FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, mbrojti publikisht Sistemin Europian të Tregtimit të Emetimeve (ETS), përballë kritikave në rritje nga industria dhe disa liderë europianë që argumentojnë se çmimet e larta të karbonit po dëmtojnë konkurrueshmërinë dhe vendet e punës në Bashkimin Europian. Gjatë një takimi me drejtues të mëdhenj industrialë në Antverp, ajo theksoi se ETS ka dhënë rezultate konkrete: që nga viti 2005, emetimet në sektorët e përfshirë kanë rënë me 39%, ndërsa ekonomia e këtyre sektorëve është rritur me 71%. Sipas saj, këto të dhëna tregojnë se dekarbonizimi dhe konkurrueshmëria mund të ecin paralelisht.
Von der Leyen kundërshtoi idenë se zbutja ose heqja e politikave të gjelbra do të ndihmonte industrinë europiane. Ajo argumentoi se çmimet e larta të energjisë lidhen kryesisht me gazin, ndërsa investimet në energji të rinovueshme dhe bërthamore ulin kostot. Duke iu referuar parashikimeve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, ajo tha se periudha me çmime më të ulëta të gazit në vitet e ardhshme duhet shfrytëzuar për të investuar në sisteme energjetike me karbon të ulët, në mënyrë që Europa të jetë më e mbrojtur kur çmimet e lëndëve djegëse fosile të rriten sërish.
Megjithatë, kancelari gjerman Friedrich Merz sugjeroi se sistemi duhet rishikuar nëse nuk arrin të kombinojë uljen e emetimeve me ruajtjen e konkurrueshmërisë industriale. Ai deklaroi se, nëse ETS nuk rezulton instrumenti i duhur, Bashkimi Europian duhet të jetë i hapur për ta ndryshuar ose shtyrë atë. Edhe presidenti francez Emmanuel Macron paralajmëroi kundër “shkatërrimit” të ETS, por theksoi se Europa nuk mund të vendosë objektiva ambicioze klimatike duke lejuar dobësimin e bazës së saj industriale. Sipas tij, çmimet e larta të energjisë, të kombinuara me koston e karbonit, po përshpejtojnë deindustrializimin.
ETS detyron industritë e rënda, centralet energjetike, linjat ajrore dhe transportin detar të paguajnë rreth 80 euro për çdo ton CO₂ të emetuar. Numri i lejeve për ndotje zvogëlohet çdo vit, çka rrit gradualisht çmimin dhe synon të nxisë investime në teknologji të pastra. Ndërkohë, një pjesë e lejeve shpërndahet ende falas për të mbështetur industrinë gjatë tranzicionit. Çmimi i karbonit në BE mbetet më i larti në botë, ndërsa vende të tjera kanë sisteme të ngjashme me tarifa më të ulëta.
Para takimit në Antverp, disa liderë dhe përfaqësues të industrisë kërkuan masa për të ulur çmimin e karbonit, duke argumentuar se ai vendos industrinë europiane në disavantazh konkurrues. Disa kompani kërkuan ngadalësimin e heqjes graduale të lejeve falas, ndërsa të tjera propozuan pezullimin ose fundin e sistemit.
Komisioni Europian nuk ka shfaqur gatishmëri për ta zhbërë ETS, por ka sinjalizuar hapje për përmirësime në kuadër të rishikimit të planifikuar para korrikut. Komisioneri për Klimën, Wopke Hoekstra, deklaroi se sistemi duhet të vazhdojë, duke theksuar se disa kompani kanë investuar ndjeshëm në tranzicionin e gjelbër, ndërsa të tjera kanë përfituar nga lejet falas pa ndërmarrë hapa të mjaftueshëm.
Një pikë ku Komisioni pranon nevojën për ndryshim lidhet me përdorimin e të ardhurave nga tregu i karbonit. Von der Leyen theksoi se në nivel europian 100% e këtyre të ardhurave riinvestohen në inovacion industrial, ndërsa shtetet anëtare përdorin më pak se 5% për dekarbonizimin industrial. Ajo kërkoi që qeveritë kombëtare të rrisin mbështetjen dhe të harmonizojnë nivelin e investimeve me atë të BE-së. Po ashtu, kritikoi taksat kombëtare mbi energjinë, duke theksuar se industria paguan taksa shumë më të larta për energjinë elektrike sesa për gazin.
Debati mbi ETS zhvillohet në një moment kur BE përpiqet të balancojë objektivat klimatike me ruajtjen e konkurrueshmërisë ekonomike. Organizatat mjedisore mbështetën qëndrimin e Komisionit, por shprehën shqetësim për shtimin e presionit politik ndaj politikës kryesore klimatike të unionit.
Lini një Përgjigje