dhjetëra transferime të fshehta nafte nga anije në anije për të ruajtur eksportet energjetike nga Gjiri Persik, duke përdorur dronë ajrorë dhe detarë, si edhe helikopterë, në një operacion që udhëzon kolonat detare drejt supertankerëve që presin në det të hapur.
Operacioni, i zhvilluar pranë hyrjes së Ngushticës së Hormuzit, përdor një teknikë transferimi nafte që Irani e ka përdorur prej vitesh për të shmangur sanksionet. 11 persona me njohuri mbi operacionin identifikuan dy zona ku kryhen transferimet: njëra pranë brigjeve të Fujairah në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe tjetra pranë portit Sohar në Oman. Operacioni ka nisur në fillim të majit dhe të paktën 92 anije kanë marrë pjesë në transferime, sipas të dhënave të lundrimit dhe imazheve satelitore të shqyrtuara nga Reuters.
Vetëm më 11 qershor, imazhet satelitore të analizuara nga Reuters treguan 17 çifte anijesh që kryenin njëkohësisht transferime nafte në këto dy lokacione. Një helikopter Apache, i rrëzuar nga Irani më 9 qershor dhe që shkaktoi kundërpërgjigje amerikane, ishte pjesë e misionit, sipas katër burimeve, mes tyre edhe një ish-zyrtar amerikan i njohur me incidentin. Reuters identifikoi gjithashtu gjashtë çifte tankerësh të grumbulluar pranë portit Sohar në ditën kur u rrëzua helikopteri.
Reuters nuk arriti të konfirmojë në mënyrë të pavarur rolin e Apache në operacion. Një zyrtar i mbrojtjes amerikane deklaroi se asnjë forcë e Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM) nuk është e përfshirë në operacione të transferimit të naftës nga anije në anije në det të hapur. Zyrtarët amerikanë thanë se të dy anëtarët e ekuipazhit të helikopterit u shpëtuan nga një mjet detar pa pilot.
Shkalla e këtyre transferimeve, mënyra e funksionimit dhe roli i mundshëm i Apache nuk ishin raportuar më parë. Shtëpia e Bardhë ia referoi pyetjet CENTCOM-it, ndërsa qeveria iraniane nuk iu përgjigj kërkesave për koment.
Dy zonat ku zhvillohen transferimet ndodhen në Gjirin e Omanit, pranë daljes së Ngushticës së Hormuzit, afër kufijve të përcaktuar nga Autoriteti i Ngushticës së Gjirit Persik, një institucion i ri iranian i krijuar për administrimin e ngushticës. Anijet që nuk respektojnë urdhrat iranianë rrezikojnë të sulmohen me dronë ose raketa nga Garda Revolucionare Islamike.
Vetë porti i Fujairah ka qenë disa herë objekt i sulmeve iraniane gjatë zhvillimit të këtij operacioni. Fundjavën e kaluar, sipas kompanisë britanike të menaxhimit të rreziqeve detare Vanguard, një “predhë e paidentifikuar” goditi një tanker pranë brigjeve të Omanit. Kompania deklaroi se ekuipazhi ishte i sigurt dhe se goditja shkaktoi një rrjedhje të pjesshme të ngarkesës, por pa dëme mjedisore. Nuk u sqarua nëse tankeri ishte pjesë e transferimeve nga anije në anije.
Irani reagoi ndaj luftës SHBA-Izrael duke mbyllur praktikisht Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës zakonisht kalon rreth një e pesta e konsumit global të naftës. Kjo ka shkaktuar, sipas raportit, ndërprerjen më të madhe të furnizimit energjetik në histori dhe ka rritur ndjeshëm inflacionin në mbarë botën.
Transferimet nga anije në anije, ndonëse të rrezikshme dhe joefikase, duket se janë pjesë e përpjekjeve të administratës Trump për të rikthyer rrjedhën normale të naftës nga Gjiri Persik. Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se Ngushtica e Hormuzit do të rihapet të premten në bazë të një marrëveshjeje kornizë paqeje me Iranin, e shpallur këtë javë, megjithëse detajet mbeten të paqarta. Një hetim i Reuters i publikuar më 20 maj zbuloi se Irani ka krijuar sistemin e vet për kalimin e anijeve në anën tjetër të ngushticës, duke përfshirë pika kontrolli në ishuj, marrëveshje diplomatike dhe, në disa raste, tarifa kalimi.
Nisje të koordinuara dhe pika kontrolli
Operacionet amerikane të transferimit kontrollohen plotësisht nga ushtria amerikane, sipas tetë burimeve, përfshirë një kontraktor privat sigurie të përfshirë në mision. Tankerët lundrojnë drejt një pike takimi para se të arrijnë në ngushticë dhe më pas nisen me intervale të koordinuara, duke ruajtur distanca prej 3 deri në 4 kilometra mes tyre. Sipas katër burimeve, transponderët e anijeve fiken dhe ndriçimi reduktohet në minimum.
Një seri pikash referimi i lejon ushtrisë amerikane të monitorojë përparimin e tankerëve, ndërsa një nga burimet deklaroi se “amerikanët të ndjekin vazhdimisht”. Pasi kalojnë ngushticën dhe dalin nga zona që Irani e konsideron nën kontrollin e tij, tankerët afrohen me supertankerët VLCC për të nisur transferimin e naftës.
Procesi zgjat nga 24 deri në 40 orë. Pas transferimit, tankerët bosh kthehen përmes ngushticës, ndërsa VLCC-të e ngarkuara vazhdojnë drejt destinacioneve ndërkombëtare. Sistemi është bërë i nevojshëm sepse pak kompani janë të gatshme të lejojnë kalimin e anijeve të tyre nëpër Hormuz për të furnizuar supertankerët në pritje, për shkak të bllokadës iraniane.
Megjithatë, operacioni mbetet i rrezikshëm. Noah Raidan, studiues në Institutin e Uashingtonit dhe ekspert i sigurisë detare, tha se askush nuk mund të parashikojë nëse Irani do të vendosë të përdorë dronë apo anije luftarake për të penguar kalimin e tankerëve.
Teknika e transferimit nga anije në anije përdoret prej vitesh nga Irani për të fshehur origjinën e naftës dhe për të shmangur sanksionet. Zakonisht Irani operon me një çift anijesh në çdo rast, si për të shmangur zbulimin ashtu edhe për shkak të volumit relativisht të kufizuar të eksporteve të tij para luftës. Operacioni i drejtuar nga SHBA-ja përdor transferime masive, duke u ofruar prodhuesve të Gjirit mbrojtje më të madhe ndaj sulmeve iraniane dhe mundësi për të eksportuar naftë bruto, kondensate dhe produkte të tjera energjetike drejt tregjeve ndërkombëtare.
Reuters analizoi më shumë se një duzinë imazhesh satelitore të marra nga 2 maji deri më 11 qershor, të cilat tregojnë transferime mes tankerëve shtetërorë të vendeve të Gjirit dhe anijeve ndërkombëtare që marrin ngarkesën. Të dhënat e kompanive LSEG dhe Kpler treguan takime të përsëritura mes tankerëve gjatë së njëjtës periudhë.
Bazuar në këto imazhe, Reuters vlerëson se të paktën 90 milionë fuçi naftë bruto dhe produkte nafte mund të jenë transferuar përmes këtij rrjeti detar që nga fillimi i majit. Megjithatë, këto volume mbeten të vogla krahasuar me mesataren para luftës prej rreth 20 milionë fuçish në ditë që kalonin përmes Hormuzit.
Michael Froman, president i Këshillit për Marrëdhëniet me Jashtë, shkroi të premten se është ironike që SHBA-ja po ndjek tani praktika të ngjashme me ato të përdorura nga Kina, Rusia, Koreja e Veriut dhe Irani, flotat e të cilave përdorin shpesh lundrime pa transponderë për të shmangur sanksionet ndërkombëtare. Ai iu referua komenteve të Trump më 10 qershor pas rrëzimit të Apache.
Roli i Dynacom të Giorgos Prokopiou
Në anën e marrjes së ngarkesave dominojnë operatorët ndërkombëtarë të tankerëve. Një prej tyre është kompania greke Dynacom Tankers Management, e cila sipas Reuters ka kërkuar mënyra alternative për transportimin e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit që nga fillimi i luftës më 28 shkurt.
“Liria e lundrimit është thelbësore dhe askush nuk mund të vendosë tarifa apo pengesa të tjera”, deklaroi themeluesi i Dynacom, Giorgos Prokopiou, gjatë një konference të Capital Link në Athinë më 1 qershor. Ai shtoi se industria detare greke ka traditë historike në kapërcimin e bllokadave detare, pa dhënë më shumë detaje.
Burime të industrisë detare paralajmëruan se sistemi i ri krijon rreziqe shtesë, pasi mungojnë të dhënat e besueshme për pozicionet e anijeve. Me transponderët e fikur dhe raportimin jashtë kanaleve tradicionale, rritet rreziku i përplasjeve mes anijeve që lundrojnë natën me ndriçim të kufizuar dhe me shpejtësi që vështirësojnë manovrat.
Sipas burimeve të njohura me procedurat, kompanitë që kërkojnë të përdorin sistemin duhet t’i nënshtrohen verifikimeve të hollësishme përpara se të marrin leje kalimi. Kjo përfshin paraqitjen e historikut të plotë të lëvizjeve të anijes, identifikimin e pronarit përfitues, dokumentacionin e ngarkesës dhe pranimin e inspektimeve të saj.
Pas miratimit, anijeve pjesëmarrëse u caktohen intervale të veçanta kalimi dhe ato mbajnë kontakte të vazhdueshme me zyrën amerikane të bashkëpunimit detar në Bahrein gjatë gjithë udhëtimit. Gjashtë burime thanë se kompania shtetërore e naftës e Emirateve të Bashkuara Arabe, ADNOC, është ndër pjesëmarrësit më aktivë në operacion.
Edhe Kuwait Oil Tanker Company ka marrë pjesë në transferime. Sipas të dhënave të TankerTrackers.com, më 6 qershor një nga anijet e saj transferoi rreth 2,3 milionë fuçi naftë bruto pranë Soharit, një nga ditët më intensive të operacionit. Anija pritëse, Sea Ruby, u identifikua pesë ditë më vonë pranë brigjeve jugperëndimore të Indisë, në rrugë drejt Kinës, ku pritej të shkarkonte ngarkesën. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje