FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Fushata disiplinore e Xi Jinping synon transformimin e Partisë Komuniste dhe sigurimin e qëndrueshmërisë së saj afatgjatë
Që nga ardhja në pushtet në vitin 2012, Xi Jinping ka ndërmarrë goditje të forta ndaj Partisë Komuniste Kineze (PKK) dhe Ushtrisë Çlirimtare Popullore, duke spastruar miliona kuadro, përfshirë edhe drejtues të lartë që më parë konsideroheshin të paprekshëm. Fillimisht, lufta kundër korrupsionit ishte një prioritet i mandatit të tij, por përpjekjet janë intensifikuar ndjeshëm vitet e fundit: në vitin 2025, organet disiplinore të partisë hapën më shumë se një milion çështje, një rritje gati shtatëfish krahasuar me fillimin e qeverisjes së tij. Në janar, Xi largoi papritur gjeneralët e lartë Zhang Youxia dhe Liu Zhenli, duke dobësuar më tej Komisionin Qendror Ushtarak. Në fillim të prillit, ish-drejtuesi i Xinjiang, Ma Xingrui, u vu nën hetim. Ishte hera e parë që nga periudha pas Mao Ce Dunit që tre anëtarë të Byrosë Politike bien gjatë të njëjtit mandat pesëvjeçar.
Shpjegimi më i zakonshëm për këto spastrime është se Xi, si një nga liderët më të fuqishëm të Kinës në dekada, synon të eliminojë rivalët dhe të konsolidojë pushtetin. Kjo është pjesërisht e saktë. Eliminimi i zyrtarëve të korruptuar të lidhur me paraardhësit e tij Jiang Zemin dhe Hu Jintao i siguroi mbështetje publike dhe centralizoi vendimmarrjen, duke e vendosur Xi në një pozitë të fortë politike. Nga kjo këndvështrim, ai vazhdon spastrimin sepse ka krijuar armiq brenda partisë dhe duhet të ruajë kontrollin.
Megjithatë, kjo shpjegon vetëm pjesërisht fenomenin. Fushata disiplinore nuk është thjesht një mjet për eliminimin e rivalëve. Ajo është shndërruar në një aparat të gjerë për menaxhimin e kuadrove, zbatimin e prioriteteve politike dhe mbikëqyrjen e politikave. Me kalimin e kohës, ajo është kthyer në një përpjekje për të transformuar vetë partinë.
Ndërsa Mao i kërkonte partisë të bënte revolucion, Xi flet për një “vetë-revolucion” të saj. Si biri i një figure revolucionare, ai e përdor disiplinën jo vetëm si instrument kontrolli, por edhe si teori qeverisjeje: rregullat e brendshme përcaktojnë sjelljen dhe prioritetet, edukimi ideologjik krijon zyrtarë më të përkushtuar, inspektimet rrisin zbatimin dhe spastrimi i niveleve të larta shërben si paralajmërim. Nëse ky proces ka sukses, ai mund ta bëjë PKK-në një institucion më të qëndrueshëm dhe më efektiv, të aftë për të qeverisur Kinën për një kohë të pacaktuar, pavarësisht se kush është në krye.
Megjithatë, projekti mbetet në zhvillim. Xi ka rritur thirrjet për “vetë-revolucion” në fjalimet e fundit, duke theksuar se disiplina e brendshme dhe zhvillimi ekonomik janë të lidhura ngushtë dhe përforcojnë njëra-tjetrën. Për këtë arsye, priten spastrime të tjera, veçanërisht përpara Kongresit të 21-të të Partisë, ku ai synon të sigurojë një mandat të katërt dhe të promovojë një brez të ri drejtuesish besnikë dhe të pastër nga korrupsioni. Megjithatë, sa më shumë të thellohet ky model, aq më të dukshme bëhen edhe rreziqet, përfshirë paralizën burokratike, dobësimin e elitës dhe varësinë nga një sistem i centralizuar që mund të mos funksionojë pa Xi.
Regjimet autoritare tradicionalisht kanë pasur vështirësi në kontrollin e burokracisë së tyre. Në mungesë të gjyqësorit të pavarur, shtypit të lirë dhe zgjedhjeve konkurruese, mungojnë mekanizmat e jashtëm që kufizojnë abuzimet. Në Kinë, Komisioni Qendror për Inspektimin e Disiplinës ka ekzistuar që nga viti 1978, por për një kohë të gjatë ai ka qenë relativisht i dobët në praktikë. Gjatë periudhës pas Mao-s, korrupsioni tolerohej shpesh sepse ndihmonte në nxitjen e rritjes ekonomike.
Xi, i cili u ngjit në hierarkinë e partisë gjatë kësaj periudhe, u alarmua nga kjo situatë. Sipas një dokumenti diplomatik amerikan të vitit 2009, ai shprehte pakënaqësi personale ndaj korrupsionit dhe etjes për para që kishte vërejtur mes kolegëve të tij. Korrupsioni kërcënonte jo vetëm imazhin e partisë, por edhe aftësinë e saj për të qeverisur në mënyrë efektive.
Pasi mori pushtetin, Xi vendosi masa për të kufizuar shpenzimet luksoze të zyrtarëve dhe për të forcuar institucionet disiplinore. Ai gjithashtu përdori fushatën për të shpërbërë rrjetet rivale politike, duke goditur figura të rëndësishme të lidhura me drejtuesit e mëparshëm dhe strukturat ushtarake.
Në mandatin e dytë, karakteri i fushatës ndryshoi. Numri i spastrimeve në nivelet më të larta u ul, ndërsa fokusi u zhvendos te zyrtarët e nivelit të mesëm dhe të ulët. Disiplina u institucionalizua më tej me krijimin e Komisionit Kombëtar të Mbikëqyrjes në vitin 2018, i cili shtrin kontrollin mbi të gjithë nëpunësit publikë.
Pas sigurimit të mandatit të tretë në vitin 2022, fushata u intensifikua sërish. Hetimet arritën nivele të reja dhe u përhapën në të gjitha nivelet e administratës. Xi e lidhi këtë qasje me historinë revolucionare të partisë, duke theksuar se disiplina ka qenë gjithmonë çelësi i suksesit.
Koncepti i “vetë-revolucionit” nënkupton që partia duhet të qeverisë veten në mënyrë të rreptë, të korrigjojë problemet e brendshme dhe të ruajë pastërtinë ideologjike. Qëllimi nuk është vetëm ndëshkimi i korrupsionit, por sigurimi i zbatimit të politikave dhe forcimi i kontrollit mbi burokracinë. Shumica e ndëshkimeve janë masa të lehta që synojnë ndryshimin e sjelljes së zyrtarëve të nivelit të ulët.
Xi e konsideron këtë një domosdoshmëri ekzistenciale. Ai shpesh i referohet rënies së Bashkimit Sovjetik dhe historisë kineze për të argumentuar se dobësia e brendshme dhe korrupsioni janë shkaku kryesor i rrëzimit të regjimeve.
Megjithatë, ky model ka edhe pasoja negative. Disiplina e rreptë dhe centralizimi krijojnë incentiva për zyrtarët që të shmangin rrezikun, të fshehin problemet dhe të fokusohen te formalitetet. Kjo mund të çojë në një sistem më pak fleksibël dhe më pak inovativ. Për më tepër, frika nga ndëshkimi mund të pengojë raportimin e saktë të problemeve, siç u pa gjatë fazave të hershme të pandemisë COVID-19.
Megjithëse Xi është i vetëdijshëm për këto kritika, ai duket i vendosur të vazhdojë këtë kurs. Ai e sheh “vetë-revolucionin” si zëvendësim të mekanizmave tradicionalë të tranzicionit të pushtetit dhe si mënyrë për të siguruar mbijetesën afatgjatë të partisë.
Në një perspektivë më të gjerë, kjo strategji synon të ndërtojë një model alternativ qeverisjeje që sfidon pritshmëritë perëndimore. Ideja është se një sistem autoritar mund të mbetet efektiv përmes disiplinës së brendshme dhe vetë-korrigjimit, pa pasur nevojë për pluralizëm politik apo ndarje pushtetesh.
Nëse ky model do të ketë sukses, ai mund të ndikojë edhe jashtë Kinës. Pekini tashmë e promovon “vetë-revolucionin” si një alternativë ndaj modeleve perëndimore dhe ka zhvilluar bashkëpunime ndërkombëtare në fushën e luftës kundër korrupsionit.
Xi Jinping synon të krijojë një parti më të disiplinuar, më të fortë dhe më të qëndrueshme. Por mbetet e paqartë nëse ky sistem do të funksionojë në afat të gjatë, veçanërisht në mungesë të një tranzicioni të qartë të pushtetit. /Përshtatur nga ForeignAffairs/
Lini një Përgjigje