FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Takimi pritet të zgjasë rreth dy orë dhe e gjithë bota mbetet "sy e vesh" në Gjenevë, duke shpresuar për uljen e tensioneve dhe nisjen e negociatave mes Iranit-Izrael.
Bisedimet e shumëpritura mes ministrit të Jashtëm të Iranit, Abbas Araghchi, dhe homologëve të tij nga Mbretëria e Bashkuar, Franca, Gjermania, si dhe shefes së politikës së jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, kanë nisur sot në Gjenevë. Takimi, i cili pritet të zgjasë rreth dy orë, vjen në një moment kritik pas një jave sulmesh intensive izraelite ndaj objektivave ushtarake dhe bërthamore në Iran, të cilat kanë përshkallëzuar tensionet në Lindjen e Mesme.
Sipas burimeve evropiane, qëllimi kryesor i takimit është të ofrojë Iranit një “pistë të ngushtë uljeje” për të dalë nga konflikti me Izraelin në mënyrë të sigurt dhe për të shmangur një luftë më të gjerë rajonale. Dy çështje kryesore pritet të dominojnë diskutimet.
1-Pasurimi i uraniumit: Evropianët do të kërkojnë të kuptojnë nëse Irani është i gatshëm të heqë dorë nga këmbëngulja e tij për pasurimin e plotë të uraniumit, një pikë kyçe që ka tensionuar negociatat bërthamore që nga marrëveshja e vitit 2015. Nëse Teherani refuzon, pyetja është nëse ka hapësirë për negociata për kufizime të tjera në programin e tij bërthamor, që do ta kufizonin atë vetëm për qëllime civile.
2-Kërcënimet dhe presioni nga SHBA-ja: Britanikët, të cilët po koordinojnë ngushtë me Uashingtonin, pritet të përcjellin mesazhe të qarta nga administrata e presidentit amerikan Donald Trump. Trump ka vendosur një afat dyjavor për të vendosur nëse SHBA-ja do të përfshihet ushtarakisht përkrah Izraelit, një veprim që mund të çojë në pasoja të rënda për rajonin. Sekretari i Jashtëm britanik, David Lammy, i cili zhvilloi një takim me sekretarin e Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, përpara udhëtimit në Gjenevë, ka deklaruar se ekziston një “dritare mundësie” për të ndalur krizën, por ka theksuar se Irani “nuk mund të ketë kurrë armë bërthamore”.
Më herët, duke folur nga Le Bourget, pranë Parisit, Macron tha se Franca dhe aleatët evropianë kanë hartuar një plan me katër pika, i cili synon të ulë tensionet dhe të rifillojë një proces diplomatik me Teheranin.
-Pika e parë: Rifillimi i punës së Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA) në Iran me qëllim që të arrihet objektivi i “zero pasurim” të uraniumit.
-Pika e dytë: Mbikëqyrja e aktiviteteve të raketave balistike të Iranit.
-Pika e tretë: Ndalimi i financimit iranian për grupet militante proksi në rajonin e Lindjes së Mesme.
-Pika e katërt: Lirimi i të ashtuquajturve “pengje” nga Irani, duke iu referuar shtetasve të huaj të mbajtur në burgjet iraniane.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka qenë i prerë në qëndrimin e tij, duke deklaruar se Teherani nuk do të angazhohet në dialog me SHBA-në për sa kohë që sulmet izraelite vazhdojnë. Ai ka akuzuar Uashingtonin për bashkëfajësi në sulmet e Izraelit, duke thënë: “Është e pamundur të ketë dialog ndërsa qytetarët tanë janë nën sulm.” Araghchi ka refuzuar takimet me të dërguarin special të Trump për Lindjen e Mesme, Steve Witkoff, duke e cilësuar SHBA-në si “partnere në krim” me Izraelin.
Megjithatë, Irani ka shprehur gatishmëri për të negociuar me evropianët, siç konfirmohet nga postimet në X dhe raportimet e agjencive iraniane. Araghchi ka theksuar se bisedimet në Gjenevë do të kufizohen në çështjen bërthamore dhe çështje rajonale, por ka përsëritur se çdo zgjidhje duhet të adresojë “agresionin izraelit”.
Evropa, e udhëhequr nga grupi “E3” (Mbretëria e Bashkuar, Franca, Gjermania) dhe Kaja Kallas, po përpiqet të shfrytëzojë besimin e fituar nga roli i saj në marrëveshjen bërthamore të vitit 2015 për të ndërmjetësuar një zgjidhje. Norbert Röttgen, një politikan gjerman, e ka cilësuar takimin si një “mundësi për ndryshim të vërtetë”, duke sugjeruar se pozita e dobët e regjimit iranian mund ta shtyjë Teheranin të konsiderojë braktisjen e programit bërthamor si “të keqen më të vogël”.
Megjithatë, sfidat mbeten të mëdha. Irani ka deklaruar se do të vazhdojë hakmarrjen kundër Izraelit derisa sulmet të ndalen, dhe ka akuzuar Izraelin për sabotim të qëllimshëm të negociatave bërthamore. Sipas Araghchi, sulmet izraelite, të cilat kanë shkaktuar 224 viktima civile dhe dëmtuar impiante bërthamore si ai në Isfahan, janë një përpjekje për të prishur një marrëveshje të mundshme me SHBA-në.
Takimi pritet të zgjasë rreth dy orë dhe e gjithë bota mbetet "sy e vesh" në Gjenevë, duke shpresuar për uljen e tensioneve dhe nisjen e negociatave mes Iranit-Izrael./Pamfleti
Lini një Përgjigje