FLASH
Shkruar nga Josep Borrell
Në një autokraci si Rusia, ku liria e informacionit dhe kontrollet dhe balancat nuk ekzistojnë, duhet treguar gjithmonë shumë kujdes me shifrat zyrtare. Ato ekonomike janë po aq të dyshimta sa edhe rezultatet e votimit të zgjedhjeve të fundit presidenciale.
Autoritetet ruse pretendojnë rregullisht se ekonomia ruse nuk do të vuante realisht nga sanksionet perëndimore dhe se koha do të ishte në anën e Rusisë në luftën e saj të agresionit kundër Ukrainës. Megjithatë, këto ide nuk qëndrojnë për shqyrtim. Sanksionet tona tashmë kanë dobësuar ndjeshëm ekonominë ruse dhe e ardhmja e vendit bëhet më e zymtë çdo ditë pasi Rusia vazhdon luftën e saj të agresionit kundër Ukrainës.
Duke u përballur me luftën e agresionit të Rusisë kundër Ukrainës, Bashkimi Evropian deri më tani ka rënë dakord unanimisht për 13 paketa sanksionesh – përpjekja më e madhe e sanksioneve që ka bërë ndonjëherë. Këto sanksione janë koordinuar gjithashtu ngushtë me shumë partnerë me të njëjtin mendim. Megjithatë, ne kemi dëgjuar shpesh në muajt e fundit se këto sanksione të paprecedentë mund të mos funksionojnë. Këto zëra ishin veçanërisht të zhurmshëm pas njoftimit nga autoritetet ruse për një rritje prej 3.6% të PBB-së në vitin 2023.
Kujdes me shifrat zyrtare në Rusinë e Putinit
Së pari, në një autokraci si Rusia, ku liria e informacionit dhe kontrollet dhe balancat nuk ekzistojnë, duhet treguar gjithmonë shumë kujdes me shifrat zyrtare. Ato ekonomike janë po aq të dyshimta sa edhe rezultatet e votimit të zgjedhjeve të fundit presidenciale. Së dyti, nuk kishte gjasa që në fillim që ekonomia ruse të shembet pas pushtimit të Ukrainës. Gjatë dy viteve të fundit, ne kemi theksuar vazhdimisht se efekti i sanksioneve tona nuk do të ishte i menjëhershëm dhe se qëllimi i tyre ishte të dobësonin aftësinë e Rusisë për të mbështetur përpjekjet e saj të luftës në afat të mesëm. Dhe kjo është në fakt ajo që ka filluar të ndodhë.
Rritja ekonomike e regjistruar në Rusi në vitin 2023 ishte rezultati klasik i një politike të "kejnsianizmit të kohës së luftës", e cila ishte parë tashmë në Gjermani në vitet 1930. Me një rritje prej 70% në shpenzimet e mbrojtjes në vitin 2024 krahasuar me vitin e kaluar, rreth 30% e buxhetit të Rusisë dhe 6% e PBB-së së saj tani i dedikohen zyrtarisht mbrojtjes kombëtare me burime të rëndësishme shtesë të përcaktuara si shpenzime të klasifikuara. Shpenzimet ushtarake dhe të sigurisë janë kthyer në nivelet e epokës sovjetike.
Ekonomia ruse nxitet nga shpërthimi i shpenzimeve të mbrojtjes
Ekonomia ruse është ushqyer nga ky shpërthim i shpenzimeve të mbrojtjes, duke përfshirë pagesat e larta për ushtarët dhe familjet e të vrarëve në Ukrainë, veçanërisht në pakicat etnike në rajonet më të varfra. Kjo dinamikë reflektohet gjithashtu në pabarazitë ekonomike rajonale, me rajone me industri të fuqishme ushtarake ose në kufi me Ukrainën që tregojnë performanca më të mira ekonomike, për shkak të aktiviteteve të lidhura me luftën.
Për një regjim autoritar si Rusia e Putinit, është relativisht e lehtë të ridrejtojë ekonominë drejt prodhimit ushtarak, megjithëse me pasoja masive negative për sektorët e tjerë. Zhvendosja drejt një ekonomie luftarake do të thotë domosdoshmërisht shumë më pak shpenzime për arsimin, shëndetësinë, sigurimet sociale, rrugët, infrastrukturën civile, sistemet energjetike… Ky riorientim ka ndikuar tashmë negativisht në jetën e shumë qytetarëve të zakonshëm rusë, siç kemi parë, për shembull, me shumë defekte të sistemet e ngrohjes kolektive në disa qytete ruse dimrin e kaluar. Nëse lufta vazhdon, ajo vetëm do të përkeqësohet.
Sanksionet tona po godasin tashmë çantën e Rusisë. Të ardhurat që ekonomia ruse nxjerr nga eksportet e karburanteve fosile janë përgjysmuar që nga pranvera e 2022 falë embargos evropiane ndaj qymyrit dhe naftës dhe kufirit të çmimit të vendosur nga G7 për eksportet e naftës. Objektivi ynë nuk ka qenë kurrë të parandalojmë Rusinë të eksportojë lëndë djegëse fosile, gjë që do të kishte shkaktuar një krizë të madhe në tregjet botërore të energjisë. Ishte për të ulur ndjeshëm fitimet e Rusisë nga këto eksporte dhe ne e kemi arritur këtë qëllim. Kjo dëshmohet nga shifrat e tregtisë: si një eksportues kryesor i karburanteve fosile, Rusia ka pasur tradicionalisht një tepricë të madhe të jashtme. Megjithatë, gjatë dy viteve të fundit, kjo tepricë është zvogëluar pothuajse në zero.
Në Rusi, inflacioni është i lartë
Në vitin 2022, ekonomia ruse përjetoi gjithashtu një rritje të mprehtë të inflacionit, kryesisht për shkak të sanksioneve perëndimore. Në gjysmën e parë të 2023, inflacioni ishte lehtësuar ndjeshëm, vetëm për t'u rritur përsëri që nga mesi i vitit 2023. Aktualisht, normat vjetore të inflacionit në Rusi tejkalojnë 8%, krahasuar me 2.6% që shihet në Eurozonë. Kjo ka qenë veçanërisht e vërtetë për çmimet e ushqimeve, me një rritje prej 40% të çmimit të vezëve në vitin 2023, një ushqim bazë për shumë rusë. Shpenzimet për ushqim në buxhetin e një familjeje mesatare ruse janë rritur në më shumë se 30% të totalit.
Që nga pranvera e 2022, rubla gjithashtu ka rënë në mënyrë të qëndrueshme. Ky zhvlerësim i bën importet më të shtrenjta. Për të ndalur këtë rënie të monedhës ruse dhe rigjallërimin e inflacionit, Banka Qendrore Ruse është detyruar të rrisë ndjeshëm normat e saj afatshkurtra të interesit, të cilat tani janë 16% në vit, 3.5 herë më shumë se norma e interesit të Bankës Qendrore Evropiane. Shpenzimet masive të lidhura me luftën, kostot më të larta të importeve dhe një treg i ngushtë i punës nënkuptojnë se inflacioni në Rusi do të mbetet i ngritur duke e detyruar Bankën Qendrore të mbajë normat e interesit në nivele të larta.
“Me norma shumë të larta interesi, investimet private në Rusi janë ndikuar rëndë dhe vetë shteti rus nuk mund të përballojë të marrë hua. Mungesa e njëpasnjëshme e investimeve do të dëmtojë më tej të ardhmen ekonomike të Rusisë.”
Në të njëjtën kohë, besimi i investitorëve në të ardhmen e ekonomisë ruse është aq i ulët sa qeveria ruse duhet të marrë hua me një normë interesi 10-vjeçare prej pothuajse 14% në vit, krahasuar me një mesatare prej 2.9% në Eurozonë. Rusia ka përjetuar tashmë një largim të konsiderueshëm kapitali dhe madje edhe ata që Rusia i etiketon si vende 'miqësore' nuk janë të etur të vënë bast paratë e tyre për të ardhmen e Rusisë. Me normat e interesit në një nivel kaq të lartë, investimet private në Rusi ndikohen rëndë dhe vetë shteti rus nuk mund të përballojë të marrë hua. Mungesa e njëpasnjëshme e investimeve do të dëmtojë më tej të ardhmen ekonomike të Rusisë.
Puna për të kufizuar anashkalimin e sanksioneve
Është një fakt i njohur që sanksionet tona janë anashkaluar pjesërisht, veçanërisht përmes eksporteve të produkteve në fqinjët e Rusisë, të cilat më pas rieksportohen në Rusi. Si përgjigje, së bashku me partnerët tanë të G7, ne po punojmë vazhdimisht për të kufizuar një shmangie të tillë, duke synuar t'i mbajmë të përgjegjshëm të gjithë lojtarët në zinxhirin e furnizimit, veçanërisht bankat që kontribuojnë në transaksione të tilla. Këto përpjekje po bëhen gjithnjë e më efektive. Megjithatë, edhe përkundër anashkalimit të pjesshëm, është bërë shumë më e vështirë për Rusinë të marrë produktet që i nevojiten për të zhvilluar luftën e saj, veçanërisht produktet e teknologjisë së lartë. Rusia tani arrin të marrë vetëm një pjesë të asaj që do t'i duhej dhe me çmime shumë më të larta se përpara shkurtit 2022.
“Pavarësisht anashkalimit të pjesshëm të sanksioneve tona, Rusia tani arrin të marrë vetëm një pjesë të vogël të asaj që do t'i duhej dhe me çmime shumë më të larta se përpara shkurtit 2022”.
Kjo vështirësi është pasqyruar tashmë në statistikat zyrtare ruse. Në llogaritë kombëtare ruse, shpenzimet për investime janë rritur me më shumë se 20% që nga fillimi i luftës së saj të agresionit kundër Ukrainës. Megjithatë, kjo nuk është një shenjë se ekonomia ruse po modernizohet me shpejtësi marramendëse. Përkundrazi, vëllimi i investimit aktual ka gjasa të jetë ulur ndjeshëm. Kjo rritje në shpenzimet e investimeve reflekton kryesisht rritjen e mprehtë të çmimit të mallrave kapitale që Rusia ende arrin të importojë.
Pavarësisht aftësisë së regjimit autoritar rus për të ridrejtuar masivisht prodhimin e ekonomisë së vendit drejt prodhimit të armëve dhe municioneve, varësia e tij nga vende si Irani apo Koreja e Veriut për të siguruar mjaftueshëm drone, municion ose raketa për të mbështetur përpjekjet e tij luftarake reflekton gjithashtu një industri të dobësuar vazhdimisht, rënduar nga sanksionet perëndimore. Prodhimi i makinave në Rusi ka rënë në gjysmën e asaj që ishte para luftës. Industria hapësinore, e cila dikur ishte krenaria e vendit, është në telashe të thella. Transporti ajror është bërë mjaft i rrezikshëm për shkak të mungesës së mirëmbajtjes, përditësimeve të softuerit dhe pjesëve rezervë.
Kriza e madhe e tregut të punës në Rusi
Për më tepër, në një vend që po plaket me shpejtësi, ku popullsia tashmë është në rënie që nga viti 2000, është hapur eksodi i qindra mijëra të rinjve të kualifikuar pas shkurtit 2022, përveç qindra mijërave të mobilizuar, të vdekur ose të paaftë për jetën për shkak të luftës në Rusi, një krizë e thellë ka pushtuar tregun e punës në Rusi. Në përpjekje për të zbutur këtë krizë, qeveria ruse kishte hapur portat për emigracionin nga Azia Qendrore. Megjithatë, pas sulmit tragjik terrorist në Crocus City Hall, për të cilin Daesh ka marrë përgjegjësinë, shumë nga këta emigrantë po kthehen në shtëpi, duke përkeqësuar kështu krizën e fuqisë punëtore në Rusi.
Për shkak të luftës së saj kundër Ukrainës, ekonomia ruse është më shumë se kurrë e përqendruar në tregtimin e mallrave bazë, shpesh me një çmim të zbritur, për mallra të teknologjisë së mesme dhe të lartë. Kina po e përdor këtë situatë dobësie për të blerë naftë të lirë nga Rusia dhe për të eksportuar më shumë mallra në Rusi, e cila po bëhet gjithnjë e më e varur nga fqinji i saj i madh. Aktualisht, afërsisht 50% e importeve të Rusisë vijnë nga Kina.
Ekonomia e Rusisë është dobësuar ndjeshëm nga sanksionet tona
Shkurtimisht, besimi se ekonomia ruse do të ishte elastike ndaj sanksioneve perëndimore dhe se koha e favorizon Rusinë në luftën e saj të agresionit, nuk qëndron para shqyrtimit. Nëse bëjmë atë që është e nevojshme për të vazhduar mbështetjen ekonomike dhe ushtarake të Ukrainës, veçanërisht në anën e municioneve, ajo mund të mbizotërojë. Rusia, pavarësisht se është tre herë më e populluar, në realitet tashmë është dobësuar ndjeshëm nga sanksionet tona. Me kalimin e kohës, efekti i tyre do të ndihet gjithnjë e më shumë pasi kapitali njerëzor gërryhet, vëllimi dhe cilësia e investimeve përkeqësohen dhe Rusia privohet nga teknologjitë e avancuara të nevojshme për të mbështetur të ardhmen e saj./eeas.europa.eu/
Lini një Përgjigje