FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Një sfidë politike nga socialistët e Shqipërisë në zgjedhjet parlamentare në pranverën e ardhshme mund ta bëjnë Berishën të ndjekë një linjë më ekstremiste për çështjet rajonale etnike-shqiptare...
Zbardhet dokumenti i plotë i CIA-s që nxjerr blof “patriotizmin” e Berishës sa i takon Kosovës. Dje në media qarkulluan fragmente të një dokumenti të deklasifikuar nga shërbimi amerikan, ndërkohë që “Pamfleti” ka siguruar dokumentin e plotë.
Në dokument flitet qartë për situatën e tensionuar të vitit 1995, ku shqiptarët e Kosovës më në krye Ibrahim Rugovën kërkonin pavarësinë nga Serbia. Në të flitet edhe për rolin që presidenti shqiptar i asaj kohe, Sali Berisha kishte në negociata.
Në një pjesë të dokumentit thuhet se Berisha ka këmbëngulur që Rugova të heqë dorë nga kërkesat për pavarësi dhe u ka thënë diplomatëve amerikanë se beson se fillimi i negociatave do ta ndihmojë Rugovën që të shmangë presionin nga më shumë aktivistë shqiptarë të Kosovës.
Më tej në dosje amerikanët shprehin dhe frikën se Berisha në zgjedhjet e përgjithshme të pranverës së viti 96-të, mund të ndiqte një linjë më nacionaliste për çështjet rajonale etnike-shqiptare. Sipas tyre, Berisha mund ta përdorte kartën e nacionalizmit për të marrë mbështetje nga partitë e vogla të djathta.
“Berisha - me shumë gjasa duke njohur pozicionin e dobët negociues të shqiptarëve, vazhdon të këmbëngulë që Rugova të heqë dorë nga kërkesat për pavarësisë dhe u ka thënë diplomatëve amerikanë se beson se fillimi i negociatave do ta ndihmojnë Rugovën të shmangë presionin nga shumë aktivistë shqiptarë të Kosovës.
Një sfidë politike nga socialistët e Shqipërisë në zgjedhjet parlamentare në pranverën e ardhshme mund ta bëjnë Berishën të ndjekë një linjë më ekstremiste për çështjet rajonale etnike-shqiptare. Ai gjithashtu mund të përdorë nacionalizmin si kartë për të marrë mbështetje nga partitë e vogla të djathta”, thuhet ndër të tjera në dosjen e CIA-s.
DOSJA E CIA
Përhapja e konfliktit në Ballkan nuk ka gjasa të shuhet në një afat të afërt
Marrëveshja e Dejtonit duket se ka galvanizuar vendosmërinë e shqiptarëve etnikë që të fitojnë vëmendjen ndërkombëtare, por përpjekjet e tyre nuk kanë gjasa të ndryshojnë statusin quo në Kosovë në një afat të afërt. Edhe pse të shqetësuar nga perceptimi i tyre përjashtimi nga negociatat për zgjidhjen e përgjithshme të paqes, shqiptarët e Kosovës duket se e shohin Marrëveshjen e Dejtonit, veçanërisht nën udhëheqjen SHBA-së si një bazë të fortë për dhënien e perceptuar të autonomisë bazuar në përkatësinë etnike, si model për zgjidhjen e kontestit për Kosovën.
Së bashku me presidentin shqiptar Berisha, i cili ka shfrytëzuar edhe marrëveshjen e Dejtonit si kunj për të sjellë fatin e Kosovës në vëmendjen ndërkombëtare, ata kanë rritur kërkesat e tyre publike për të arritjen e pavarësisë eventuale të krahinës përmes dialogut.
-Nëse Beogradit i lejohet të riintegrohet në komunitetin ndërkombëtar pa kushte për të përmirësuar gjendjen në Kosovë, aktivistët shqiptarë të Kosovës mund të bëhen gjithnjë e më me ndikim dhe mund të përdorin masa më drastike për të tërhequr vëmendjen ndërkombëtare, ndoshta duke nxitur dhunën në krahinë.
Gjithashtu serbë ultranacionalistë në provincë mund të jenë gjithashtu në gjendje që të paraqesin dhunë.
Marrëveshja e Dejtonit si pikë tubimi për shqiptarët etnikë
Raportimet diplomatike tregojnë se Kosova, e cila është e shtypur nga forcat ushtarake dhe policore serbe, sheh marrëveshjen e Dejtonit si një model për një zgjidhje politike që do të rivendoste autonominë e krahinës dhe do të shtronte rrugën për pavarësinë përfundimtare të Kosovës.
Shqiptarët janë të zhgënjyer nga përjashtimi i tyre nga bisedimet e Dejtonit, por pavarësisht nga perceptimi i tyre SHBA garanton se Kosova do të trajtohet në një zgjidhje të përgjithshme paqeje.
Rrjedhimisht, ata kanë shtuar përpjekjet e tyre në takimet e fundit me zyrtarë amerikanë për të inkurajuar ndërmjetësimin e SHBA-së në Kosovë.
-Pas Dejtonit, presidenca e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) vendosi të ndryshojë politikën e saj kundër mbajtjes së demonstratave publike brenda Kosovës dhe miratoi një tubim në dhjetor sepse rezistenca pasive ndaj shtypjes serbe nuk kishte arritur rezultate.
2-Këshilltari për Punë të Jashtme të LDK-së, Tahiri, në fund të nëntorit i tha SHBA-së se diplomatët që merrnin pjesë në bisedimet e Dejtonit ishin një presion psikologjik dhe tension për udhëheqjen, teksa prisnin rezultatin e marrëveshjes.
Madje, “kryeministri” shqiptaro-kosovar Bukoshi u ka thënë zyrtarëve amerikanë se Dejtoni ishte një pellg ujëmbledhës dhe se ishte si një metodë para Krishtit.
Tani pengesa kryesore është se si të fillohet dialogu i ndërmjetësuar ndërkombëtarisht me Beogradin. Edhe udhëheqësi shqiptar i Kosovës Rugova ishte i kënaqur që nuk u hoqën të gjitha sanksionet kundër Beogradit. Në marrëveshje, Tahiri kërkoi që Rugova të përfshihet në bisedimet vijuese.
Përplasja në Kosovë ka gjasa të vazhdojë. Me gjithë aktivitetet e shtuara të shqiptarëve të Kosovës, presidenti serb Millosheviç demonstroi aftësi për të shmangur kritikat nga nacionalistët serbë.
Pozicioni i dobët i shqiptarëve përballë forcave policore dhe ushtarake serbe dhe indikacionet se Beogradi dhe lidershipi shqiptar i Kosovës janë të interesuar për të vazhduar dialogun, ka gjasa të parandalojë konfrontimin e hapur.
-Millosheviçi i ka mbijetuar një sërë sfidash potencialisht destabilizuese në muajt e fundit dhe nacionalistët serbë të margjinalizuar të cilët kanë përdorur në të kaluarën çështjen e Kosovës për të mbledhur mbështetje.
Partia Socialiste Serbe (SPS) kohët e fundit shkarkoi pesë nga drejtuesit e saj, që konsideroheshin si pjesë e një linje të ashpër pro-serbe, fraksioni nacionalist i partisë. Përveç kësaj, përpjekjet e Partisë Radikale Serbe dhe liderit Sheshel në fillim të këtij viti për të mbledhur mbështetje kundër Millosheviçit për mosmbrojtjen e serbëve në Kroaci kundër ofensivave kroate në Krajina, tërhoqi vetëm mbështetje margjinale, sipas Ambasadës së SHBA.
-Liderët aktivistë shqiptarë të Kosovës në nëntor vlerësuan se pavarësisht zhgënjimit në rritje me mungesën e progresit në arritjen e lëshimeve nga Beogradi, ikja e të rinjve shqiptarë, kosovarë si pasojë e politikave represive të Millosheviçit ia kanë bërë të pamundur shqiptareve të Kosovës të ngrihen kundër serbëve. Ndërkohë aktivistë vlerësojnë se konflikti nuk do të ndizet edhe nëse Bosnja stabilizohet.
-Raporte të pakonfirmuara tregojnë se Rugova ka lejuar nivele të ulëta kontakti me Beogradin. Rugova thuhet se beson se një qasje hap pas hapi në fillimi me bisedime joformale do ta përgatisë më së miri publikun shqiptar të Kosovës të paktën të pranojë përkohësisht një formë të kufizuar autonomie.
Bukoshi u tha zyrtarëve amerikanë në dhjetor që Rugova mund të pranonte fillimin e dialogut për normalizimin e jetës në provincë dhe më pas mundësisht ngritjen e ndarë të bisedimet për statusin e ardhshëm të krahinës.
Potenciali i Tiranës për të ndikuar në rajon
Presidenti shqiptar Berisha do të luajë një rol udhëheqës në përpjekjen për të balancuar përpjekjet për të përmirësuar gjendjen e pakicave të mëdha etnike-shqiptare në Serbi dhe Maqedoni me përpjekjet për të nxitur stabilitetin rajonal.
Diplomatëve amerikanë ju tha në dhjetor se dështimi për të adresuar problemin e Kosovës do të çonte në një pasiguri të ardhmen e Ballkanit.
-Berisha thuhet se u tha diplomatëve amerikanë se marrëveshja e Dejtonit dhe moderimi i perceptuar në politikat e Beogradit i ka përmirësuar shanset për ndjekjen e zgjidhjes së Kosovës. Ai u tha diplomatëve se SHBA se duhet të marrë drejtimin për të ndihmuar në zgjidhjen e ngërçit të Kosovës dhe vendosjen e trupave të NATO-s në Bosnje.
-Berisha, me shumë gjasa duke njohur pozicionin e dobët negociues të shqiptarëve etnikë vazhdon të këmbëngulë që Rugova të heqë dorë nga kërkesat për pavarësi dhe u ka thënë diplomatëve amerikanë se e beson se fillimi i negociatave do ta ndihmojnë Rugovën të shmangë presionin nga aktivistët dhe liderët shqiptarë të Kosovës.
Një sfidë politike nga socialistët e Shqipërisë në zgjedhjet parlamentare në pranverën e ardhshme mund ta bëjnë Berishën të ndjekë një linjë më ekstremistë për çështjet rajonale etnike-shqiptare. Ai gjithashtu mund të përdorë nacionalizmin si kartë për të marrë mbështetje nga partitë e vogla të djathta.
Pikat e mundshme të konfliktit
Pesë vjet pas humbjes së autonomisë pa asnjë rezultat të prekshëm nga politika e moderuar e Rugovës, elementë të lidershipit shqiptar të Kosovës të cilët mbrojnë një qasje ndaj Beogradit po fiton ndikim, sipas raportimeve të ndryshme.
Ambasada amerikane në Beograd njofton se ka kontakte të moderuara brenda lidershipit kosovar dhe beson se aktivistët, të udhëhequr nga Bukoshi, janë një kërcënim për paqen në Kosovë, pasi janë të frustruar me Bukoshin.
-Polemika për profilin ndërkombëtar të Kosovës brenda LDK-së ka ndarë lidershipin partiak ndërmjet atyre që mbështesin politikat e Rugovës dhe atyre që mbështesin më shumë liderët aktivistë.
- Presioni aktiv ka detyruar Rugovën që të bëjë kompromis dhe të lejojë një tubim në Kosovë për këtë muaj, i cili, nëse ndodh, me siguri do të rrisë tensionet me serbët dhe madje mund të çojë në konfrontime të kufizuara.
-Ndjekja agresive nga Beogradi, e taktikave të ndryshme për të zgjidhur problemin e tij të Kosovës, duke përfshirë dhënien e autonomisë së kufizuar, rindarjen dhe zhvendosjen e refugjatëve ka gjasa t'i shtojë karburant aktivizmit etnik shqiptar.
- Një konflikt në Sektorin Lindje mund të përshpejtojë një numër të konsiderueshëm të refugjatëve të cilët Beogradi më pas mund të përpiqet t'i zhvendosë në Kosovë, edhe pse fushatat e kaluara të zhvendosjes nuk kanë qenë të suksesshme. Serbët nuk janë të prirur të vendosen në krahinën nëntëdhjetë për qind etnike shqiptare pasi kanë kërcyer në trena, janë fshehur nga autoritetet dhe janë larguar nga krahina për të shmangur zhvendosjen e përhershme.
-Shtypi i Kosovës raporton se Millosheviçi ka pranuar të fillojë dialogun me shqiptarët e Kosovës ish-komuniste, një lëvizje që ka qenë kritikuar nga partitë kryesore shqiptare etnike dhe i shtyu ata që t’i bënin apel SHBA-së për ndihmë në ndërmjetësimin e dialogut, sipas raportimit të ambasadës.
Nacionalistët serbë do të vazhdojnë të paraqesin kërcënim për stabilitetin në Kosovë. Pakënaqësi me një marrëveshje paqeje të Bosnjës ose të Sektorit të Lindjes ose dështimit të Ushtrisë Jugosllave për të një përgjigje ndaj një ofensive ushtarake kroate në Sektorin Lindor mund të sigurojë nacionalistët Serbët që të mblidhen.
Nacionalizmi serb dhe ndjenjat kundër Millosheviçit janë të forta në mesin e popullatës serbe të pakicës së Kosovës, sipas Ambasadës në Beograd. Një prani e shtuar nacionaliste në krahinën serbe udhëheqësi ultranacionalist Arkan mund të përpiqet të zhvendosë bazën e tij të trajnimit nga Lindja Sllavonia në Kosovë dhe kjo do të rriste tensionet.
Leva Ndërkombëtare në Kosovë
Dispozitat që mandatojnë kthimin e monitoruesve të OSBE-së në Kosovë përpara heqjes se sanksioneve kundër Beogradit do të përmirësojë aksesin ndërkombëtar në rajon dhe të rrisë pozitën e Rugovës dhe të moderuarve të tjerë në LDK. Ata kanë gjasa që të përshpejtojë një lehtësim të represionit serb në Kosovë, përveç nëse Beogradi u lejon monitoruesve kompetenca më të gjera se sa ishte dhënë nga misioni i OSBE-së më parë.
Monitoruesit e OSBE-së që operojnë në Kosovë para verës së vitit 1993 raportuan se shkeljet e përhapura të të drejtave të njeriut vazhduan pavarësisht prezencës së tyre, sipas raportimit të Ambasadës Amerikane.
- Millosheviç u ka thënë diplomatëve amerikanë se do të lejojë që të hapet një qendër e USIS-it në Kosovë. Hapja e një zyre të tillë do të shërbente për të riafirmuar angazhimin e SHBA-së për Kosovën dhe sigurimin e municionit për kosovarët.
Vetë hapja ndoshta do të ndryshojë statusin e represionit serb apo të kënaqë kërkesat e kosovarëve për njohje të pavarur ndërkombëtare./Pamfleti
Lini një Përgjigje