FLASH
Shkruar nga Simon Kuper
Mungesa e armiqve e dobësoi për një kohë të gjatë Europën...
Është një parim i vjetër i mendimit politik se, për të ndërtuar një identitet kolektiv, nevojitet një armik. Një kundërshtar mund t’i detyrojë njerëzit të bashkohen. Hitleri e luajti këtë rol për Britaninë, dhe Bashkimi Sovjetik për Shtetet e Bashkuara. Pas shembjes së armikut sovjetik, u shemb edhe uniteti amerikan.
Por Bashkimi Europian fitoi armiq të jashtëm vetëm në dekadën e fundit: fillimisht Brexit-istët, më pas Vladimir Putinin, me Kinën që rri në pritje në sfond, dhe tani, më në fund, armikun e përkryer, Donald Trump. Ai ka bërë ndoshta më shumë për të bashkuar Europën sesa ka bërë ndonjë europian ndonjëherë.
Mungesa e armiqve e dobësoi për një kohë të gjatë Europën. Thjesht nuk dukej se kishte shumë arsye për të luftuar për kauzën. Kur kohët e fundit hulumtova themelimin e Komunitetit Ekonomik Europian (KEE) në vitin 1957, më bëri përshtypje fakti se pothuajse askush nuk e kundërshtoi. Ja ku ishte një ideal shekullor, Europa e bashkuar, që nuk ishte materializuar kurrë më parë, dhe megjithatë, kur një grusht liderësh, vendet e të cilëve sapo kishin luftuar mes tyre në një luftë të tmerrshme, ranë dakord për të, duke u konsultuar shumë pak me votuesit, pothuajse të gjithë thanë: në rregull. SHBA-ja e mbështeti KEE-në, Mbretëria e Bashkuar nuk u bashkua por mezi e kundërshtoi, sovjetikët u shqetësuan më shumë për NATO-n, dhe shumica të mëdha parlamentare në gjashtë vendet themeluese ratifikuan krijimin e KEE-së.
Një bashkim ekonomik teknokratik pa armiq frymëzoi pak emocion. Askush nuk do të vdiste për flamurin blu dhe të artë, dhe vetëm disa tifozë fanatikë të Ryder Cup e valëvitnin atë ndonjëherë në një aktivitet sportiv. Në seriale televizive dhe filma, heroi që luftonte kundër “armiqve gjeopolitikë” ishte pothuajse gjithmonë amerikan, jo europian.
Brexit-i u bë kërcënimi i parë potencial ekzistencial për BE-në. Shumë njerëz menduan se do të nxiste dalje të tjera. Në vitin 2018, udhëheqësi i ekstremit të djathtë italian, Matteo Salvini, pak para se të hynte në qeveri, e krahasoi BE-në me “Titanikun që po mbytet”. Në përgjigje të këtij kërcënimi, mbështetja e qytetarëve për unionin u rrit në nivelin më të lartë që nga viti 1983, raportoi sondazhi Eurobarometer i Komisionit Europian në pranverën e vitit 2018. Brexit-i i shoi lëvizjet kontinentale për dalje nga BE-ja.
Më pas, Putini zëvendësoi Brexit-istët si armiku kryesor i Europës dhe ndihmoi në avancimin e unitetit europian. Deri në vjeshtën e vitit 2024, edhe para zgjedhjes së Trump-it, 74 për qind e të anketuarve në sondazhin Eurobarometer thanë se ndiheshin qytetarë të BE-së, niveli më i lartë në më shumë se 20 vjet.
Por Trump është armiku më i mirë deri tani. Nëse një dhomë skenaristësh televizivë do të projektonte një zuzar të përkryer, ai do të uzurponte shtëpinë e mbrojtësit tënd të besuar. Ai do të mbushte mendjet edhe të njerëzve që mendojnë për politikën vetëm pesë minuta në javë. Ai do të kërcënonte të të dëmtonte, ashtu siç bëri Trump gjatë “momentit të Groenlandës” në janar. Dhe ai do të mishëronte të kundërtën e idealeve të deklaruara të grupit tënd, në këtë rast paqen dhe demokracinë. Trump vjen gjithashtu me një galeri të shkëlqyer nën-zuzarësh: oligarkët amerikanë të teknologjisë, produktet e të cilëve banojnë në psikën europiane si asgjë tjetër më parë.
Nuk kam parë kurrë më parë europianë që të ndihen kaq europianë. Javën e kaluar mora pjesë në një takim elitar në Holandën jashtëzakonisht atlantiste, ku opinioni mbizotërues ishte se kishim humbur SHBA-në dhe duhej të mbronim veten. Një pjesëmarrës, Jaap de Hoop Scheffer, sekretar i përgjithshëm holandez i NATO-s nga viti 2004 deri në 2009, tha se Europa nuk mund të mbrohet e vetme dhe se SHBA-ja ende e mbështet NATO-n, por shtoi: “Kam frikë nga braktisja, por e kam kaluar fazën e zisë.”
Më pas pashë kryeministrat e Danimarkës dhe Groenlandës të flisnin në universitetin parizian Sciences Po, ku studentët e mbledhur dhe madje edhe disa gazetarë u dhanë atyre një duartrokitje në këmbë. Më në fund, Europa po prek ndjenjat. Nëse kontinenti tani po e dekolonizon veten nga zotëria i tij amerikan, kjo është njëkohësisht frikësuese dhe emocionuese. Këto nuk janë vetëm emocione elitare. Sondazhi më i fundit “Eurobazooka” me 7.498 europianë, i kryer për revistën franceze Le Grand Continent, është tronditës. Shumica dërrmuese mbështetën dërgimin e trupave europiane për të mbrojtur Groenlandën. Pesëdhjetë e një për qind thanë se Trump është armik i Europës; vetëm 8 për qind e quajtën mik.
Tre për qind e demokratëve të krishterë gjermanë, atlantistët më të vendosur, menduan se ai ishte demokrat. Dhe, në mënyrë të pazakontë për një çështje të politikës së jashtme, ndërgjegjësimi për “momentin e Groenlandës” ishte pothuajse total.
Sondazhi identifikoi vetëm një grupim politik europian të përçarë rreth Trump-it: të djathtën ekstreme. Disa nga votuesit e saj e pëlqejnë atë, të tjerët jo. Ai po e ndan të djathtën ekstreme ashtu siç migracioni e ndau të majtën europiane. Gjithmonë kam dyshuar se Europa ekzistonte si diçka më shumë sesa një treg i vetëm i papërfunduar. Kjo mund të jetë duke ndryshuar./Përshtati "Pamfleti" nga "Financial Times"
Lini një Përgjigje