FLASH
Shkruar nga PamfletiAlbania e norme UE: oggi ci concentriamo sulla sicurezza alimentare e sul settore lattiero-caseario
Negli ultimi mesi, l'ottimismo sull'integrazione europea dell'Albania è cresciuto significativamente. Voci politiche e diplomatiche, tra cui la Commissaria per l'Allargamento Marta Kos , hanno espresso toni positivi sui progressi del Paese e sulla possibilità che l'Albania aderisca all'UE entro tempi ragionevoli. Queste dichiarazioni hanno creato un clima positivo nell'opinione pubblica e sono state ampiamente utilizzate nel dibattito politico interno come prova dei progressi compiuti.
Ma al di là del clima di speranza, l'integrazione europea non si misura con i sentimenti. Si misura con i criteri. E tra i criteri più forti e non negoziabili dell'Unione Europea c'è la sicurezza alimentare; un settore in cui l'Albania non solo non ha compiuto progressi sufficienti, ma in alcuni casi si è trovata a dover affrontare fatti che costituirebbero uno scandalo in qualsiasi Stato membro.
Oggi ci concentriamo deliberatamente sul prodotto più basilare che riguarda ogni famiglia: i latticini. Perché dal modo in cui i prodotti lattiero-caseari vengono lavorati, etichettati e controllati in Albania, si può chiaramente vedere quanto siamo lontani dagli standard UE, non sulla carta, ma nella pratica.
Nella primavera di quest'anno, l'Autorità Nazionale per gli Alimenti ha annunciato che, durante un'ispezione effettuata nella regione di Valona, circa il 40% dei campioni di latte dei marchi Lufra ed Erzeni presentava livelli proibiti di aflatossina M1. L'aflatossina è una tossina cancerogena prodotta dalla muffa Aspergillus, che passa nel latte attraverso mangimi contaminati.
Nell'UE, una simile scoperta porterebbe a un immediato blocco della produzione, a un'indagine penale, alla piena trasparenza pubblica e a una reazione a catena istituzionale. In Albania, le misure si sono limitate a un ritiro parziale dal mercato e alla totale assenza di responsabilità penale o istituzionale. Il mercato ha ripreso a funzionare come prima, mentre il consumatore è rimasto senza informazioni e senza garanzie.
Lufra ed Erzeni: una storia ripetuta di violazioni e mancanza di controllo
Lo scandalo dell'aflatossina non è stato un caso isolato. L'azienda Lufra ha già affrontato eventi gravi in passato:
Nel 2015, a seguito di un'indagine sulla criminalità economica a Fier, 1.350 kg di latte in polvere non dichiarato, utilizzato in prodotti etichettati come "fresco", furono sequestrati presso lo stabilimento. Furono avviati procedimenti penali per "occultamento di redditi" e "frode nella composizione", ma senza alcuna reale condanna.
Nel 2024, i cittadini hanno denunciato pubblicamente un latticello ammuffito di Lufra, ancora scaduto. Il caso non ha ricevuto né un'indagine approfondita né una risposta trasparente.
Po atë vit, kompania u përfshi në një fushatë marketingu ku figura historike shqiptare, si Skënderbeu, Nënë Tereza dhe Ismail Qemali, u stampuan në ambalazhet e dhallës. Fushata u kritikua gjerësisht si banalizim i trashëgimisë kombëtare për qëllime tregtare.
Kompania Erzeni, ndërkohë:
U përfshi në të njëjtin skandal të aflatoksinës.
Në gusht 2024, në një supermarket u zbulua një djathë me datë skadence të manipuluar, e shtyrë artificialisht me mbi një vit.
Në qershor 2025, fabrika e saj në fshatin Samatic të Beratit u denoncua për ndotje të rëndë mjedisore. Banorët raportuan tym të rëndë, mbetje plastike dhe përkeqësim të gjendjes shëndetësore. Asnjë inspektim serioz nuk u bë publik.
Pozita dominuese dhe mungesa e konkurrencës
Të dyja kompanitë, Lufra dhe Erzeni, kontrollojnë së bashku rreth 70–80% të tregut të bulmetit të paketuar në Shqipëri. Ky përqendrim ekstrem i tregut u bë objekt i një hetimi nga Autoriteti i Konkurrencës në fund të vitit 2023, për dyshime për abuzim me pozitën dominuese dhe koordinim të çmimeve, pasi u konstatuan rritje të njëkohshme deri në 38% për djathin dhe gjalpin.
Hetimi nuk çoi në ndëshkim formal, por në publikimin e disa rekomandimeve për “përmirësim të kuadrit të konkurrencës”. Megjithatë, fakti që dy kompani arrijnë të lëvizin tregun në mënyrë të sinkronizuar, dhe se për vite me radhë kanë pasur imunitet praktik ndaj ndëshkimit, është një sinjal serioz për çdo analizë integrimi.
Përse kjo çështje ka rëndësi për procesin e integrimit?
Siguria ushqimore në Bashkimin Europian nuk është vetëm një kapitull teknik. Ajo lidhet drejtpërdrejt me shëndetin e qytetarëve, me funksionimin e tregut të brendshëm, me mbrojtjen e konsumatorit dhe me funksionimin e shtetit ligjor. Rregulloret si EC 178/2002, EC 852/2004 dhe EC 1881/2006 e vendosin përgjegjësinë e prodhuesit dhe të shtetit në çdo hallkë të zinxhirit, nga ferma te përpunimi, nga ruajtja te shitja.
Në Shqipëri, ndërkohë, zinxhiri është i cunguar, fermat janë të fragmentuara, laboratori i vetëm kombëtar nuk është i akredituar për të gjitha analizat, gjurmueshmëria është e pjesshme dhe kontrollet janë kryesisht reaktive, jo parandaluese. Kjo nuk është përputhje me standardet e BE.
Sot u ndalëm vetëm te bulmeti. Jo sepse është problemi i vetëm, por sepse është më i dukshmi. Më i afërti me jetën e përditshme dhe më i pakapërcyeshmi në rast shkeljeje. Në vijim do të ndalemi edhe te mishi, veza, importet, magazinimi, frigoriferët, tregjet informale. Sepse në Shqipëri, problemi nuk është një produkt por është një sistem që nuk funksionon.
Zoti Kryeministër, ju mund të nënshkruani marrëveshje, të organizoni samite dhe të flisni për “imazh të ri europian”. Por në Bashkimin Europian nuk hyhet me qumësht që përmban aflatoksinë, me djathë që daton si të ishte konservë, apo me dhallë që mbulon problemet me figurat e historisë.
L'Europa non accetta prodotti di qualità inferiore, né lo fanno i paesi che ne consentono la commercializzazione. / Opuscolo
Lini një Përgjigje