FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Demonstratat e vazhdueshme në Tiranë po marrin një dimension ndërkombëtar, ndërsa debati për sundimin e ligjit, integrimin europian dhe nismat institucionale në SHBA po tërheqin më shumë vëmendje ndaj zhvillimeve në Shqipëri…
Protestat e zgjatura në Tiranë po evoluojnë përtej një përplasjeje të brendshme politike. Pas më shumë se një muaji demonstratash të përditshme, presioni ndaj qeverisë së kryeministrit Edi Rama po lidhet gjithnjë e më shumë me çështje që prekin pozicionin ndërkombëtar të Shqipërisë, funksionimin e institucioneve dhe rrugën e vendit drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian.
Protesta më e fundit mbarëkombëtare, e organizuar simbolikisht në Ditën e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara, pasqyroi përpjekjen e organizatorëve për ta shtrirë përballjen politike përtej kufijve të Shqipërisë, me synimin për të tërhequr më shumë vëmendje ndërkombëtare.
Organizatorët e cilësuan këtë tubim si më të madhin që nga fillimi i lëvizjes protestuese dhe u bënë thirrje qytetarëve nga e gjithë Shqipëria, si edhe diasporës shqiptare, të merrnin pjesë. Ata përsëritën kërkesat kryesore, duke përfshirë lirimin e të arrestuarve gjatë protestave të fundit, dorëheqjen e kryeministrit, hetimin e pretendimeve ndaj zyrtarëve qeveritarë dhe zbatimin e reformave më të gjera politike.
Përtej kërkesave të menjëhershme të protestuesve, zhvillimet nxjerrin në pah një karakteristikë të kahershme të sistemit politik shqiptar. Në një vend ku integrimi europian ka qenë objektivi kryesor strategjik i qeverive të njëpasnjëshme, stabiliteti politik i brendshëm lidhet ngushtë me besueshmërinë ndërkombëtare. Përparimi në procesin e anëtarësimit nuk vlerësohet vetëm mbi bazën e treguesve ekonomikë, por edhe sipas cilësisë së institucioneve demokratike, sundimit të ligjit, pavarësisë së gjyqësorit dhe aftësisë së sistemit politik për të menaxhuar tensionet shoqërore pa cenuar stabilitetin institucional.
Në këtë kontekst, organizatorët e protestave po përpiqen të rrisin profilin ndërkombëtar të lëvizjes së tyre. Gjatë demonstratave të fundit, ata iu referuan deklaratave publike të politikanëve europianë dhe një rezolute të miratuar nga Partia Popullore Europiane (PPE), duke argumentuar se ajo shpreh shqetësim për gjendjen e sundimit të ligjit në Shqipëri, kërkon respektimin e të drejtës për tubim paqësor dhe nxit veprime më të forta kundër korrupsionit në nivelet e larta.
Nga ana e saj, qeveria thekson se mbetet e angazhuar për zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të integrimit në BE dhe këmbëngul se kursi europian i Shqipërisë vazhdon pa devijime. Deri tani, as Bashkimi Europian dhe as Shtetet e Bashkuara nuk kanë ndryshuar zyrtarisht qëndrimin ndaj qeverisë shqiptare dhe nuk kanë vënë në pikëpyetje partneritetin strategjik me Tiranën, thuhet në një analizë të Independent Balkan News Agency.
Për Edi Ramën, sfida politike tashmë shkon përtej menaxhimit të protestave të përditshme. Pas më shumë se 12 vitesh në pushtet, një nga asetet më të rëndësishme politike të qeverisë së tij mbetet imazhi i stabilitetit dhe parashikueshmërisë që ka ndërtuar në raport me partnerët ndërkombëtarë. Ky kapital politik ka kontribuar në forcimin e rolit rajonal të Shqipërisë, avancimin e procesit të integrimit europian dhe ruajtjen e marrëdhënieve të ngushta me Shtetet e Bashkuara dhe institucionet europiane.
Kontrasti mes profilit ndërkombëtar të kryeministrit dhe realitetit të brendshëm politik është bërë më i dukshëm ditët e fundit. Ndërsa Edi Rama mori pjesë si i ftuar nderi në konferencën RuhrSUMMIT në Gjermani dhe u takua me kryeministrin e landit të Renanisë Veriore-Vestfalisë, Hendrik Wüst, protestat vazhdonin në Tiranë, ku demonstruesit kërkuan sërish dorëheqjen e tij. Ky kontrast pasqyron sfidën e dyfishtë të qeverisë: ruajtjen e besimit të partnerëve ndërkombëtarë dhe përballimin e polarizimit politik në vend.
Dimensioni ndërkombëtar i këtyre zhvillimeve është bërë gjithashtu pjesë e debatit publik. Gazetari gjerman Walter Mayr argumenton se Shqipëria mbetet një çështje me prioritet relativisht të ulët në agjendën ndërkombëtare. Në të kundërt, analistët shqiptarë Andi Bushati dhe Lutfi Dervishi vlerësojnë se kohëzgjatja dhe intensiteti i protestave po ndikojnë gradualisht në mënyrën se si mediat ndërkombëtare dhe një pjesë e opinionit publik europian e perceptojnë situatën politike në Shqipëri. Këto janë vlerësime të analistëve dhe nuk përfaqësojnë qëndrime zyrtare të qeverive apo organizatave ndërkombëtare.
Një tjetër zhvillim që i ka dhënë debatit një dimension të ri është një nismë ligjvënëse në Shtetet e Bashkuara. Kongresmeni republikan Joe Wilson ka paraqitur një amendament në Komitetin e Rregullave të Dhomës së Përfaqësuesve, duke propozuar që Departamenti Amerikan i Shtetit dhe Zyra e Drejtorit të Inteligjencës Kombëtare të hartojnë dy raporte mbi zhvillimet në Ballkanin Perëndimor, me fokus të veçantë Shqipërinë dhe Serbinë.
Nisma nuk nënkupton pranimin e pretendimeve të ngritura ndaj qeverisë shqiptare dhe nuk përbën konstatim përgjegjësie. Nëse procesi legjislativ përfundon, autoritetet amerikane do të duhet të përgatisin, brenda 180 ditëve, një raport të klasifikuar që vlerëson përmasat e trafikimit të drogës në Shqipëri dhe rolin e mundshëm të institucioneve shtetërore në lehtësimin ose tolerimin e aktiviteteve të tilla. Synimi është mbledhja dhe vlerësimi i informacionit nga institucionet kompetente amerikane, jo nxjerrja e përfundimeve të paracaktuara.
Pavarësisht rezultatit përfundimtar të kësaj nisme, rëndësia e saj qëndron në faktin se çështje që deri tani janë konsideruar kryesisht pjesë e përplasjes së brendshme politike mund të bëhen objekt shqyrtimi institucional në sistemin politik amerikan. Ky zhvillim nuk sinjalizon në vetvete ndryshim të politikës së SHBA-së ndaj Shqipërisë, por tregon se disa zhvillime në Ballkanin Perëndimor po marrin më shumë vëmendje në Uashington.
Ecuria paralele e protestave të zgjatura, debatit ndërkombëtar në rritje dhe nismave institucionale në Shtetet e Bashkuara pasqyron një realitet më të gjerë për Shqipërinë. Për një vend që synon anëtarësimin e plotë në Bashkimin Europian, stabiliteti politik nuk është më vetëm një çështje e brendshme, por lidhet gjithnjë e më shumë me vlerësimet mbi funksionimin e institucioneve, sundimin e ligjit dhe cilësinë e qeverisjes.
Sfida kryesore nuk lidhet vetëm me rezultatin e protestave aktuale apo kohëzgjatjen e përplasjes politike. Ajo qëndron në aftësinë e Shqipërisë për të ruajtur besueshmërinë institucionale, e cila gjatë dekadës së fundit ka qenë një nga asetet më të rëndësishme në marrëdhëniet me partnerët perëndimorë. Aktualisht nuk ka asnjë tregues se Bashkimi Europian ose Shtetet e Bashkuara kanë ndryshuar qëndrimin e tyre zyrtar ndaj qeverisë shqiptare. Megjithatë, zhvillimet e fundit tregojnë se, për vendet që synojnë anëtarësimin në BE, stabiliteti i brendshëm politik dhe besueshmëria ndërkombëtare po bëhen dy dimensione gjithnjë e më të ndërlidhura të së njëjtës realitet institucional. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje