FLASH
Shkruar nga Nedim Sejdinovic
Un articolo di opinione sulla "paura" del presidente serbo di recarsi a Novi Sad, sulle reti di lealtà del potere e sulla trasformazione della città in un centro di proteste dopo il crollo della pensilina della stazione ferroviaria...
È quasi comune che i governanti totalitari, presentati dalla propaganda come grandi eroi, siano in realtà individui piuttosto timorosi. D'altra parte, parlano costantemente della loro forza personale, determinazione, coraggio ed eroismo, mentre si circondano di decine di strati di super-lealisti.
Suo fratello veniva spesso, quasi una volta ogni due o tre giorni, e si diceva che anche il presidente della Serbia, fino a un anno fa circa, passasse spesso da Novi Sad per far visita ad amici e collaboratori, per controllare come procedeva "la nostra causa", per mangiare qualcosa della cucina "fusion" ungherese-balcanica e per assaggiare un bicchiere di vino costoso di Fruška Gora.
Andrej aveva un incarico concreto: gli era stata affidata la gestione di questa città e dei suoi dintorni, una sorta di voivoda di Novi Sad e di quasi tutta la Vojvodina. Sotto di lui c'erano il "conte" Zvonko Veselinović, poi l'ex sindaco di Novi Sad Miloš Vučević e "altri senza peso". Per quanto oggi sia il presidente dell'SNS, Vučević era allora il primo uomo della seconda città più grande. Questo è quanto si chiede ancora oggi.
Andrej Vučić è al potere a Novi Sad dal 2012. E da allora non l'ha praticamente mai lasciata. Ricordiamo che, dopo le elezioni locali di quell'anno, il Partito Democratico e i suoi alleati presero il potere in questa città. Seguì il famoso "upodobljavanje" (adattamento), ovvero l'armonizzazione del governo cittadino con il potere di Vučić. Per realizzare questo obiettivo a Novi Sad, ci volle un po' di violenza, minacce e ricatti, così Andrej arrivò in città con dei delinquenti dai capelli corti, vestiti di nero, con armi leggere alla cintura. Le più pesanti le portarono nei loro bagagli. Molti consiglieri si convinsero rapidamente di dover sostenere il "nuovo grande signore".
Da qualche parte, Vučević è stato tirato fuori come sindaco, un amico d'infanzia "alla Vučić" (i loro genitori erano amici, questo non è un segreto) e un completo sconosciuto per gli abitanti di Novi Sad, nonostante avesse un padre che era stato un alto funzionario del Partito Radicale Serbo. Alcuni dicono che Miloš fosse considerato una buona scelta perché non si lamentò quando, una volta, i fratelli minori Vučić gli diedero uno schiaffo sul collo. Ma potrebbe essere solo uno scherzo.
Novi Sad, una città importante per i "progressisti"
Novi Sadi është shumë i rëndësishëm për SNS-në. Jo për imazhin; atyre, nuk u intereson asgjë për shkencën, arsimin dhe ndriçimin. Megjithatë, nuk mund t’u mohohet se e vlerësuan mirë se ky qytet mund të bëhej “pula e artë” e përparimtarëve dhe se prej tij mund të nxirreshin para të mira dhe premtuese për buxhetet partiake dhe personale.
Dhe për të këtë qytetit duhej mbajtur fort, nën kontroll të rreptë. Pothuajse të gjitha klanet politike dhe kriminale u vunë në funksion të partisë; nuk ka konflikte dhe probleme, sepse “zoti” është vetëm një. Ata “djemtë e ashpër” që nuk ishin të kënaqur me rishpërndarjen e plaçkës u kërkua të tërhiqeshin; disa gjetën strehë në këtë botë, disa në botën tjetër.
Të tjerët morën punë fitimprurëse dhe, madje, edhe mundësinë që parimet e tyre etike e estetike t’i zbatojnë në praktikë. Nuk është larg së vërtetës, sipas një shakaje, se Zvonko Veselinoviçi me ekipin e tij, me mbështetjen profesionale të vëllait Andrej, ka qenë, urbanisti kryesor i Novi Sadit.
Rezultatet e impulseve etike dhe estetike, të kombinuara me lakmi ëndërrimtare, e shkatërruan Novi Sadin shumë më tepër se aviacioni i NATO-s, thotë teksti. Ky qytet dikur i rehatshëm, që arriti disi t’i mbijetojë edhe viteve ’90 edhe viteve të para të tranzicionit, tani praktikisht nuk ekziston më.
Është kapur dhe mpirë nga krimi, dhuna dhe vendime katastrofike; është shndërruar në një qytezë të mbipopulluar dhe tepër të shtrenjtë. U bë qytet i pamundësive të pabesueshme. Vuçiçët në Novi Sad, thuhet, ndiheshin më mirë dhe më të sigurt se në qytetin e tyre të lindjes. Aleksandri vinte për të mbikëqyrur punët, por edhe për të takuar njerëzit e dashur.
I pëlqente shumë të vizitonte partnerin e tij të vjetër politik, një politikan humorist nga ana tjetër e lumit, i cili tani, le të besojmë këtë, është shndërruar në kundërshtar. Ashtu si shumë politikanë të tjerë “qytetarë”, ai i shërbente Vuçiçit për të goditur opozitën nga e majta. Dhe kjo ishte, nuk mund të thuhet se nuk ishte, një strategji e suksesshme: kushdo që ngrinte kokën merrte shuplaka nga të gjitha anët.
Në Novi Sad dhe në gjithë shtetin. Arsenali klasik i regjimit thoshte se bëhej fjalë për tradhtarë të huaj të paguar nga Perëndimi dhe nga fonde ndërgalaktike që i mbushnin komplotistët kundër serbizmit; të tjerët thoshin se pas tyre qëndronte Moska. A ju duket diçka e njohur nga koha e sotme?
Novi Sadi ka ndryshuar
Për shumë vite kryeqyteti i Vojvodinës ishte i demobilizuar. Disa kishin frikë, disa ishin sistemuar mirë. Si gazetar, nuk mund të gjeje lehtë bashkëbisedues që do ta kritikonin publikisht gjendjen në qytet dhe në vend.
Pastaj përzgjedhja negative bëri të vetën. Shumë më herët se kudo tjetër në Serbi, besnikët filluan të zëvendësoheshin me superbesnikë. Domethënë, njerëzit profesionistë ose të paktën disi profesionistë, por besnikë ndaj pushtetit, u zëvendësuan nga lloj-lloj rrugaçësh që nuk i frikësohen as Zotit as ligjit, vetëm vëllezërve Vuçiç. Profesionalizmin e shpallën armik. Por edhe sepse hoqën nga pushteti i qytetit partnerët besnikë të koalicionit, përparimtarët me kalimin e kohës krijuan një numër të madh armiqsh pak a shumë me ndikim.
Në të njëjtën kohë, banorët e Novi Sadit nisën të bindeshin, në nivel personal, vit pas viti, se qytetin e sundonin banditë dhe se asgjë nuk funksiononte nëse nuk ishte në shërbim të krijimit të fitimit ekstra.
U bë më se e dukshme se çfarë pasojash kishte lënë eksperimenti urbanistik “përparimtar”.
Zemërimi rritej, por për një kohë të gjatë nuk gjente dot artikulim; gjithçka përfundonte në aksione më të vogla politike dhe qytetare. Pastaj pasoi rënia e strehës. Askush me mend në kokë, nuk pati dilemë, në çastin kur u shpall lajmi i tmerrshëm, se çfarë fshihej pas aksidentit. Diçka që, të paktën pjesërisht, e ka konstatuar edhe Prokuroria për Krim të Organizuar. Streha u bë një lloj çiri që shpërtheu, një tregues që kumbonte deri në qiell se vjedhja dhe joprofesionalizmi po bëhen të rrezikshme për jetën. Novi Sadi, nga qytet i heshtur, u shndërrua në bastion të rezistencës. Jo vetëm ai, por ai ishte padyshim ndër më të spikaturit.
E ka të vështirë Aleksandri
Gjithashtu u bë edhe qyteti nga i cili presidenti Vuçiç ka aq frikë. Frikën e tij ai praktikisht e pranoi. Ishte ulur në Konferencën e Sigurisë në Mynih, dëgjoi ligjërata dhe u tha bashkëpunëtorëve: “Oh njerëz, po unë kam frikë!”. Pastaj mblodhi gazetarët që e ndjekin kudo ku shkon dhe njoftoi se nuk do të vinte në Novi Sad të hënën, më 16 shkurt, edhe pse ishte paralajmëruar se atë ditë do të fliste në SNP, në festimin e 200-vjetorit të themelimit të Matica srpska.
Tha se nuk ishte i interesuar për incidente, sepse studentët dhe qytetarët , “rrahës”, siç i quajti ai, kishin paralajmëruar protestë për shkak të ardhjes së tij në kryeqytetin e Vojvodinës.
Vuçiç e dinte mirë se nuk do të rrihej. Ata që rrahin janë në anën e tij, e kemi parë këtë shumë herë, madje edhe të hënën, kur studentët dhe qytetarët u mblodhën në protestë pavarësisht anulimit të ardhjes së presidentit. Kur shikon pamjet e dhunës ndaj qytetarëve dhe gazetarëve në rrugët e Novi Sadit, mund të pyesësh vetëm nëse ka mbetur ndokush në burgje dhe institucione të mbyllura, apo i kanë nxjerrë të gjithë në rrugë për të mbrojtur SNS-në, Vuçiçin dhe serbizmin e “rrezikuar rëndë”.
Që Vuçiç i druhet vajtjes në Novi Sad nuk është çështje sigurie, por politike. Ai duket se e di se vajtja e tij do të shkaktonte revoltë të fortë të novisadasve dhe se në rrugë do të mblidheshin shumë njerëz, të cilët do t’i zbulonin dobësitë e tij.
Por, natyrisht, nuk duhet përjashtuar as frika si e tillë. Është pothuajse një vend i përbashkët se sundimtarët totalitarë, të cilët propaganda i paraqet si heronj të mëdhenj si Herkuli (jo Puaroi), në fakt janë individë mjaft frikacakë, “Akilin” irakian Saddam Hussein e gjetën të fshehur në një pus.
Parimi është gjithmonë i njëjtë: flitet pa pushim për forcën, vendosmërinë dhe guximin e udhëheqësit, i cili vetë ngul këmbë te heroizmi personal, është mbrojtësi i kombit që të gjithë duan ta vrasin, ta plagosin ose ta rrahin; ndërsa në të njëjtën kohë zhvillohen modele të panumërta të rojeve pretoriane. Ata rrethohen me dhjetëra shtresa superbesnikësh. Nuk është as koha as vendi të kujtojmë se shumë sundimtarë të tillë kanë përfunduar pikërisht nga dora pretoriane.
Të jetosh lart
Shumë herë pas rënies së strehës, Vuçiç ka paralajmëruar se do të vijë triumfalisht në Novi Sad, ku, siç njoftonte ai, do të mbahej “tubimi më i madh përparimtar ndonjëherë”. Është e çuditshme si mund ta dijë njeriu se do të organizohet tubimi “më i madh” nëse njerëzit vijnë spontanisht.
Ndoshta mund ta dijë vetëm nëse investon një mal me para dhe angazhon pothuajse të gjithë autobusët dhe furgonët e Serbisë. Mund të supozojmë se jo vetëm Vuçiç i druhet Novi Sadit, por i druhen edhe ndjekësit e tij, meqë mes “turistëve” përparimtarë nuk mbizotëron ndonjë interes i madh për ta vizituar këtë qytet. Thuhet se u ofrua edhe ndonjë “e kuqe” më shumë, por prapë asgjë. Ndoshta kjo i përgjigjet pyetjes pse “tubimi më i madh” nuk ndodhi kurrë.
Vuçiç, megjithatë, u shfaq në Novi Sad më 5 nëntor, atëherë kur ndodhi protesta e parë e madhe qytetare pas rënies së strehës. Qëllimi ishte të tregonte guxim, ndaj erdhi pa paralajmërim para zyrës së partisë, i rrethuar nga “arushë” (truproja), dhe mbajti një lloj fjalimi. Atë ditë u thye bashkia, një hile e vjetër përparimtare. Kriminelët përparimtarë e shkatërruan bashkinë që demonstruesit të paraqiteshin si të dhunshëm. Plani më i gjerë ishte që kjo dhunë të shërbente si spin që të mbulonte tragjedinë në stacionin hekurudhor. Nuk ia doli.
Vitin e kaluar u paralajmërua se tubimi i madh përparimtar për Sretenje do të mbahej në Novi Sad, por u zhvendos në Sremska Mitrovica, më e sigurt dhe më pak luftarake. Tubimi shërbeu si kornizë për shakanë propagandistike të atëhershme të regjimit, sipas së cilës pas revoltës së qytetarëve fshihej në fakt qëllimi që Vojvodina të shkëputej nga Serbia. Atëherë Vuçiç fliste edhe për librin e tij ku do të tregonte si e kishte shtypur “revolucionin me ngjyra”. Nuk ndodhi as shkëputja e Vojvodinës, as Vuçiç nuk e shkroi librin.
E vetmja gjë që ndodhi ishte se ai i bëri të ditur mbarë popullit se guximi nuk është iluzion. Ai rrezikoi jetën dhe hëngri një “indeks sanduiç” përballë Panairit të Novi Sadit, ku hapi, pa asnjë njoftim, të ashtuquajturin Panair të vendlindjes.
Circondato da persone rimaste senza patria proprio a causa sua e delle idee politiche dei suoi padri. Quella parte della città era bloccata, mentre fedeli attivisti progressisti giocavano il ruolo di passanti casuali. Anche questo trucco non ha funzionato per lui. La stessa cosa è stata fatta anche a Novi Sad, ma anche questa non è stata una manovra politica elegante.
"Quando Miki dice che ha paura / è serio / ha la fobia dei terremoti / vive in alto", così inizia la famosa canzone di Džoni Štulić. /Adattato da Vreme /
Lini një Përgjigje