FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Bektashizmi mund të përdoret për të kapërcyer kontraditat brenda shoqërisë shqiptare me perspektivën e perëndimizimit të saj.
Media greke "Protothema" ka zbuluar prapaskenat nga ideja e Ramës për krijim e të ashtuquajturit “Vatikani i Tiranës” apo “Shteti Bektashi”.
"Çfarë do të thotë krijimi i “Shtetit të Pavarur të Urdhrit Bektashi” që po tenton kryeministri shqiptar, për Greqinë dhe botën perëndimore. Përfitime personale dhe politike, biznes fitimprurës nga Meta turistike në Ballkan për mijëra besimtarë”, shkruan "Protothema".
Gazeta greke sheh në horizont përfitime të mëdha ekonomike për Shqipërinë. Sipas saj, numri i besimtarëve bektashinj llogaritet deri në 20 milionë. Një pjesë e mirë e tyre, sipas Protothema, do të dyndeshin drejt qendrës së kultit në Tiranë duke e kthyer vendin në një atraksion të fortë turistik dhe ekonomik.
SHKRIMI I PLOTË:
Vizioni i Edi Ramës për të krijuar një “Vatikan për Bektashinjtë” në Tiranë, si dhe ambicia e tij për të krijuar shtetin brenda shtetit, ka gjasa të jetë pjesë e një strategjie politike më të gjerë, pasi Rama mbi të gjitha është politikan. Ai nuk është as një apostull i ndjerë i tolerancës fetare, i cili kohët e fundit ka përjetuar një lloj frymëzimi, as nuk flet në mënyrë abstrakte në emër të UNESCO-s apo ndonjë organizate ndërkombëtare me një mision të lidhur me të, megjithëse shpallja e synimeve të tij për “Vatikanin bektashi” u bë me rastin e fjalimit të tij në Kombet e Bashkuara.
Papritur, publiku ndërkombëtar po lexon artikuj, madje edhe në media të mëdha si “New York Times”, për përpjekjen e guximshme të kryeministrit shqiptar. Natyrshëm lind pyetja: “Kush janë këta bektashinj që kanë nevojë për Vatikanin e tyre, sidomos në Shqipëri?”.
Në të njëjtën kohë, megjithatë, Rama vlerëson ndoshta përfitimet e pritshme politike për vendin e tij, por po aq përfitimet individuale për veten e tij. Sepse përveç aspektit fetar dhe teologjik të urdhrit bektashi, pra llojit të besimit dhe ritualit që ndjekin, diferencimit të bektashizmit nga trupi kryesor i Islamit etj., çështja kryesore për Edi Ramën qëndron kryesisht në mënyrën se si ky projekt do të jetë në dobi të tij. Si përshembull: si të rrisë shanset për të fituar në zgjedhjet e 2025 e kështu me radhë. Në këtë këndvështrim, para së gjithash mund të theksohet se lëvizja bektashiane është e ndërthurur tradicionalisht me luftën e shqiptarëve për pavarësi, me patriotizmin shqiptar ose ndonjëherë, me nacionalizmin shqiptar.
Një përzierje e feve
Bektashizmi është një version i fesë “konsoliduese”, domethënë një besim në të cilin konceptet dhe praktikat nga fetë e tjera të ndryshme (muhamedanizmi, krishterimi – ortodokse dhe katolike) janë grumbulluar, së bashku me tendencat okulte, plus një metodologji të organizimit të fshehtë që i referohet vëllazëri të fshehta si masoneria. Thuhet se bektashinjtë lejohen të hanë mish derri, vera përdoret në ceremoninë përkatëse të kungimit, ndërsa nocionet e tyre për mirësjelljen dhe modestinë femërore nuk përfshijnë shtypjen drakoniane të burkës dhe ekstreme të ngjashme. Prandaj, vetëm për shkak të natyrës së hapur dhe tolerante, bektashizmi është jashtëzakonisht i shfrytëzueshëm nga pushteti i një politikani pragmatik si Rama.
Bektashizmi mund të përdoret për të kapërcyer kontraditat brenda shoqërisë shqiptare me perspektivën e perëndimizimit të saj. Nga ky këndvështrim, logjika e Edi Ramës mund të përmblidhej në: “më mirë bektashizëm se islamizëm fanatik”. Meqenëse rreth 46% e shqiptarëve e identifikojnë veten si myslimanë, ideja e Ramës për shtetin bektashi lidhet ndoshta me përpjekjen për të parandaluar pothuajse gjysmës së bashkatdhetarëve të tij të shkojnë drejt islamit të vijës së ashpër, regresive dhe ashpër antiperëndimore.
Megjithëse sekti Bektashi ndiqet zyrtarisht vetëm nga 4,81% e shqiptarëve, ndikimi i tij real në shoqëri konsiderohet i shumëfishtë: bektashinjtë zënë pozicione të një rëndësie kritike në fushën e ekonomisë, politikës, si dhe masmedias. Për më tepër, në drejtim të formësimit të politikës së jashtme shqiptare, promovimi i bektashizmit hap një dritare afrimi edhe me Izraelin.
Biznes për Turizmin
Një aspekt tjetër domethënës është se veçanërisht kur Shqipëria ishte bërë një “demokraci popullore” (dmth., një nga satelitët ballkanikë të Bashkimit Sovjetik Stalinist), kur çdo aktivitet fetar ishte fillimisht nën disfavor dhe përfundimisht nën persekutim të pamëshirshëm nga regjimi komunist, kleri më i lartë i Urdhrit Bektashi kishte kërkuar strehim në SHBA, ku zhvilloi një rrjet ndikimi të vlefshëm – edhe pse në një shkallë më të vogël.
Megjithatë, askush nuk mund të injorojë aspektin e prekshëm dhe larg metafizikës së turizmit mysliman: nëse Edi Rama me të vërtetë vazhdon të krijojë, në një farë mënyre, një Mekë bektashiane në periferi të Tiranës, besnikët e kësaj doktrine në mbarë botën, herët a vonë do të dynden në këtë qendër kulti. Bektashinjtë në mbarë botën numërojnë miliona adhurues (vlerësimet përkatëse ndryshojnë shumë, nga 5 në 20 milionë). Vetëm në Turqi, për shembull, popullsia e tyre vlerësohet të kalojë 12.5 milion njerëz. Pavarësisht se aktualisht reagimet kundër idesë së liderit shqiptar janë të forta nga bektashinjtë turq, një qytet-shtet fetar siç e parashikon Rama mund të evoluojë në atraksionin më të fortë turistik në Shqipëri.
Sfida që përbën thellimi në degën bektashije të muhamedanizmit lind automatikisht në fusha të ndryshme: nga njëra anë, në eksplorimin e identitetit fetar të veçantë dhe të trajektores historike të bektashinjve, veçanërisht atyre të Shqipërisë. Dhe nga ana tjetër, në vlerësimin e fuqisë së tyre reale sot, brenda dhe jashtë Shqipërisë, duke pasur parasysh se vlerësimi i forcës së tyre të vërtetë në peizazhin bashkëkohor do të tregojë drejtpërdrejt apo tërthorazi përgjigjen e pyetjes fillestare “ku po shkon Edi Rama me shtetin Bektashi?”
Aq më tepër po të kemi parasysh se Rama as për nga feja e tij nuk i përket bektashinjve.
Grekët Bektashi
Konkretisht për sa i përket Greqisë, rreth 3500 besimtarë të kësaj nënndarjeje të Islamit (ose thjesht një sekti, sipas myslimanëve "ortodoksë" të linjës së ashpër) klasifikohen si bektashinj.
Ithtarët grekë të bektashizmit banojnë kryesisht pothuajse në Thrakë, në një zonë me qendër rreth fshatit Roussa në Evros, ku ndodhet një nga monumentet më emblematike për bektashinjtë e Ballkanit: "teqeja" (një vend për tubime fetare) i Sejit Ali Sulltanit, një monument mysliman i vitit 1402.
Bektashinjtë e Greqisë pretendojnë të njihen si një grup fetar autonom plotësisht i pavarur nga komuniteti mysliman grek. Në fakt, qëndrimet e tyre u prezantuan dhe u konkluduan në mënyrë shkencore në nëntor 2023 me rastin e një simpoziumi ndërkombëtar treditor me titull “Bektashinjtë dhe Alevitë në Ballkan dhe Anadoll”, i cili u organizua në Kavallë nga Qendra për Hetimin e Tradita e Afiniteteve Kulturore dhe Etnologjike MOHA (Motivation of Heritage Affinities Research Center).
Megjithatë, marrëdhënia e Greqisë me Urdhrin Bektashi daton të paktën në shekullin 18-19, pasi Ali Pashë Tepelena kishte marrëdhënie të ngushta me bektashinjtë dhe pararendësin e zjarrtë të Revolucionit Grek të 1821 Rigas Feraios.
Flirtimi me Izraelin
Edi Rama prezantoi planin e tij për një “Vatikan Bektashi” në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së. OKB-ja i dha Ramës çmimin e Lidershipit Ekumenik “për mënyrën shembullore që ai drejton përpjekjet drejt arritjes së unitetit midis popujve të Ballkanit” etj. Megjithatë, ajo që ka një rëndësi të veçantë për interpretimin e të gjithë çështjes është se njohja e Edi Ramës është për shkak të një nisme të Lëvizjes Luftarake Antisemitiste (CAM).
Narrativa e Ramës është se Shqipëria ka hapur gjithmonë krahët për çdo individ të persekutuar, përfshirë hebrenjtë gjatë Luftës së Dytë Botërore apo edhe afganët që ikin nga talebanët. Heroina moderne kombëtare e Shqipërisë është fituesja e çmimit Nobel për Paqen Nënë Tereza, një simbol global i humanizmit dhe altruizmit, emri i së cilës është vënë, për nder, shesheve, spitaleve, madje edhe aeroportit ndërkombëtar të Tiranës.
Në fund të fundit, vetë bektashinjtë janë një shembull karakteristik i një grupi të përndjekur. Përpara se të viheshin në shënjestër nga komunistët, veçanërisht pas vitit 1944, por kryesisht nga Enver Hoxha në vitin 1967, kur u imponua ateizmi dhe të gjitha fetë u dëbuan, bektashinjtë u goditën ashpër nga xhonturqit e Kemal Ataturkut.
Duke u zhvendosur në SHBA dhe duke vendosur të bëjë zbulimin tronditës të planeve të tij, përveç OKB-së, Edi Rama ka folur edhe për “New York Times”. Ai shpjegoi ndër të tjera se “qëllimi i shtetit të ri është të promovojë një version tolerant të Islamit, me të cilin Shqipëria është krenare. Dhe ne duhet të kujdesemi për këtë thesar, pasi sekularizmi është diçka që nuk mund ta marrim kurrë si të mirëqenë. Sepse ne nuk duhet të lejojmë stigmën e islamistëve ekstremë të përcaktojë muslimanët në përgjithësi”.
Në të njëjtën intervistë Rama deklaroi se “Vatikani i Bektashinjve” do të krijohet në pjesën perëndimore të Tiranës, në një vend ku aktualisht nuk ka zhvillim urban dhe në një sipërfaqe totale që i përgjigjet 1/4 e Vatikanit real. 0,12 km katrore). Ai do të quhet “Shteti i Pavarur i Urdhrit Bektashi” dhe sapo të fillojë të njihet nga komuniteti ndërkombëtar (nëse dhe kur ta bëjë), do t’i heqë Vatikanit titulli i shtetit më të vogël të pavarur në botë. Për rrjedhojë, aksesi në shtet do të kërkojë një kontroll të posaçëm kufitar të pasaportave, lejeve të vizitës dhe qëndrimit, etj.
Kryeministri Rama thekson se plani për ndërtimin e shtetit Bektashi pranë Tiranës ishte tepër sekret dhe deri më tani nuk e kishte ndarë as me bashkëpunëtorët e tij më të afërt. Rama pranon se nuk i ka informuar as aleatët e Shqipërisë në NATO për synimet e tij, por shpreh optimizëm se “Vatikani” i tij do të marrë respektin dhe mbështetjen ndërkombëtare që meriton. Natyrisht, para se të nisin punimet, Rama do të duhet të marrë miratimin përkatës të planit të tij nga Kuvendi i Shqipërisë, të cilit do t’i ketë dorëzuar më parë infrastrukturën e plotë ligjore të shtetit të ardhshëm bektashian të pavarur.
Papa shqiptar
Selia e “Papës” bektashiane dhe guvernatori i dedikohet udhëheqësit aktual shpirtëror të bektashizmit botëror, Fortlumturisë së tij Haxhi Dede “Baba” Monti, ish-oficer i ushtrisë shqiptare, 65 vjeç, i njohur si Edmond Brahimaj, i cili njofton se “të gjitha vendimet tona do të merren me dashuri dhe mirësi. Unë nuk do të jem diktator; në fund të fundit, fuqia supreme në qytetin tonë do të jetë ajo e Zotit. Ai është i vetmi që nuk gabon kurrë”.
Sa i përket përbërjes së brendshme të qytetit të shenjtë të bektashinjve, Edi Rama ka imagjinuar se aty do të ketë një “teqe” të madhe me kupolë për tubime fetare dhe lutje kolektive, një muze me objekte nga rrugëtimi historik i urdhrit bektashi që nga themelimi i tij. në shek. XIII në Turqi e deri më sot, një ndërtesë për arkivat, zyra për administratorët e Baba Modit, etj.
Reagimi i turqve
Entuziazmi i Edi Ramës, Baba Montit dhe ndoshta bektashiut shqiptar në lidhje me perspektivën e krijimit të një shteti të pavarur fetar nuk duket se ndahet domosdoshmërisht nga pjesa tjetër e botës myslimane, veçanërisht turqit. Përkundrazi, nisma e Ramës ka gjasa të rrezikojë lidhjet e forta të miqësisë që ai ka me Recep Tayyip Erdogan, një nga mbështetësit më të vendosur të një pikëpamjeje ultra-konservatore të muhamedanizmit dhe simpatisë së moralit.
Tregues i ftohtësisë me të cilën turqit e pritën idenë Ramës, është komenti i Zeynel Abidin Koc, president i Vëllazërisë Alevi Bektashiane të Turqisë: “Si alevi bektashinë që jetojnë në Turqi, ne qëndrojmë të vendosur në qëndrimin tonë në favor të lirisë fetare. Bektashizmi është një sistem besimi me rrënjë turke. Megjithatë, në Shqipëri jetojnë rreth 115.000 bektashinj, që i përgjigjet 5% të popullsisë së përgjithshme të Shqipërisë. Personalisht, nuk e kuptoj pse është i nevojshëm një gjendje e tillë. A është bektashizmi turk pjesë e këtij plani apo është vetëm për bektashinjtë shqiptarë? Sigurisht që ne nuk e miratojmë ekzistencën e një shteti me një fe të vetme”.
Në përmbledhje, qëndrimi i turqve një vend me një popullsi zyrtare 99% myslimane në lidhje me “Shtetin bektashi” të Ramës është se sekti i bektashinjve alevi ekziston për rreth 800 vjet, që qarkullon midis Turqisë dhe Ballkanit. Me kalimin e kohës dhe pas shumë aventurash, Shqipëria u bë qendra e bektashizmit. Megjithatë, mësimi thelbësor, kodi moral - dhe në mënyrë të pashmangshme diferencimi i tyre nga qasja e muslimanëve "ortodoksë" - shpall se nuk ka kufij, inkurajon pavarësinë e individëve, solidaritetin dhe dhembshurinë ndaj të shtypurve. Pra, një shtet monofetar është i papajtueshëm me lirinë e papenguar që përfaqëson bektashizmi.
Përtej kësaj, nëse bektashinjtë do të përmirësohen në status në Shqipëri, mund të shërbejë si shembull për bashkëfetarët e tyre turq, gjë që do të ishte një zhvillim krejtësisht i padëshirueshëm për lidershipin fetar dhe politik të vendit.
Sa për myslimanët e tjerë, shiitë apo sunitë pa dallim, falë frymëzimit të Edi Ramës, ata kanë fituar një arsye më shumë për t'iu shmangur bektashinjve, siç kanë bërë gjithmonë.
Flamuri i kuq i Shqipërisë, për shkak të “Shtetit bektashi”, do të bëhet përfundimisht një flamur i kuq për fanatikët e Kuranit, nga iranianët tek xhihadistët. Është e kuptueshme se dallimet fetare përkeqësohen apo edhe prishen nga situata aktuale shpërthyese në Lindjen e Mesme, me konfliktet e përgjakshme midis izraelitëve dhe forcave kundërshtare që ndajnë të njëjtin besim mysliman.
Lini një Përgjigje