FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Marrëveshja në thelb i hedh shumë para Kosovës dhe Serbisë për t'i bindur që t'i japin fund konfliktit të tyre duke ofruar investime të konsiderueshme nga BE-ja dhe SHBA-ja në të dy vendet. Por duke pasur parasysh marrëveshjen e fundit të tregtisë së lirë të Serbisë me Kinën, ka më pak stimuj që Vuçiç ta nënshkruajë marrëveshjen në formën e saj aktuale.
Perëndimi po planifikon që kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, të takohen këtë fundjavë për herë të parë që kur NATO vendosi të dërgojë rreth 600 trupa paqeruajtëse të tjera në Ballkan, në fillim të tetorit për të zbutur disa nga tensionet në rritje në rajon.
Shtetet e Bashkuara tashmë i kanë kërkuar Serbisë të tërheqë praninë e saj ushtarake përgjatë kufirit me Kosovën për të ulur tensionet. Më 18 tetor, Parlamenti i BE-së miratoi një rezolutë që dënonte gjithashtu ngritjen ushtarake të ushtrisë serbe në kufirin me Kosovën dhe i kërkoi Vuçiçit të shmangte çdo veprim të mëtejshëm.
Takimi vjen pas një sulmi vdekjeprurës ndaj policisë dhe forcave të sigurisë së Kosovës nga një grup paraushtarak prej më shumë se 30 militantësh nacionalistë të armatosur rëndë, më 24 shtator.
Sulmi në Banjskë në veri të Kosovës, u drejtua nga Milan Radoicic i Listës Serbe, një parti politike e pakicës etnike serbe në Kosovë me lidhje të ngushta me Vuçiçin. Sulmi ngriti tensionet në Ballkanin Perëndimor në një nivel të paprecedentë.
Nga frika se tensionet e fundit mund të çojnë në destabilizimin e plotë të rajonit, zyrtarët e BE-së dhe NATO-s kanë organizuar një takim më 21 tetor duke shpresuar që Serbia dhe Kosova të bien dakord për një marrëveshje.
Vuçiç u takua me presidentin rus Vladimir Putin në margjinat e forumit të Iniciativës së Brezit dhe Rrugës së Kinës në Pekin më 18 tetor, kur nënshkroi gjithashtu një marrëveshje të tregtisë së lirë me presidentin kinez Xi Jinping.
Takimet e Vuçiçit me Putinin dhe Xi-në kanë shkaktuar shqetësime të mëtejshme se Serbia po largohet nga kërkimi i anëtarësimit në BE dhe po afrohet me Kinën dhe Rusinë.
Ndikimi i Putinit në Ballkanin Perëndimor
Vuçiç nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë pas pushtimit të Ukrainës nga Putin – diçka që e kanë bërë të gjitha vendet e tjera në Ballkan. Ndërkohë, Putini ka kërkuar mbështetje në rajon për të kundërbalancuar ndikimin e BE-së dhe NATO-s, veçanërisht që nga pushtimi i Ukrainës në shkurt 2022.
Menjëherë pasi Radoiçiç mori përgjegjësinë për kryerjen e sulmit vdekjeprurës në veri të Kosovës, transmetuesit rusë raportuan për ngjarjen duke thënë se Serbia po "marrë përsëri" tokën e saj dhe duke krahasuar veprimet paraushtarake serbe me vendimin e Rusisë për të pushtuar Ukrainën. Përveç kësaj, disa zyrtarë të ambasadës ruse kanë thënë në llogaritë e tyre në X/Twitter se “Kosova është Serbi”.
Që nga pushtimi i Rusisë në Ukrainë, aleatët e ngushtë politikë të Putinit në Ballkanin Perëndimor, Vuçiç dhe lideri serb i Bosnjës Milorad Dodik duket se kanë inkurajuar fërkimin rajonal.
Në korrik 2023, departamenti i thesarit i SHBA-së njoftoi se po vendoste sanksione ndaj Aleksandar Vulin, kreut të Agjencisë së Inteligjencës së Sigurisë të Serbisë (BIA). Njoftimi i thesarit pretendonte se Vulin po përdorte pozicionin e tij zyrtar si spiuni kryesor i vendit dhe lidhjet me grupet paraushtarake dhe militantë nacionalistë për të kryer përpjekje destabilizuese në emër të Rusisë.
Ndërkohë, kohët e fundit është raportuar se Rusia është duke rekrutuar serbë etnikë dhe grupet e tyre paraushtarake për t'iu bashkuar ushtrisë së saj në Ukrainë.
Rruga shkëmbore drejt marrëveshjes
Në mars, Vuçiç dhe Kurti ranë dakord të zbatojnë një marrëveshje për një rrugë drejt normalizimit të marrëdhënieve midis dy vendeve në një takim në Ohër, Maqedoninë e Veriut, të krijuar nga BE. Por Vuçiç më pas refuzoi ta nënshkruajë atë , duke thënë se: “Unë nuk dua të nënshkruaj asnjë dokument ndërkombëtar ligjërisht të detyrueshëm me Kosovën sepse Serbia nuk e njeh pavarësinë e saj”.
Narrativa publike e Vuçiçit për Kosovën që nga marsi ka përdorur gjithnjë e më shumë terminologjinë ushtarake. Në të gjithë Serbinë, janë shfaqur një numër në rritje i muraleve që mbajnë ngjyrat e flamurit rus dhe serb, janë pikturuar me frazat “ Kur ushtria të kthehet në Kosovë ” dhe me simbolin “ Z ”, të cilat kanë ardhur për të përfaqësuar luftën e Rusisë në Ukrainë.
Marrëveshja e Ohrit, e miratuar nga BE dhe SHBA, të cilën ata shpresojnë se Serbia dhe Kosova më në fund do ta nënshkruajnë këtë fundjavë, nuk është ajo që kërkon secili vend. Për shembull, marrëveshja nuk përmend se kur Serbia do të jetë në gjendje të anëtarësohet në BE. Në mënyrë të ngjashme, nuk përmendet se kur pesë vendet anëtare të BE-së (Qiproja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja) që ende nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës, do ta bëjnë këtë dhe do t'i hapin rrugën Kosovës për t'u integruar në BE dhe NATO.
Marrëveshja në thelb i hedh shumë para Kosovës dhe Serbisë për t'i bindur që t'i japin fund konfliktit të tyre duke ofruar investime të konsiderueshme nga BE-ja dhe SHBA-ja në të dy vendet. Duke pasur parasysh marrëveshjen e fundit të tregtisë së lirë të Serbisë me Kinën, ka më pak stimuj që Vuçiç ta nënshkruajë marrëveshjen në formën e saj aktuale.
Për të ndalur këto kriza të përsëritura mes Serbisë dhe Kosovës, versioni aktual i marrëveshjes duhet të rihartohet. Së pari dhe më e rëndësishmja, BE-ja duhet të deklarojë se kur Serbia dhe Kosova mund të anëtarësohen në BE. Anëtarësimi është një nxitje e fuqishme për një marrëveshje paqeje. Së dyti, për t'u konsideruar si një aleat i besueshëm në Ballkanin Perëndimor, BE-ja duhet të dalë me një qëndrim të përbashkët për Kosovën.
Refuzimi i pesë vendeve të BE-së për të njohur Kosovën në mënyrë indirekte përparon si ciklin e dhunës ashtu edhe qëllimin e Putinit për të destabilizuar Ballkanin Perëndimor.
Takimi i kësaj fundjave nuk mund të jetë më i rëndësishëm në përpjekjen për të zgjidhur tensionin e kahershëm ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, por gjasat e suksesit aktualisht mbeten të largëta./Përshtati ‘Pamfleti' nga ‘TheConversation’
Lini një Përgjigje