FLASH
Shkruar nga PamfletiFiks 15 vjet më parë, më 1 maj të vitit 2011, një njoftim i jashtëzakonshëm i ardhur nga Shtëpia e Bardhë ndryshoi rrjedhën e historisë moderne dhe i dha fund ndjekjes më të madhe dhe më komplekse në historinë e inteligjencës amerikane. Në orët e vona të mbrëmjes, Presidenti i atëhershëm, Barack Obama, doli para kombit për të konfirmuar eliminimin e Osama bin Ladenit, arkitektit të sulmeve të 11 Shtatorit 2001.
Pesëmbëdhjetë vjet pas vrasjes së Osama Bin Laden, ideja se me të u mbyll edhe historia e Al Qaeda duket sot më shumë si një keqkuptim sesa si realitet. Në atë kohë, operacioni amerikan në Pakistan u interpretua si fundi i një epoke: eliminimi i figurës simbolike që kishte ndërtuar dhe udhëhequr rrjetin global të terrorizmit. Megjithatë, ajo që ndodhi më pas nuk ishte zhdukja e organizatës, por transformimi i saj.
Në vitet që pasuan, Al Qaeda u largua gradualisht nga vëmendja ndërkombëtare. Shfaqja e kërcënimeve të reja, mbi të gjitha ngritja e ISIS-it, e zhvendosi fokusin e mediave dhe të politikës globale. Por ndërsa bota shikonte diku tjetër, organizata ndryshonte natyrë. Nga një strukturë e centralizuar, e ndërtuar rreth një lideri karizmatik, ajo u shndërrua në një rrjet të shpërndarë, më pak i dukshëm dhe më i vështirë për t’u goditur.
Sot, ajo që ka mbetur nga Al Qaeda nuk është një komandë e vetme që drejton operacione spektakolare ndërkombëtare, por një prani e përhapur në konflikte lokale, ku degët e saj kanë fituar autonomi dhe ndikim. Në rajone të brishta, ku shtetet janë të dobëta dhe konfliktet të zgjatura, këto grupe kanë arritur të rrënjosen, duke u përshtatur me realitetet lokale dhe duke ndërtuar lidhje që u sigurojnë mbijetesë. Kjo e ka ndryshuar edhe mënyrën si vepron organizata: më pak spektakël, më shumë durim.
Ky transformim nuk është shenjë dobësie, por një strategji e qëllimshme. Në vend që të kërkojë goditje të menjëhershme dhe tërheqje vëmendjeje globale, Al Qaeda ka zgjedhur të veprojë në hije, duke ndërtuar gradualisht forcë dhe ndikim. Pikërisht kjo e bën më pak të perceptueshme si kërcënim, por potencialisht më të rrezikshme në afat të gjatë. Sepse një organizatë që nuk ka nevojë të shfaqet për të ekzistuar është më e vështirë për t’u neutralizuar.
Ajo që ka mbetur, në thelb, është diçka më e qëndrueshme se struktura fillestare: një kombinim mes rrjetit dhe ideologjisë. Edhe aty ku organizata nuk është drejtpërdrejt e pranishme, narrativa e saj vazhdon të qarkullojë, duke frymëzuar grupe të tjera ose individë të izoluar. Kjo e bën Al Qaeda-n më pak të lidhur me një territor apo një lider dhe më shumë me një ide që mund të përshtatet dhe të rishfaqet.
Në këtë kuptim, pyetja “çfarë ka mbetur sot nga Al Qaeda” është se nuk ka mbetur organizata që bota njohu në fillim të viteve 2000, por nuk ka mbetur as një boshllëk. Ajo që ekziston sot është një formë më e shpërndarë, më e duruar dhe më e heshtur e së njëjtës lëvizje, e cila nuk kërkon më të dominojë titujt e lajmeve për të qenë efektive. Dhe ndoshta pikërisht për këtë arsye, rrezikon të nënvlerësohet.
Operacioni në Abbottabad, precizion dhe fshehtësi
Fiks 15 vjet më parë, më 1 maj të vitit 2011, një njoftim i jashtëzakonshëm i ardhur nga Shtëpia e Bardhë ndryshoi rrjedhën e historisë moderne dhe i dha fund ndjekjes më të madhe dhe më komplekse në historinë e inteligjencës amerikane. Në orët e vona të mbrëmjes, Presidenti i atëhershëm, Barack Obama, doli para kombit për të konfirmuar eliminimin e Osama bin Ladenit, arkitektit të sulmeve të 11 Shtatorit 2001.
Në atë që u kodua si Operacioni “Shtiza e Neptunit” (Neptune Spear), forcat elitare të Marinës Amerikane, SEAL Team Six, nën drejtimin e CIA-s, thyen hapësirën ajrore pakistaneze në fshehtësi të plotë. Ata zbritën në një kompleks të fortifikuar rezidencial në Abbottabad. Ky qytet garnizon, i ndodhur jo shumë larg kryeqytetit Islamabad dhe shtëpi e akademisë kryesore ushtarake të Pakistanit, ngriti më pas pikëpyetje të forta diplomatike mbi rolin e autoriteteve vendase.
Për shkak të diferencës së zonave kohore, ndërkohë që amerikanët nisën të mblidheshin spontanisht për të festuar para Shtëpisë së Bardhë dhe në Ground Zero në Nju Jork mbrëmjen e 1 majit, vetë operacioni u zhvillua gjatë orëve të para të mëngjesit të datës 2 maj, sipas kohës lokale në Pakistan.
Mesazhi distorik: Drejtësia u vu në vend
Fjalimi i Presidentit Obama mbetet një nga momentet më domethënëse të komunikimit politik dhe strategjik të shekullit të 21-të. Duke folur nga Dhoma Lindore, me një ton solemn, ai konfirmoi përfundimin e suksesshëm të misionit.
“Sonte, mund t’i raportoj popullit amerikan dhe botës se Shtetet e Bashkuara kanë kryer një operacion që vrau Osama bin Ladenin, liderin e Al-Kaedës dhe një terrorist i cili është përgjegjës për vrasjen e mijëra burrave, grave dhe fëmijëve të pafajshëm,” deklaroi presidenti amerikan.
Më pas, ai theksoi përpjekjen e gjatë institucionale që çoi në këtë moment, duke e mbyllur deklaratën e tij me frazën e cila u bë menjëherë titulli kryesor i mediave botërore:
“Për dy dekada, bin Ladeni ka qenë udhëheqësi dhe simboli i Al-Kaedës. Vdekja e tij shënon arritjen më domethënëse deri më sot në përpjekjen e kombit tonë për të mposhtur Al-Kaedën. Drejtësia u vu në vend.”
Implikimet gjeopolitike, një kthesë në luftën kundër terrorit
Vrasja e Bin Ladenit nuk ishte thjesht një fitore simbolike apo përmbushje e një premtimi kombëtar; ajo shkaktoi një tërmet gjeopolitik në marrëdhëniet ndërkombëtare.
Ndërhyrja e njëanshme e Uashingtonit, pa njoftuar paraprakisht qeverinë e Islamabadit për shkak të frikës së dekonspirimit të informacionit, shkaktoi një krizë të thellë në marrëdhëniet dypalëshe. Pakistani e konsideroi atë një shkelje flagrante të sovranitetit kombëtar.
Eliminimi i tij dobësoi ndjeshëm bërthamën qendrore komanduese të Al-Kaedës. Megjithatë, ekspertët e sigurisë theksojnë se kjo i hapi rrugën një faze të re të terrorizmit, duke nxitur krijimin e celulave të decentralizuara dhe fraksioneve të reja radikale në Lindjen e Mesme dhe Afrikë.
Operacioni theksoi rëndësinë kritike të mbledhjes së inteligjencës (SIGINT dhe HUMINT), duke shërbyer si një model bashkëpunimi i suksesshëm mes analistëve të inteligjencës dhe operatorëve taktikë ushtarakë.
Sot, në 15-vjetorin e atij njoftimi historik, jehona e Operacionit “Shtiza e Neptunit” vazhdon të jetë e pranishme. Ai mbetet një rast studimor parësor në akademitë ushtarake botërore për precizionin taktik, si dhe një dëshmi e qartë e ashpërsisë dhe vendosmërisë gjeopolitike të Shteteve të Bashkuara në arenën globale./ Pamfleti
Lini një Përgjigje