FLASH
Shkruar nga Christian Rocca
Inteligjenca artificiale është një arritje teknologjike mbresëlënëse, por ende nuk dimë nëse ky revolucion do të sjellë një rritje të jashtëzakonshme të produktivitetit apo do ta afrojë njerëzimin me një krizë të paprecedentë...
Në vitin 1953, Finmeccanica themeloi një revistë të vogël kulturore që, në mënyrën e saj, u bë pjesë e historisë së botimeve italiane. Revista quhej "Civiltà delle macchine" (Civilizimi i Makinerive) dhe u ideua e u drejtua nga inxhinieri, poeti dhe publicisti Leonardo Sinisgalli. Ajo synonte të krijonte një dialog mes kulturës humaniste dhe dijes teknike, duke ofruar një projekt editorial e intelektual që bashkonte artin dhe letërsinë me risitë teknologjike. Revista u botua deri në vitin 1979 dhe u rikthye pas dyzet vjetësh, në vitin 2019, nga Fondacioni Leonardo. Për një periudhë ndryshoi edhe emrin: sot, me bekimin e Papa Leonit XIV, quhet "Civiltà dei dati" (Qytetërimi i të Dhënave).
Artikulli kryesor i këtij numri të revistës Linkiesta titullohet "Pacivilizimi i Makinerive" dhe është një homazh i qartë ndaj asaj reviste pioniere, por i përshtatur për epokën e trazuar të inteligjencës artificiale. Vështirë se mund të gjendet sot një temë më urgjente, por njëkohësisht më pak e trajtuar, sesa ndikimi i inteligjencës artificiale mbi qytetërimin tonë. Inteligjenca artificiale është një arritje teknologjike mbresëlënëse, por ende nuk dimë nëse ky revolucion do të sjellë një rritje të jashtëzakonshme të produktivitetit apo do ta afrojë njerëzimin me një krizë të paprecedentë.
Pikëpyetjet janë të shumta. Mundësitë janë pa dyshim të jashtëzakonshme, por edhe rreziqet janë po aq të mëdha, aq sa Papa Prevost ka vendosur t'ia kushtojë kësaj teme enciklikën e parë të pontifikatit të tij. Megjithatë, debati publik, veçanërisht në Itali, nuk është në lartësinë e sfidës që paraqet kjo çështje. Edhe pas enciklikës së Leonit XIV, inteligjenca artificiale vazhdon të diskutohet kryesisht në terma mesianikë, duke lënë në hije pasojat shoqërore dhe ekzistenciale që mund të shfaqen që në një të ardhme të afërt: nga zhdukja e vendeve të punës te përqendrimi i pushtetit në shumë pak duar, jo domosdoshmërisht të besueshme; nga armët autonome te robotët humanoidë të aftë të marrin vendime; nga programimi pa ndërhyrjen e njeriut deri te ndikimi mbi mendimin kritik dhe proceset demokratike.
Politikanët, ekonomistët dhe intelektualët i qasen kësaj teme me entuziazmin e të sapoardhurve, duke kritikuar Italinë dhe Evropën se po mbeten rrezikshëm pas Shteteve të Bashkuara dhe Kinës. Zgjidhja e vetme që propozojnë është përshpejtimi i mëtejshëm i garës drejt inteligjencës artificiale, edhe pse askush nuk e di nëse kjo rrugë do të na çojë drejt një përplasjeje. Të vetmit që pretendojnë se e dinë janë figurat kryesore të Silicon Valley, të cilët, ndërsa zhvillojnë modelet e tyre, herë pas here paralajmërojnë me tone apokaliptike se me këtë ritëm mund të shkojmë drejt shkatërrimit të qytetërimit. Megjithatë, në vend që këto paralajmërime të nxisin reflektim, konsensusi mbizotërues në favor të inteligjencës artificiale kërkon përshpejtimin e zhvillimit, duke injoruar edhe paralajmërimet e vetë krijuesve të saj.
Anthropic, kompania që konsiderohet ndër më të avancuarat në fushën e inteligjencës artificiale, në muajin qershor u bëri thirrje laboratorëve konkurrues të shqyrtonin mundësinë e ngadalësimit të zhvillimit të modeleve, me qëllim që të shmangej rreziku që këto sisteme të fillojnë të përmirësojnë vetveten pa ndërhyrje njerëzore dhe në mënyra që mund të krijojnë kërcënime serioze për shoqërinë. Përgjigjja ishte e pritshme: edhe më shumë përshpejtim dhe pothuajse asnjë debat publik.
Sot, dy pengesat kryesore për zhvillimin e pakontrolluar të inteligjencës artificiale janë fondet e nevojshme për ndërtimin e qendrave të të dhënave, të cilat ende nuk mjaftojnë, dhe lejet për ngritjen e infrastrukturës gjigante që kërkohet për të përballuar fuqinë e jashtëzakonshme llogaritëse. Dalja në bursë e kompanive të para të mëdha të inteligjencës artificiale synon pikërisht sigurimin e kapitalit të nevojshëm për ndërtimin e këtyre qendrave të të dhënave. Kapitali pritet të mos mungojë, sepse bindja mbizotëruese është se duhet t'i bashkohesh sa më shpejt revolucionit të ri dixhital.
Procesi i marrjes së lejeve për ndërtimin e qendrave të të dhënave pritet të jetë më i ndërlikuar. Në Shtetet e Bashkuara po merr formë një lëvizje e tipit "jo në oborrin tim" (Not In My Backyard- NIMBY), e mbështetur kryesisht nga krahu progresist i Partisë Demokratike, i cili deri tani është i vetmi që ka nisur të trajtojë seriozisht ndikimin e inteligjencës artificiale në shoqërinë bashkëkohore. Krahu më centrist i partisë, ndërkohë, vazhdon t'u përmbahet ideve të epokës së Bill Clintonit mbi rolin shpëtimtar të inovacionit teknologjik.
Nga ana tjetër, Partia Republikane mbetet ngushtësisht e lidhur me Silicon Valley, megjithëse krahu i saj më nacionalist, ku Steve Bannon është një nga zërat më të spikatur, është distancuar prej kohësh nga Elon Musk dhe bashkëpunëtorët e tij. Vëmendja është përqendruar te Shtëpia e Bardhë, ku përfaqësuesit e mbështetësve financiarë të Silicon Valley, të udhëhequr nga J.D. Vance, përballen me ata që, edhe pse mbështesin deregulimin e inovacionit teknologjik, kanë filluar të druhen se inteligjenca artificiale dhe oligarkët që e kontrollojnë mund të dalin jashtë çdo kontrolli./Përshtati “Pamfleti” nga “Linkiesta”
Lini një Përgjigje