FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Historiku i sulmeve terroriste që kanë tronditur ndër vite Rusinë...
Teksa prej dy vitesh kemi dëgjuar nga Rusia vetëm në lidhje me pushtimin e Ukrainës, sulmet e 22 marsit 2024 u kujtuan rusëve shijen e ashpër të terrorizmit të brendshëm. Përtej pretendimeve dhe përgjegjësive që do të kërkohen të sqarohen në javët në vijim, Moska dhe e gjithë Rusia aktualisht po rijetojnë atë që ishte një nga stinët më të dhunshme në historinë e tyre të fundit, d.m.th. terrorizmi separatist islamik i lidhur me republikat separatiste të Kaukazit: Çeçeni, Dagestan dhe Ingushetia.
Lufta e Parë dhe e Dytë çeçene
Shumë shpesh të harruara në narrativën perëndimore të historisë së pas Luftës së Ftohtë, Lufta e Parë dhe e Dytë Çeçene ishin dy konflikte që ndodhën midis fillimit të viteve 1990 dhe fundit të viteve 2000 që panë rajonin Kaukazian të Çeçenisë të shpallte pavarësinë e tij nga Moska. Këto konflikte e vunë në provë Federatën Ruse të sapoformuar si nga pikëpamja ushtarake ashtu edhe nga pikëpamja sociale, duke e bërë ushtrinë e Moskës të përballet me një luftë të mirëorganizuar guerile dhe të pësojë humbje shumë përtej pritshmërive të asaj që konsiderohej të ishte ushtria e dytë më e madhe në botë. Një nga rajonet më të ashpra dhe kurrë plotësisht të kontrolluar nga shteti qendror që nga aneksimi i tij, Çeçenia ka qenë gjithmonë një nga provincat më terminale dhe në të njëjtën kohë më strategjike të të gjithë rajonit të Kaukazit. Në fakt, i pasur me burime natyrore si nafta dhe gazi natyror, Kaukazi është i banuar historikisht nga një popullsi e besimit të pastër myslimano-sunit, prandaj integrimi me Moskën e largët nuk ka qenë kurrë plotësisht i suksesshëm.
Pasi humbi konfliktin e parë midis 1994 dhe 1996 pas menaxhimit të lig ushtarak të presidentit të atëhershëm jo gjithmonë të matur Boris Yeltsin, Rusia tashmë e gjeti veten duke u përballur me një sulm shumë serioz në ndërtesat e banimit në Moskë në 1999, i cili kushtoi jetën e 300 njerëzve. Përgjegjësitë për shpërthimin nuk u sqaruan asnjëherë, aq sa edhe sot këto sulme konsiderohen si nëna e të gjithë “flamujve fals” rusë (një term i përdorur në lajmet e sotme përtej masës inteligjente).
Në versionin zyrtar thuhet se kanë qenë forcat separatiste dagestane që kanë vendosur bombat, ndërsa burime të ndryshme pohojnë se kanë qenë anëtarë të FSB- së që kanë vendosur bombat. Arsyeja? Do të ishte e lehtë të thuhej: qeverisë qendrore i duhej një arsye për të qenë në gjendje të rifillonte operacionet ushtarake në Çeçeni dhe të fshinte ekzistencën e Republikës së vetëshpallur. Nuk do ta dimë kurrë se si shkuan gjërat atë natë në Moskë, por në fakt menjëherë pas kësaj, trupat ruse rifilluan drejtimin e Groznit, kryeqytetit çeçen.
Disa muaj në mijëvjeçarin e ri, Boris Jelcin do t'i kishte dhënë postin e kryeministrit një zyrtari të panjohur të atëhershëm, i cili do të kishte konkurruar më pas në zgjedhjet e vitit 2000: Vladimir Putin. Që në ditët e para në detyrë, ai vendosi të mos përsëriste gabimet e së shkuarës, duke i dhënë një drejtim të ri konfliktit në të cilin po hynte Rusia. Dhe kështu ishte. Trupat ruse treguan përparim vendimtar në terren, duke i çuar separatistët në aktivitete guerile gjithnjë e më intensive në përpjekje për t'iu kundërvënë rregulltarëve të Moskës. Duke mos arritur një avantazh të qartë në fushë, guerilët zgjodhën taktikën më mizore: të sulmonin civilët e shtetit nga i cili donin të ndaheshin. Dhe kështu filloi sezoni i sulmeve të jashtëzakonshme.
Nga Teatri i Dubrovkës në Beslan
Edhe sot është e vështirë të fshihen pamjet e sulmit në teatrin e Dubrovkës në vitin 2002, ku 40 guerrilas mbajtën peng gati 900 spektatorë për 3 ditë. Pavarësisht përpjekjeve për ndërmjetësim, në fund ata zgjodhën ndërhyrjen e Spetsnaz, ose forcat speciale ruse, të cilat përdorën gaz nervor për të parandaluar terroristët të hidhnin në erë ndërtesën. Ndërhyrja i kushtoi jetën 130 pengjeve.
Tragjedia tjetër e madhe ndodhi në Beslan midis 1 dhe 3 shtatorit 2004, ku 30 guerilë separatistë mbajtën peng një shkollë të tërë fillore, duke kërkuar tërheqjen e trupave ruse nga Kaukazi. Gjatë negociatave diçka shkoi keq dhe nuk u sqarua kurrë nëse ishin terroristët që hodhën në erë palestrën, nëse ishin prindërit e fëmijëve peng që u përpoqën të çliroheshin apo ishte Spetsnaz që tentoi një sulm. Ajo që mbeti në fund të 3 shtatorit ishin 330 të vdekur, 186 prej të cilëve fëmijë.
Pas këtyre ngjarjeve dhe traumës së madhe kolektive që pasoi, qeveria e Moskës vendosi të mbyllë përfundimisht lojën çeçene. Në pak vite të gjithë liderët kryesorë të lëvizjes separatiste u eliminuan dhe nga ana tjetër Putin u bashkua me klanet më të fuqishme në Çeçeni (pra lidhja e ngushtë me Kadirovët), për të nisur një stabilizim politik pas 20 vjetësh luftërat.
Megjithëse operacionet anti-terroriste në Çeçeni u shpallën zyrtarisht të përfunduara në prill 2009, sezoni i sulmeve separatiste nuk mbaroi. Thjesht u bë më pak e frikshme. Si mund të harrojmë sulmet në metronë e Moskës në 2010, ose ato në aeroportin Domodedovo gjithashtu në Moskë në 2011, ose shpërthimin e një autobusi në Volgograd në 2013. Të gjitha episodet e një lufte me intensitet të ulët që filloi në 1994, por nuk përfundoi kurrë në të gjitha.
Pas pushtimit të Ukrainës, kishte frikë se qymyri i nxehtë i separatizmit që kishte mbetur nën hi për 30 vjet mund të rishfaqej papritur. Në fakt, me vëmendjen e trupave ruse në frontin ukrainas, Kaukazi mund të ndizet sërish, me gjithçka që kjo mund të sjellë për shtetin qendror rus. Dhe më pak befasues është fakti që pretendimi i 22 marsit vjen nga radhët e ISIS. Është e rëndësishme të kujtojmë se në radhët e Shtetit Islamik një nga komponentët etnikë të shumicës ishte pikërisht ai çeçen. Nëse mendoni për të gjithë veteranët që janë kthyer në shtëpi duke pritur mundësinë për të goditur, mund të kuptoni se sa komplekse dhe potencialisht shpërthyese është situata. Prandaj, 22 marsi nuk ishte asgjë e re për Rusinë. Përkundrazi, ishte një makth që ajo shpresonte ta kishte harruar, i cili edhe një herë u bë jashtëzakonisht i rëndësishëm. /Përshtati “Pamfleti” nga “Inside Over”
Lini një Përgjigje