FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Kryeministri Edi Rama po përballet me kritika edhe nga e majta radikale ndërkombëtare. Portali trockist World Socialist Web Site i kushton një analizë të gjatë protestave në Shqipëri, duke i cilësuar ato si lëvizjen më të madhe që nga fillimi i viteve 1990 dhe duke akuzuar qeverinë se po favorizon interesat e investitorëve të mëdhenj në kurriz të pasurive publike dhe mjedisit…
Që nga fundi i muajit maj, Shqipëria është përfshirë nga lëvizja më e madhe protestuese që nga rënia e regjimit stalinist në fillim të viteve 1990.
Ajo që nisi si rezistencë lokale nga banorët dhe ambientalistët në bregdetin jugor të Adriatikut, brenda pak javësh u shndërrua në protesta masive në mbarë vendin kundër qeverisë së djathtë të kryeministrit Edi Rama, korrupsionit të përhapur dhe shitjes së vendit te investitorët e pasur vendas dhe të huaj.
Më 20 qershor, sipas vlerësimeve të mediave shqiptare, më shumë se 250 mijë njerëz dolën në rrugët e Tiranës. Protesta masive u zhvilluan sërish më 27 qershor.
Shkaku i menjëhershëm i protestave është një projekt turistik me vlerë rreth 1.4 miliardë euro në ishullin e pabanuar të Sazanit dhe përgjatë bregdetit pranë Zvërnecit, ngjitur me Lagunën e Nartës.
Plani parashikon ndërtimin e hoteleve, vilave, apartamenteve dhe një marine. Investitori kryesor është biznesmeni amerikan Jared Kushner, dhëndri i presidentit Donald Trump. Sipas raportimeve, Kushner dhe vajza e Trump, Ivanka, e zbuluan ishullin gjatë një udhëtimi me varkë dhe vendosën ta blinin.
Laguna e Nartës është një nga zonat me biodiversitetin më të pasur dhe ndër ekosistemet bregdetare më pak të prekura në Mesdhe. Ajo shërben si vend pushimi për rreth 200 lloje shpendësh, përfshirë flamingot, të cilat janë bërë simbol i lëvizjes.
Qeveria i dha projektit statusin e "investimit strategjik", duke miratuar zhvillimin në një zonë të mbrojtur natyrore. Protestat e para nisën në fshatin Zvërnec më 23 maj, pasi bregdeti u rrethua. Kur më 30 maj punonjës të sigurisë private sulmuan protestuesit dhe policia e pranishme nuk ndërhyri, mosmarrëveshja lokale u shndërrua në një lëvizje mbarëkombëtare. Të nesërmen, protestat arritën në Tiranë, ku demonstratat janë përqendruar që atëherë në Sheshin Skënderbej dhe përpara zyrës së kryeministrit. Tubime të tjera janë zhvilluar edhe në Kosovë dhe në qytete të tjera evropiane.
Protestat drejtohen si kundër investitorëve amerikanë të pamëshirshëm, ashtu edhe kundër klasës politike shqiptare, e cila është thellësisht e korruptuar dhe shpesh vepron hapur jashtë ligjit. Zyrtarisht, protestat nuk mbështeten nga asnjë parti. Parti më të vogla, si Lëvizja Bashkë, një përzierje forcash pseudo-majtiste dhe pro-Bashkimit Evropian, po përpiqen të përfitojnë nga armiqësia e përhapur ndaj partive të establishmentit.
Partitë e çdo krahu politik, gjatë dekadave, e kanë përkeqësuar vazhdimisht gjendjen sociale, duke krijuar një mosbesim të thellë ndaj establishmentit politik. Partitë opozitare nuk kanë arritur të përfitojnë nga protestat kundër Ramës. Ish-kryeministri Sali Berisha fillimisht e mbështeti projektin e resortit dhe foli kundër tij vetëm pasi protestat u zgjeruan. Si rezultat, ai shihet gjerësisht dhe me të drejtë si bashkëpunëtor i Ramës.
Të rinjtë, në veçanti, po luajnë një rol të rëndësishëm në protesta. Ashtu si në të ashtuquajturat protesta të Gjeneratës Z në shumë vende të tjera, brezi i ri përballet mbi të gjitha me një katastrofë sociale, politike dhe ekonomike.
Zemërimi për resortin luksoz të planifikuar për familjen oligarke të gangsterit në Shtëpinë e Bardhë është bërë shprehje e kontradiktave shumë më të thella shoqërore. Shqipëria mbetet një nga vendet më të varfra në Evropë. Më shumë se një e pesta e popullsisë konsiderohet zyrtarisht e varfër. Më 1 janar, qeveria e rriti pagën minimale mujore me 25 për qind, në ekuivalentin e 520 eurove, një shifër që vetëm sa tregon sa të ulëta ishin pagat më parë. Norma zyrtare e papunësisë ishte rreth 8 për qind në tremujorin e tretë të vitit 2025, por te të rinjtë ishte pothuajse dy herë më e lartë. Megjithatë, edhe këto shifra mezi pasqyrojnë realitetin shoqëror.
Si rezultat, emigrimi masiv, veçanërisht i punëtorëve të kualifikuar dhe të rinjve, vazhdon prej vitesh. Edhe qeveria dhe Komisioni Evropian e përshkruajnë tashmë këtë si një pengesë për rritjen ekonomike. Ndërsa të rinjtë largohen nga vendi, ekonomia po orientohet gjithnjë e më shumë drejt turizmit, i cili tashmë përbën më shumë se një të katërtën e prodhimit ekonomik. Në vitin 2025, Shqipëria priti rreth 15 milionë vizitorë të huaj dhe gjeneroi afërsisht 5 miliardë euro të ardhura nga turizmi. Ky model e shndërron bregdetin në një mall. Plazhet, gjiret dhe rezervatet natyrore u dorëzohen investitorëve, ndërsa popullsia përjashtohet nga fitimet dhe, si në Zvërnec, përjashtohet fjalë për fjalë edhe nga plazhet e veta.
Partia Socialiste e Ramës, në pushtet që nga viti 2013 dhe e konfirmuar për një mandat të katërt radhazi në vitin 2025, e çon përpara këtë politikë në emër të investimeve të huaja direkte dhe integrimit në Bashkimin Evropian. Pas akuzave për "korrupsion" dhe "mungesë transparence" fshihet një sistem në të cilin pasuritë publike privatizohen dhe u dorëzohen oligarkëve vendas dhe investitorëve ndërkombëtarë.
Rama e mbrojti projektin si një investim jetik të huaj, minimizoi përmasat e protestave dhe i denoncoi pjesë të lëvizjes si pjesë të një "lufte hibride" të nxitur nga dezinformimi dhe interesat e huaja. Kundër 15 protestuesve u nisën procedime penale dhe tre persona u arrestuan.
Më 3 qershor, policia bllokoi rrugët hyrëse drejt kryeqytetit për të shtypur protesta të tjera. Me pretekstin e garantimit të sigurisë për një ndeshje futbolli, policia përdori topa uji kundër protestuesve paqësorë, përfshirë familje me fëmijë. Por përpjekja për t'i frikësuar dështoi. Të nesërmen, edhe më shumë njerëz dolën në protestë.
Rama ndodhet nën presion të madh për të zbatuar reformat e tregut dhe privatizimet me ritëm rekord, në mënyrë që Shqipëria të arrijë objektivin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030. Kryeministri së fundmi e përshkroi veten si një "fanatik të BE-së". Prandaj, nuk është për t'u habitur që Komisioni Evropian e mbështeti projektin e ndërtimit, duke deklaruar pa shumë kujdes se qeveria shqiptare kishte kryer një vlerësim të ndikimit në mjedis.
"Revolucioni i Flamingove" nuk është një ngjarje e izoluar, por pjesë e një vale më të gjerë protestash që ka përfshirë shtetet e ish-Jugosllavisë dhe pjesë të tjera të Ballkanit.
Në Serbi, shembja e strehës së stacionit të trenit të saporinovuar në Novi Sad në nëntor 2024, ku humbën jetën 16 persona, nxiti lëvizjen më të madhe protestuese të dekadave të fundit. Demonstratat e udhëhequra nga studentët përfshinë qindra qytete. Më 15 mars 2025, më shumë se 300 mijë njerëz u mblodhën vetëm në Beograd. Kritikat u përqendruan te sistemi klientelist i presidentit Aleksandar Vuçiç, projektet gjigante jo transparente si "Belgrade Ëaterfront" dhe marrëveshjet për lëndët e para me korporata si Rio Tinto. Më 27 qershor, Vuçiç njoftoi dorëheqjen dhe zgjedhje të parakohshme në përpjekje për të shmangur rrëzimin e tij.
Në Maqedoninë e Veriut, 59 persona, kryesisht të rinj, humbën jetën dhe afro 200 u plagosën në mars të vitit të kaluar, kur një klub nate që operonte në mënyrë të paligjshme u përfshi nga flakët në Koçan. Licenca e funksionimit ishte siguruar përmes ryshfetit. Mijëra njerëz protestuan në Shkup dhe Koçan me sloganin "Kush është i radhës?". Në Bosnje dhe Hercegovinë, mijëra protestuan për disa ditë në Sarajevë pas një aksidenti me tramvaj ku humbi jetën një person. Zemërimi më pas u përqendrua te infrastruktura e amortizuar, mungesa e masave të sigurisë dhe indiferenca e elitave të korruptuara.
Lëvizja protestuese në Shqipëri shpreh një zemërim të ligjshëm dhe të rrënjosur thellë shoqëror. Por çdo përmirësim i kushteve të jetesës, që po bëhen gjithnjë e më të papërballueshme, kërkon mobilizimin politik të shtresave të gjera të popullsisë mbi bazën e një programi socialist ndërkombëtar. Mbrojtja e mjedisit, pasurive publike dhe të drejtave sociale kërkon shpronësimin e oligarkëve kapitalistë, rrëzimin e lakejve të tyre politikë dhe bashkimin e punëtorëve dhe të rinjve në Ballkan, në mbarë Evropën dhe në nivel ndërkombëtar. /Përshtatur nga "World Socialist Web Site"
Lini një Përgjigje