FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Teherani është pengesa kryesore. Ai që po pengon nënshkrimin e memorandumit të mirëkuptimit në këto orë të tensionuara...
Tavolina e marrëveshjes është vendosur zyrtarisht. Por dy të ftuarit kryesorë, Irani dhe SHBA-të, nuk janë ulur ende. Teherani është pengesa kryesore. Ai që po pengon nënshkrimin e memorandumit të mirëkuptimit në këto orë të tensionuara. Qeveria iraniane ende nuk e ka miratuar zyrtarisht një çështje thelbësore, e cila në fakt po bllokon negociatat: programin bërthamor. Me Teheranin që po vonon kohën, qëndrimi i SHBA-së ka ndryshuar disi. Ndërsa në orët e para të ditës së sotme administrata amerikane parashikonte se një marrëveshje ishte e afërt, fjalët e fundit të Donald Trump sugjerojnë se edhe SHBA-të duan të vonojnë. Negociatat duhet të vazhdojnë. Presidenti amerikan njoftoi se u kishte thënë negociatorëve amerikanë "të mos nxitohen për një marrëveshje me Iranin".
Uebsajti amerikan Axios pretendon se Shtëpia e Bardhë nuk pret më që marrëveshja për t'i dhënë fund luftës të nënshkruhet më 24 maj. Zyrtarët amerikanë besojnë se mund të duhen disa ditë për miratimin formal nga udhëheqja iraniane dhe Udhëheqësi Suprem. Sipas Axios, ndërsa mbeten optimiste, Shtetet e Bashkuara pranojnë në mënyrë të qartë se marrëveshja nuk është finalizuar ende dhe mund të dështojë. Bloomberg gjithashtu deklaron se kjo situatë tani e bën të pamundur që nënshkrimi të ndodhë në orët e ardhshme. Megjithatë, një burim tjetër, korrespondentja e Shtëpisë së Bardhë Jennifer Jacobs, pretendon se Mojtaba Khamenei tashmë e ka miratuar modelin e përgjithshëm për draft-marrëveshjen.
Një përçarje e thellë politike po zhvillohet brenda regjimit në Iran, midis krahut të moderuar që favorizon nënshkrimin e marrëveshjes, qoftë edhe shpejt, dhe krahut të vijës së ashpër, i cili dëshiron të jetë i sigurt para nënshkrimit se nuk do të duhet të braktisë programin e tij bërthamor dhe të ruajë kontrollin e Ngushticës së Hormuzit. Dallimet e forta të brendshme dolën nga komentet e Presidentit iranian Masoud Pezeshkian. Udhëheqësi deklaroi qartë se "nuk do të merret asnjë vendim" për marrëveshjen Iran-SHBA pa "miratimin" përfundimtar të Udhëheqësit Suprem Ajatollah Mojtaba Khamenei.
Sqarimi i kreut të shtetit erdhi në përgjigje të drejtpërdrejtë ndaj sulmeve nga parlamentari i vijës së ashpër Kamran Ghazanfari, i cili më herët këtë javë, kritikoi ashpër Pezeshkian, duke e akuzuar atë se kishte rënë dakord për armëpushimin "pa lejen zyrtare të Khameneit". Pezeshkian duhej të sqaronte se negociatorët iranianë "nuk do të bëjnë kompromis" kur bëhet fjalë për nderin dhe dinjitetin kombëtar. Udhëheqja e Republikës Islamike kështu e gjen veten të detyruar të mohojë se ka bërë lëshime në çështjen bërthamore për të menaxhuar presionin nga grupet më radikale, veçanërisht Pasdaran.
Nga ana tjetër e situatës, Trump vendosi gjithashtu të mos lëshojë pe dhe të ruajë presionin maksimal ushtarak dhe psikologjik. Presidenti amerikan paralajmëroi se bllokada e porteve iraniane në Ngushticën e Hormuzit do të mbetet "plotësisht në fuqi" derisa të nënshkruhet një marrëveshje përfundimtare. Trump theksoi gjithashtu se Irani duhet të kuptojë se "nuk mund të zhvillojë ose të sigurojë një armë ose bombë bërthamore". Më pas ai publikoi një imazh të gjeneruar nga inteligjenca artificiale që tregonte avionë luftarakë amerikanë që bombardonin anijet që mbanin flamurin iranian, me sa duket në Ngushticën e Hormuzit.
Shkëmbimi i parashikuar në draftin e Memorandumit të Mirëkuptimit, përfshin angazhimin e Iranit për rihapjen e Hormuzit dhe pezullimin e përkohshëm të taksës; nga ana tjetër, heqjen e bllokadës amerikane dhe lehtësimin e sanksioneve mbi naftën e Teheranit, si dhe lirimin e mundshëm të pjesshëm të aseteve të ngrira. Megjithatë, është një dokument me një faqe të vetme, një marrëveshje kornizë brenda së cilës mbeten për t'u zgjidhur disa çështje. Puna është duke u zhvilluar, kryesisht për të gjetur gjuhën e duhur gjeopolitike, domethënë formulën më të lehtë për t'u tretur nga të dyja palët.
Shtylla e parë e tekstit kërkon dy muaj të tjerë armëpushim dhe rihapjen e njëkohshme të Ngushticës së Hormuzit. Sipas Axios, armëpushimi do të zgjatet me 60 ditë, me mundësinë e një zgjatjeje të dakorduar reciprokisht. Gjatë kësaj periudhe dy-mujore, gjatë së cilës të dy delegacionet do të negociojnë marrëveshjen përfundimtare, Ngushtica do të mbetet e hapur, pa taksa dhe plotësisht e pastruar nga minat. Ndërkohë, për të siguruar pajtueshmërinë me marrëveshjet, forcat masive ushtarake amerikane të mobilizuara në zonë në muajt e fundit do të mbeten në vend dhe do të tërhiqen vetëm në rast të një marrëveshjeje përfundimtare. Në këmbim të hapjes së Ngushticës, Shtetet e Bashkuara do të heqin bllokadën e porteve iraniane dhe do të japin disa përjashtime nga masat kufizuese të vendosura ndaj regjimit, duke i lejuar kështu Teheranit të rifillojë shitjet e lira të naftës.
Pika e tretë ka të bëjë me zhbllokimin e aseteve të ngrira jashtë vendit. Duke cituar tre zyrtarë iranianë, New York Times raportoi se memorandumi i mirëkuptimit do të zhbllokonte afërsisht 25 miliardë dollarë fonde iraniane të ngrira jashtë vendit. Megjithatë, burime të administratës Trump të intervistuara nga Bloomberg nuk pajtohen, duke deklaruar se Shtetet e Bashkuara nuk kanë ndërmend të përfshijnë zhbllokimin e aseteve brenda marrëveshjes së negociuar aktualisht.
Memorandumi i mirëkuptimit nuk kufizohet vetëm në kufijtë e Iranit, por synon të arrijë stabilizimin rajonal, duke përfshirë ndalimin e luftës në Liban. Megjithatë, një zyrtar amerikan duhej të sqaronte një detaj të rëndësishëm për të siguruar aleatin e tij izraelit: nëse Hezbollahu do të përpiqej të riarmatosej ose të nxiste sulme të reja, Izraeli do të autorizohej zyrtarisht të ndërmerrte veprime ushtarake për ta parandaluar atë.
Fokusi i vërtetë strategjik i memorandumit është çështja bërthamore. Teksti, sipas medias, përfshin angazhimin e Iranit për të mos zhvilluar armë bërthamore dhe për të negociuar heqjen dorë nga rezervat e tij të uraniumit të pasuruar shumë. Dy burime rajonale shpjeguan se Irani tashmë ka dhënë angazhime verbale mbi lëshimet që është i gatshëm të bëjë: ideja kërkon që një pjesë e uraniumit të hollohet në nivel lokal, ndërsa pjesa tjetër të transferohet në një vend të tretë, potencialisht në Rusi.
Korrespondentja e Shtëpisë së Bardhë për CBS, Jennifer Jacobs, gjithashtu pohon se Irani ka rënë dakord në parim që në këmbim të heqjes së bllokadës nga SHBA-të, SHBA-të do të asgjësojnë uraniumin e pasuruar shumë. Megjithatë, agjencia iraniane e lajmeve Fars ka sqaruar se në këtë marrëveshje, Irani nuk është zotuar të dorëzojë rezervat bërthamore, të tërheqë pajisjet ose të mbyllë objektet. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, theksoi se "çështja bërthamore nuk është pjesë e kësaj faze të marrëveshjes" dhe se "modalitetet praktike të çmontimit do të jenë thjesht objekt i një faze të dytë bisedimesh të ndara që do të mbahen brenda 60 ditëve nga nënshkrimi".
Ndërkohë, në terren, Ngushtica e Hormuzit mbetet në fakt nën kontrollin ekskluziv ushtarak të Teheranit, ndërsa portet e Republikës Islamike vazhdojnë të jenë subjekt i një bllokade detare të imponuar nga anijet luftarake amerikane. Në 24 orët e fundit, transporti tregtar ka parë të paktën 33 anije që kanë kaluar tranzit nëpër Hormuz, duke përfshirë anije cisterna nafte dhe anije tregtare, sipas Al Jazeera. Megjithatë, ky kalim ndodhi vetëm pasi anijet morën leje nga Marina e Gardës Revolucionare. Edhe në orët në vijim, dhe derisa të zgjidhet ngërçi politik dhe të arrihet një marrëveshje përfundimtare, Ngushtica e Hormuzit do të mbetet nën kontrollin e Teheranit, dhe portet iraniane do të mbeten plotësisht të mbyllura nga bllokada amerikane./Përshtati “Pamfleti” nga “HuffPost”
Mire thoshte gjyshja ime: "Sikur te benin te gjitha mizat mjalte do kushtonte 5 para oka".