FLASH
Shkruar nga Edward P. Joseph
Duke u mbështetur në bindjet e Putinit për Serbinë dhe Kosovën, Trump mund të fitojë ndikim të vlefshëm mbi Moskën, lëshime të qëndrueshme nga Kievi dhe konsideratën serioze të Komitetit të Nobelit...
Në më pak se një vit në detyrë, Presidenti Trump është zhvendosur jo më pak se gjashtë herë në lidhje me luftën në Ukrainë përpara se të arrinte në qëndrimin e tij aktual për një armëpushim në vijat aktuale të betejës, një pozicion i pranuar nga Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky dhe i mbështetur nga Bashkimi Evropian. Përmes këtyre luhatjeve marramendëse, Presidenti rus Vladimir Putin është përqendruar gjithnjë e më shumë në një qëllim të vetëm, afatshkurtër: territorin.
Putini është përqendruar te Donbasi Perëndimor, i cili është thelbësor për ta kontrolluar, dhe mund të mos e kontrollojë kurrë, duke pasur parasysh mbështetjen e vazhdueshme të aleatëve ndaj Ukrainës. Nga ana e tij, Zelensky nuk e ka përjashtuar kategorikisht negocimin e territorit; përkundrazi, Presidenti ukrainas ka këmbëngulur se “çdo çështje territoresh nuk mund të ndahet nga garancitë e sigurisë ”. Me fjalë të tjera, modalitetet për mbrojtjen e sigurisë ukrainase, jo çështja e territorit në vetvete, janë pengesa e menjëhershme për një armëpushim.
Kremlini është i inkurajuar nga vështirësitë e hapura të rekrutimit ushtarak të Ukrainës. Me Trumpin ende të pavullnetshëm dhe Evropën kryesisht të paaftë për t'i ofruar Kievit mbështetje që ndryshon fushën e betejës, a ka ndonjë mënyrë për t'i drejtuar palët drejt një armëpushimi?
Në fakt, Presidenti Trump mund ta thyejë ngërçin duke iu drejtuar Ballkanit, një teatër i afërt konkurrence në të cilin SHBA-të dhe aleatët e saj kanë ndikim strategjik. Në dy mënyra plotësuese, Uashingtoni mund të shfrytëzojë qëndrimet obsesive të Putinit ndaj Serbisë dhe Kosovës, duke krijuar një rrugë të qëndrueshme drejt një armëpushimi në Ukrainë, ndërkohë që gjeneron presion shtesë mbi Kremlinin për ta pranuar atë.
Së pari, SHBA-të mund të përdorin modelin e Kosovës të përfshirë në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, kushtet e mbështetura nga Rusia për të ndaluar konfliktin me Serbinë pas ndërhyrjes së NATO-s një çerek shekulli më parë. Në vend të thirrjes amorfe dhe joefektive për "shkëmbime territoresh" që i japin fund luftës, ose duke u kërkuar palëve që nuk kanë besim të plotë të arrijnë një zgjidhje vetë, Shtëpia e Bardhë mund të propozojë që Kievi dhe Moska të pranojnë një marrëveshje të përkohshme në stilin e Kosovës për Donbasin dhe territore të tjera të kontestuara.
Me rëndësi thelbësore për SHBA-në dhe partnerët e saj evropianë, qasja 1244 prezanton një sekuencë të zbatueshme, duke trajtuar menjëherë sovranitetin mbi Donbasin, përpara se të trajtohen garancitë e sigurisë. Me çështjen mbizotëruese "kush e zotëron Donbasin?" të lënë mënjanë, Rusia dhe Ukraina mund të përballojnë negociatat mbi modalitetet e kërkuara për një armëpushim të qëndrueshëm, duke përfshirë forcat paqeruajtëse, ndihmën e vazhdueshme ushtarake për Ukrainën, administrimin e Donbasit nga një palë e tretë dhe çështje të tjera kritike.
Së dyti, Trump mund të ushtrojë presion jo-ushtarak mbi Putinin që ta pranojë këtë qasje duke i ofruar Serbisë dhe Kosovës anëtarësim në NATO, duke i shkaktuar një goditje të menjëhershme dhe shqetësuese udhëheqësit rus. Ky ndryshim fytyre si për Uashingtonin ashtu edhe për Beogradin është bërë papritmas i besueshëm duke pasur parasysh krizën e brendshme të pandërprerë të Serbisë dhe gatishmërinë e Trumpit për të marrë në konsideratë zgjidhje joortodokse. Ashpërsia e sapozbuluar e Administratës ndaj sektorit të energjisë së Rusisë sugjeron se Uashingtoni është i hapur ndaj mënyrave për të shtrydhur Kremlinin për sa kohë që ato nuk përfshijnë sisteme armësh "përshkallëzuese" në teatrin e Ukrainës.
-Modeli Kosova-1244 ofron një model për një armëpushim në Ukrainë
Modeli Kosova-1244 i lejon secilës palë të ruajë pretendimet e saj përfundimtare territoriale mbi Donbasin, duke ofruar përfitime të konsiderueshme dhe të menjëhershme si për Kievin ashtu edhe për Moskën. Me rëndësi për Ukrainën, rezoluta 1244 anashkaloi çështjen e sovranitetit të Kosovës, duke parashikuar një zgjidhje përfundimtare të bazuar në fund të fundit në "vullnetin e popullit". Duke krijuar një administratë të OKB-së thjesht "të përkohshme ... kalimtare", rezoluta 1244 hapi një trajektore që Kosova të shkëputet përfundimisht nga Serbia, pa shpallur ose mohuar pavarësinë e Prishtinës nga Beogradi. Zelensky ka shumë më tepër gjasa të pranojë një marrëveshje të tillë, e cila i lejon Presidentit ukrainas t'u tregojë qytetarëve të tij se Donbasi është ende pjesë e Ukrainës dhe se populli i Donetskut dhe Luhanskut do të vendosë përfundimisht se cili vend ka sundim mbi ta.
Në dobi të Kievit, demografia në Donbas dhe territore të tjera të kontestuara është shumë më e përzier sesa në Kosovën e pabarabartë, ku çdo referendum për pavarësi ishte një përfundim i paracaktuar. Me ndihmën e Administratës, Ukraina dhe Rusia mund të negociojnë kushtet për personat e zhvendosur dhe refugjatët që të votojnë në referendumet përfundimtare të zgjidhjes. Siç kërkohet sipas Kushtetutës së Ukrainës , miratimi përfundimtar do të mbështetet në një referendum midis të gjithë votuesve ukrainas.
Ashtu si në Kosovë, administrimi i përgjithshëm i Donbasit do t'i kalonte Kombeve të Bashkuara, ose ndoshta Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE). Kjo do t'i lejonte Zelensky-t të mendonte për pranimin, në një bazë të përkohshme, të Administratës së OKB-së të territorit të dakordësuar në Donbasin Perëndimor. Është pikërisht përfshirja e këtij territori, të cilin Rusia nuk e kontrollon, që zgjeron perspektivat për negocimin e garancive të qëndrueshme të sigurisë, pra, një kompromis.
Ndërkohë që do të vinte në rrezik territor shtesë, Kievi do të fitonte siguri të përgjithshme, si dhe përfitime afatshkurtra në territorin që pushton Rusia. Ukraina do të shihte një ndalesë të shpejtë të rusifikimit intensiv të Donbasit të aneksuar, duke përfshirë sekuestrimin e pronës, vendosjen e pasaportave ruse dhe indoktrinimin ushtarak të fëmijëve. Ashtu si në Ballkan, OKB-ja ose OSBE-ja do të ngrinin komisione për pronat, duke u mundësuar personave të zhvendosur të pretendonin pretendimet e tyre pa barrierat ruse, duke nxitur kthimin masiv të refugjatëve.
Me rëndësi thelbësore për Rusinë, modeli 1244 do të ndërpriste menjëherë ushtrimin e sovranitetit simbolik nga Kievi mbi Donbasin dhe rrethinat, duke përfshirë zonat e dakorduara që Rusia nuk i kontrollon dhe ka pak shanse t'i kontrollojë. Në Rezolutën 1244, Këshilli i Sigurimit urdhëroi në mënyrë implicite se nuk kishte 'kthim prapa', asnjë rikthim të Kosovës nën kontrollin serb. Në fakt, në nëntor 2005, Rusia, SHBA-të dhe tre anëtarët e tjerë të Grupit të Kontaktit vendosën "Parimet Udhëzuese" që përcaktojnë se "... Kosova nuk kthehet në situatën para marsit 1999".
Moska, Kievi dhe Uashingtoni mund ta zbatojnë këtë model sot, duke rënë dakord paraprakisht për një parim të gjerë "moskthim në situatën e paraluftës", ndërsa shqyrtojnë shprehimisht ndarjen, bashkimin e Donbasit me Rusinë ose një formë të re integrimi brenda Ukrainës, sipas vendimit të popullit të atij rajoni. Duke shkuar përtej paqartësisë konstruktive, palët do të përcaktonin gjendje përfundimtare të përcaktuara dhe të mundshme që përfshijnë qëndrimin e Moskës mbi sovranitetin, si dhe atë të Kievit. E ratifikuar në Këshillin e Sigurimit, kjo përfaqëson një nxitje të fuqishme për Putinin legalist, i cili mund të reklamojë në vend "njohjen ndërkombëtare të Donbasit rus".
Me një model politik për Donbasin në dorë, diskutimi jetësor mbi garancitë e sigurisë mund të fillojë. Përsëri, është përfshirja e dispozitave të favorshme për Putinin, e kombinuar me rritjen e presionit të SHBA-së mbi Moskën dhe më shumë mbështetje ushtarake për Kievin, që rrit perspektivat për një marrëveshje mbi sigurinë. Në fund të fundit, forcat paqeruajtëse të jashtme do të mbulojnë territorin që Putini dëshiron - dhe teorikisht mund ta kontrollojë përmes një procesi politik (ose, përmes një prishjeje të armëpushimit, një skeme ruse që SHBA-të dhe aleatët e saj duhet ta mbështesin). Ashtu si 1244, rezoluta e Këshillit të Sigurimit e ndërmjetësuar nga SHBA-ja do të përfshijë dispozita të hollësishme dhe gjithëpërfshirëse të sigurisë, duke përfshirë edhe ato mbi forcat paqeruajtëse.
Putini vështirë se mund të ankohet për përdorimin e modelit 1244. Udhëheqësi rus ka kërkuar me përkushtim “respektim të rreptë” të rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit mbi Kosovën, ndërkohë që vazhdimisht ka përmendur “precedentin e Kosovës” si justifikim për të aneksuar territorin ukrainas. Duke folur para Dumës në mars 2014, Putin deklaroi se situata në Krime “është absolutisht e njëjtë … me shkëputjen e Kosovës nga Serbia”. Pas pushtimit të tij në shkurt 2022, Putini i tha me bindje Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, Antonio Guterres, se njohja e Kosovës si shtet i pavarur ishte “precedenti ” që Rusia të njihte Donbasin e pavarur.
Putini është gjithashtu i regjistruar duke shprehur respekt për vullnetin e popullit. Duke propozuar aneksimin në Dumë në mars 2014, Putini deklaroi se Krimea kishte mbajtur "një referendum ... në përputhje të plotë me procedurat demokratike dhe normat ndërkombëtare". Në shtator 2022, Putini shpalli se "referendumet janë mbajtur ... fletët e votimit janë numëruar dhe ... populli [i Donbasit dhe rajoneve fqinje] ka bërë zgjedhjen e tij të qartë [për t'u shkëputur]".
Tani për tani, nuk ka rëndësi nëse referendumet ishin mashtrime, nëse fjalët e Putinit janë mjete cinike, apo nëse qëllimi i udhëheqësit rus mbetet shndërrimi i Ukrainës në një shtet kukull. Ajo që ka rëndësi është ringjallja urgjente e diplomacisë së udhëhequr nga SHBA-të duke i detyruar Rusinë dhe Ukrainën të përgjigjen ndaj propozimeve konstruktive amerikane për një armëpushim . Përkushtimi i Putinit ndaj rezolutës 1244 dhe mbështetja e tij për referendumet krijojnë një mundësi. Ndërsa perspektivat e fushëbetejës së Ukrainës përmirësohen me mbështetjen e vazhdueshme të SHBA-së dhe Evropës, ashtu do të përmirësohen edhe perspektivat për diplomacinë, të bazuara në modelin praktik dhe shpëtues të fytyrës së OKB-së për Kosovën, të cilin Presidenti rus e ka mbështetur për më shumë se dy dekada.
-Përparoni Modelin e Armëpushimit në Kosovë duke e futur Serbinë në NATO
Pakënaqësia e hidhur e Putinit për Kosovën hap gjithashtu derën për një përparim me Serbinë, një përparim që më në fund mund ta tërheqë Beogradin nga orbita e Kremlinit dhe të rrisë ndikimin e SHBA-së mbi Moskën. Më shumë sesa vëllazëria sllave, historia apo antipatia antiamerikane, marrëdhënia ruso-serbe mbështetet në kundërshtimin e vendosur të Kremlinit ndaj pavarësisë së Kosovës. Krahas Kinës, Rusia përdor veton e saj në Këshillin e Sigurimit për ta mbajtur Kosovën jashtë OKB-së, në mbështetje të armiqësisë së Beogradit ndaj ish-provincës së saj. Izolimi i Kosovës mbetet përparësia kryesore e politikës së jashtme të Presidentit serb Aleksandar Vuçiç, duke mbështetur marrëdhëniet e ngushta të Beogradit me një sërë aktorësh keqdashës, përfshirë Iranin, Venezuelën dhe Kubën, si dhe Rusinë dhe Kinën.
Në një qortim të rrallë dhe të hapur, media serbe në prill 2022 akuzoi Putinin për një “thikë pas shpine” pasi Presidenti rus i tha Sekretarit të Përgjithshëm Gutteres se “precedenti i Kosovës” i lejonte një shteti që po shkëputej të anashkalonte “autoritetet qendrore”, në mënyrë të nënkuptuar ose Kievin ose Beogradin.
Ndryshe nga Presidenti Biden, i cili humbi mundësinë e artë 7 për të ndërprerë partneritetin strategjik të Beogradit me Moskën në atë kohë, Presidenti Trump mund të shkaktojë përçarjen vendimtare duke i ofruar Serbisë dhe Kosovës anëtarësim në NATO. Oferta e Uashingtonit dhe pranimi i Beogradit do të kenë një efekt të menjëhershëm dhe transformues në dhe përtej Ballkanit. Duke thyer tabunë e vetëimponuar për t'u bashkuar me Aleancën, përqafimi i NATO-s nga Serbia, miku më i vjetër dhe më i ngushtë i Rusisë në Evropë, do t'i japë një goditje të shpejtë dhe shqetësuese Putinit dhe një pengesë gjeopolitike si për Moskën ashtu edhe për Pekinin.
Ndryshe nga maskarada e vonuar e Beogradit për anëtarësim në BE, angazhimi marramendës për t'u bashkuar me NATO-n, është i papajtueshëm me politikën e jashtme shumëvektoriale të Vuçiçit ose me ringjalljen e nacionalizmit të Serbisë së Madhe. Për Beogradin, pranimi i anëtarësimit në NATO, e cila bombardoi Serbinë në fushatën ajrore të vitit 1999 mbi Kosovën, do të thotë pranimi më në fund i rezultateve të luftërave agresive të nisura nën Presidentin Slobodan Millosheviç. Me vendin më të madh dhe më destabilizues në Ballkan që më në fund është në kampin perëndimor, Trump mund të marrë meritat për mbylljen e të gjithë dramës 35-vjeçare mbi Jugosllavinë. Ballkani i paqëndrueshëm nuk do të shërbejë më si një shesh lojërash për luftën hibride ruse, përmbysjen ekonomike kineze, ose të vuajë si një "zonë gri" për krimin e organizuar, trafikun e drogës dhe kërcënime të tjera të sigurisë.
Një ndryshim dramatik i qëndrimit për Trumpin dhe një hap i pakthyeshëm kur të kryhet, zgjerimi i ripërtërirë i Aleancës do të gjejë një jehonë të fortë te Kievi, duke i bërë lëshimet e tij territoriale më të realizueshme. "Garancitë" e sigurisë së Administratës do të bëhen më të sigurta për Ukrainën, me angazhimin e qartë të SHBA-së ndaj NATO-s të demonstruar në Ballkan. Zelensky do të marrë ndihmë duke ditur se municionet jetësore serbe do të rrjedhin direkt në Ukrainë, të parrezikuara nga kërcënimet nga Moska. Oferta e anëtarësimit për Kosovën dhe Serbinë do të nënvizojë agjencinë e Aleancës, duke demonstruar se NATO merr vendime strategjike, qoftë për Ballkanin apo Krahun Lindor, e lirë nga presioni i jashtëm.
Vetëm oferta e anëtarësimit në NATO, alfa dhe omega për shqiptarët e Kosovës, do të bindë çdo Kryeministër të Kosovës, përfshirë Kryeministrin në detyrë të linjës së ashpër, Albin Kurti, që më në fund të krijojë një masë vetëqeverisjeje për serbët e Kosovës. Duke pasur parasysh një rrugë për t'u bashkuar me NATO-n, Kurti ose çdo Kryeministër i Kosovës mund të plotësojë kërkesën e kahershme të Beogradit dhe të nënshkruajë draft- statutin e BE-së që krijon "Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe".
Vuçiç do ta rimarrë “Asociacionin” pa pasur nevojë ta njohë zyrtarisht Kosovën, përtej njohjes de facto që tashmë i është atribuar Beogradit dhe Prishtinës. Pavarësisht gjithë mburrjes së qeverisë së tij, Vuçiç e kupton se qëndrimi serb ndaj Kosovës nuk ka qenë kurrë më i dobët. Një sërë lëvizjesh të guximshme nga Kurti në veriun e dominuar nga serbët kanë margjinalizuar institucionet serbe të trashëguara dhe kanë minuar shpresat e Beogradit për ndarje.
Oferta e njëkohshme e Uashingtonit për një rrugë drejt NATO-s për Kosovën nuk i lë Vuçiçit zgjidhje tjetër veçse të pranojë planin e Trump, përfshirë anëtarësimin e Serbisë në NATO. Refuzimi nga Beogradi do ta shohë ende Kosovën në rrugën e saj drejt NATO-s. Kjo rrugë drejt Aleancës i jep fund ndikimit të Beogradit mbi ish-provincën e saj, duke e bërë të pakuptimtë 'fushatën serbe të çnjohjes' dhe pengimin rus dhe kinez të anëtarësimit të Kosovës në OKB.
Zgjerimi i NATO-s në Kosovë dhe Serbi do ta zvogëlonte më tej barrën e sigurisë së Amerikës. Forcat e NATO-s, përfshirë trupat amerikane, tashmë janë ngarkuar me mbrojtjen e Kosovës. Vetë Trump e ka nënvizuar vazhdimisht paqëndrueshmërinë e situatës, duke pretenduar në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, në Samitin e NATO-s dhe në Zyrën Ovale se e ndaloi Serbinë nga "një luftë e madhe kundër Kosovës ". Një marrëveshje Serbi-Kosovë e bazuar në anëtarësimin në NATO do të qetësojë menjëherë tensionet, duke i lejuar NATO-s dhe trupave amerikane të zvogëlojnë praninë e tyre menjëherë dhe përfundimisht të largohen krejtësisht.
Duke dalë jashtë kornizave në Ballkan, Administrata mund të arrijë një ndikim të jashtëzakonshëm në Ukrainë. Duke u mbështetur në bindjet e Putinit për Serbinë dhe Kosovën, Trump mund të fitojë ndikim të vlefshëm mbi Moskën, lëshime të qëndrueshme nga Kievi dhe konsideratën serioze të Komitetit të Nobelit.
Lini një Përgjigje