FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Dy nga çështjet më komplekse në planin 20-faqësh të Uashingtonit kanë të bëjnë me territorin dhe fatin e centralit bërthamor më të madh të Evropës, aktualisht në pronësi të Rusisë.
Rusia, Shtetet e Bashkuara dhe Ukraina duket se bien dakord se fundi i luftës gati 4-vjeçare është afër, por, siç tha Presidenti Donald Trump, mbeten "një ose dy pika shumë të vështira".
Dy nga çështjet më komplekse në planin 20-faqësh të Uashingtonit kanë të bëjnë me territorin dhe fatin e centralit bërthamor më të madh të Evropës, i cili aktualisht mbahet nga Rusia. Kremlini pajtohet me Trumpin se negociatat janë në "fazat përfundimtare", ndërsa Zelensky do të takohet me udhëheqësit evropianë në Francë më 6 janar, me çdo problem që kërcënon marrëveshjen.
Forcat ruse pushtojnë pjesën më të madhe të rajonit të Luhanskut në lindje, por pak më shumë se 75% të Donetskut, dhe Putini i dëshiron të gjitha, duke përfshirë qytetet e mbetura të “rripit të fortesës” të Slovianskut dhe Kramatorskut.
Propozim për një zonë të demilitarizuar
“Nuk mund të tërhiqemi thjesht, kjo bie ndesh me ligjin tonë”, tha Zelensky.
Sipas tij, nuk është thjesht një ligj. “Ka njerëz që jetojnë atje, 300,000 njerëz... Nuk mund t’i humbasim”, thekson Presidenti ukrainas.
Ai sugjeroi që forcat ukrainase të tërhiqen për të krijuar një zonë të demilitarizuar ose të lirë ekonomike nën mbikëqyrjen e Ukrainës nëse rusët bëjnë të njëjtën gjë, me vijën e kontaktit të ruajtur nga forcat ndërkombëtare.
Është e vështirë të imagjinohet që Putini të jetë dakord, ndërsa gjeneralët rusë e sigurojnë për pushtime të shpejta.
“Nëse autoritetet në Kiev nuk duan një zgjidhje paqësore, ne do t’i zgjidhim të gjitha problemet ushtarakisht”, ka thënë ai. Analistët në Institutin për Studimin e Luftës vlerësojnë se kapja e pjesës tjetër të Donetskut do të zgjasë deri në gusht 2027.
Kompromisi i Zelensky-t kërkon gjithashtu tërheqjen e Rusisë nga zona të tilla si Kharkiv, Sumy, Dnipropetrovsk dhe Nikolaev. Pa përparim në Donetsk, paqja duket jorealiste, megjithëse ambasadori i Kremlinit, Yuri Ushakov, la vend për dyshime: "Është e mundur që atje të mos ketë trupa, as ruse dhe as ukrainase", me rajonin që do të mbetet në Federatën Ruse.
Centrali bërthamor i Zaporizhias
Që nga marsi i vitit 2022, Rusia ka në pronësi termocentralin bërthamor Enerkhoddar në brigjet e Dnieper, me gjashtë reaktorët e tij në mbyllje të ftohtë për tre vjet. Furnizimet e jashtme me energji nga Ukraina e mbajnë atë funksionale për të parandaluar shembjen, ndërsa nevojiten investime të konsiderueshme për ta rinisur atë, përfshirë rindërtimin e digës Kakhovka.
Ukraina beson se rajoni duhet të demilitarizohet dhe të shndërrohet në një zonë të lirë ekonomike.
Sipas Zelensky-t, propozimi i SHBA-së është që termocentrali të drejtohet si një sipërmarrje e përbashkët me Rusinë dhe Ukrainën.
Kievi ka thënë se kjo është jorealiste dhe se, në vend të kësaj, SHBA-të dhe Ukraina mund ta drejtojnë atë bashkërisht në bazë 50-50, me SHBA-të që vendosin se ku shkon gjysma e energjisë, duke nënkuptuar se ajo do të shkojë në Rusi. Kreu i Rosatom-it të Rusisë, Alexei Likhachev, këmbëngul në menaxhimin ekskluziv rus, duke lënë hapësirë për përdorimin e energjisë elektrike nga Ukraina përmes bashkëpunimit ndërkombëtar.
Mungesë besimi
Pavarësisht deklaratave pozitive, ka mungesë besimi. Zelensky hodhi poshtë vlerësimin e Trump se Putini "dëshiron sukses për Ukrainën".
"Nuk u besoj rusëve dhe as Putinit", tha ai. Në të njëjtën kohë, Moska akuzon Ukrainën për një sulm me dron ndaj rezidencës së Putinit, ndërsa Kievi e sheh atë si një pretekst për bombardime.
Çështjet e mbetura të marrëveshjes
Kievi u ka kërkuar udhëheqësve amerikanë dhe evropianë garanci sigurie për të siguruar një përgjigje në stilin e NATO-s në rast të një sulmi tjetër rus. Ukraina gjithashtu kërkon të mbajë një ushtri prej 800,000 burrash.
Edhe pse SHBA-të dhe Evropa mund të nënshkruajnë një marrëveshje sigurie, Rusia nuk do ta pranojë praninë e trupave evropiane në Ukrainë.
Humbjet ekonomike për Ukrainën janë vlerësuar në 800 miliardë dollarë (600 miliardë paund), kështu që një çështje tjetër kyçe është se sa do të kontribuojë Rusia në këtë drejtim. SHBA-të po diskutojnë një fond të përbashkët investimesh me Evropën dhe Rusia ka asete me vlerë 210 miliardë euro (183 miliardë paund) në Evropë që mund të përdoren gjithashtu, megjithëse Moska deri më tani ka refuzuar ta lejojë këtë.
Rusia gjithashtu refuzon kërkesën e Ukrainës për t'u anëtarësuar në NATO. Kjo mund të mos jetë një pengesë e madhe, pasi nuk ka ende shanse që të ndodhë, por është pjesë e kushtetutës së Ukrainës, kështu që do të jetë e vështirë të arrihet një marrëveshje.
Anëtarësimi në Bashkimin Evropian është gjithashtu një pengesë e mundshme, ndoshta më pak për Rusinë sesa për vendet që janë përpara Ukrainës në radhë për anëtarësim në BE. Pak veta besojnë se kjo do të ndodhë së shpejti.
Zelensky propozon referendum pas armëpushimit 60-ditor, pasi 87% duan paqe, por 85% refuzojnë lëshimin për Donbasin. Kremlini e sheh armëpushimin si një zgjatje të luftës, ndërsa Trump duket se e kupton qëndrimin e Putinit. Megjithatë, pa votim, Zelensky e konsideron marrëveshjen të pavlefshme. /Përshtatur nga BBC/
Lini një Përgjigje