FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Rebelët Huthi kërcënojnë me sulme në Detin e Kuq. Ata kanë kapacitetet për të bllokuar një tjetër nyje strategjike të tregtisë botërore…
Kërcënimi iranian vazhdon të qëndrojë në sfond: nëse konflikti me Izraelin dhe Shtetet e Bashkuara përshkallëzohet sërish, një tjetër ngushticë me rëndësi strategjike mund të përballet me mbyllje. Bëhet fjalë për Bab al-Mandabi (“Porta e Lotëve”), që lidh Oqeanin Indian me Detin e Kuq.
Armiku nuk duhet të nxjerrë “vlerësime të gabuara” nga situata aktuale, deklaroi Ali Akbar Velayati, këshilltar i lartë i sigurisë i regjimit iranian. Ai i vendosi udhëheqjet amerikane dhe izraelite përballë një zgjedhjeje: ose t’i japin fund asaj që e quajti “çmenduri”, ose të përballen me një “kontroll të rregulluar” si të Ngushticës së Hormuzit, ashtu edhe të Bab al-Mandabit.
Zona nuk është e qetë as tani. Të mërkurën në mëngjes, Agjencia Britanike për Sigurinë e Lundrimit Tregtar (UKMTO) njoftoi se persona në një mjet të vogël lundrues u përfshinë në shkëmbim zjarri me forcat e sigurisë së një anijeje mallrash. Anijet që lundrojnë pranë Bab al-Mandabit u këshilluan të tregojnë kujdes të shtuar.
Edhe kjo ngushticë përbën një nyje të rëndësishme të tregtisë globale. Përmes “Portës së Lotëve”, e cila në pikën më të ngushtë është vetëm rreth 30 kilometra e gjerë, kalojnë sipas vlerësimeve 12 deri në 15 për qind e tregtisë botërore dhe rreth 9 për qind e transportit detar global të naftës.
Në rast bllokimi, anijet do të detyroheshin të përdornin rrugën shumë më të gjatë dhe më të kushtueshme përreth Kepit të Shpresës së Mirë. Veçanërisht eksportet e naftës të shteteve arabe të Gjirit do të prekeshin rëndë, ndërkohë që ato tashmë po vuajnë nga bllokimet iraniane në Ngushticën e Hormuzit. Arabia Saudite, për shembull, ka filluar të devijojë eksportet e saj të naftës përmes një tubacioni që përfundon në Detin e Kuq.
Ndryshe nga Hormuzi, një bllokadë e Bab al-Mandabit nuk do të zbatohej drejtpërdrejt nga forcat iraniane, por nga aleatët e Teheranit në Jemen, rebelët Huthi.
Pas përshkallëzimit të fundit të tensioneve, Huthit kanë shpallur një “bllokadë të plotë” detare kundër Izraelit. Në kuadër të saj, ata mund të sulmojnë edhe anije tregtare që, sipas vlerësimit të tyre, kanë ndonjë lidhje me Izraelin ose që lundrojnë drejt porteve izraelite.
Por edhe nëse Huthit do të sulmonin vetëm anije të përzgjedhura, dëmi ekonomik do të ishte i konsiderueshëm. Kostot e sigurimit për kompanitë detare do të rriteshin dhe shumë operatorë mund të shmangnin kalimin nëpër Detin e Kuq dhe Kanalin e Suezit vetëm për arsye sigurie.
Teherani ka armatosur Huthit për një bllokadë detare
Gjatë luftës në Gaza, Huthit i shkaktuan dëme të konsiderueshme tregtisë botërore me sulmet e tyre ndaj lundrimit civil në Detin e Kuq. Ata i paraqitën këto sulme si mbështetje për organizatën palestineze Hamas pas sulmit të 7 tetorit 2023 ndaj Izraelit.
As misioni detar i udhëhequr nga SHBA-ja, “Prosperity Guardian”, dhe as sulmet ajrore amerikane nuk arritën t’i ndalonin. Vetëm në vitin 2025, pas bombardimeve intensive amerikane dhe një armëpushimi, lëvizja jemenase pezulloi sulmet e saj.
Ndërkohë, rebelët janë armatosur më tej nga sponsorët e tyre iranianë. Sipas një raporti të publikuar në maj nga organizata Conflict Armament Research, Huthit janë pajisur me dy lloje moderne raketash kundër anijeve, të prodhimit iranian.
Raporti gjithashtu identifikon komponentë për dronë nënujorë ose silurë. Organizata, e cila bazohet në dërgesa të konfiskuara për Huthit gjatë vitit të kaluar, vlerëson se rebelët janë furnizuar me armë që mbulojnë “një gamë të gjerë kapacitetesh kërcënuese”.
“Irani po përpiqet të sigurojë qasje në Detin e Kuq që nga viti 2007”, thotë Farea al-Muslimi, ekspert jemenas pranë institutit Chatham House.
Sipas tij, Jemeni ishte një objektiv i favorshëm për Teheranin, edhe për shkak të afërsisë me rivalin rajonal të Iranit, Arabinë Saudite. Përmes Huthive, të cilët kontrollojnë zona të rëndësishme bregdetare dhe i kanë fortifikuar ato, regjimi iranian ka fituar një mjet të rëndësishëm ndikimi.
“Ata kanë mjetet dhe vullnetin për të zhvilluar një fushatë afatgjatë terrori me raketa në Detin e Kuq”, thotë al-Muslimi.
“Aktivitet i shtuar iranian në Sana”
Megjithatë, si shumë vëzhgues të tjerë, al-Muslimi dyshon se Huthit mund të përdoren aq lehtë për interesat e Teheranit.
Megjithëse grupi është pjesë e deklaruar e “Boshtit të Rezistencës”, aleancës së udhëhequr nga Irani që synon shkatërrimin e Izraelit dhe largimin e SHBA-së nga rajoni, ai konsiderohet më i pavarur nga Teherani sesa, për shembull, Hezbollahu libanez.
“Huthit ndjekin llogaritë e tyre strategjike”, thotë al-Muslimi.
Sipas një burimi jemenas me qasje në informacionet e inteligjencës, Irani ka shtuar përpjekjet për të rritur ndikimin mbi Huthit, të cilët kontrollojnë pjesë të mëdha të Jemenit verior dhe kryeqytetin Sana.
“Irani po punon për t’i lidhur më fort Huthit me interesat e veta”, tha burimi. “Prej javësh dhe muajsh është vërejtur një aktivitet më i madh i Gardës Revolucionare iraniane në Sana.”
Megjithatë, vëzhguesit nuk e shohin përshkallëzimin e qëndrimit të Huthive ndaj Izraelit si pasojë kryesore të ndikimit iranian.
“Rritja e presionit në Detin e Kuq është gjithashtu në interesin e vetë Huthive”, thotë Mohammed al-Basha nga kompania analitike Basha Report.
Ai i referohet negociatave të vështira me Arabinë Saudite. Mbretëria saudite udhëheq një koalicion kundër Huthive, i cili nuk arriti t’i dëbojë ata nga Sana pas pushtimit të kryeqytetit në vitin 2015.
Negociatat me Arabinë Saudite kanë ngecur
Sot, udhëheqja saudite kërkon me ngulm një rrugëdalje që i ruan prestigjin nga konflikti. Në rast marrëveshjeje, Huthit mund të përfitojnë fonde saudite për të cilat kanë nevojë urgjente.
Por negociatat për përfundimin e konfliktit të armatosur aktualisht kanë ngecur. Një nga çështjet kryesore të mosmarrëveshjes është kontrolli mbi aeroportin ndërkombëtar të Sanaas, të cilin Huthit kërkojnë ta shohin të hapur.
“Huthit mund të mendojnë se kanë interes të shtojnë presionin në Detin e Kuq dhe, në mënyrë indirekte, edhe ndaj Arabisë Saudite”, thotë al-Basha.
Ai sheh edhe një faktor tjetër: lidhjet e forta të Huthive me Hezbollahun, i cili po përballet me presion të madh nga ushtria izraelite.
Irani ka kërkuar ndalimin e sulmeve kundër milicisë shiite dhe ka ndërmarrë veprime ushtarake kundër Izraelit pas sulmeve ajrore izraelite në jug të Bejrutit. Në këtë kontekst, Huthit goditën sërish Izraelin për herë të parë pas disa muajsh.
“Besnikëria ndaj Hezbollahut është më e madhe sesa ndaj regjimit iranian”, thotë Farea al-Muslimi.
Sipas tij, Hezbollahu i ka ndihmuar Huthit që në fazat e hershme të zhvillimit të tyre, kur ata ishin ende një lëvizje rebele në veriun e varfër të Jemenit. Ekspertë të Hezbollahut kontribuuan në ndërtimin e arsenalit të raketave dhe dronëve të grupit.
Al-Muslimi e përshkruan këtë si një proces të gjatë ndërtimi ushtarak, politik dhe institucional të mbështetur nga Hezbollahu.
Rezultati, sipas tij, është një aktor me ambicie më të mëdha sesa kontrolli i veriut të Jemenit.
“Kërcënimet ndaj lundrimit në Detin e Kuq u shërbejnë Huthive si instrument për projeksionin e fuqisë”, thotë ai. “Ata përpiqen të paraqiten si një aktor ndikues, roli i të cilit shtrihet përtej kufijve të Jemenit dhe në të gjithë rajonin.” /Përshtatur nga FAZ/
Lini një Përgjigje