FLASH
Shkruar nga Daniel Serwer
Ndërtimi i shpejtë i fuqisë bërthamore të Kinës e ndërlikon gjithashtu ekuacionin SHBA-Rusi, pasi ekuilibri bërthamor është më i vështirë për t’u vendosur kur janë tre për një tango, sesa dy...
Mund ta duartrokas traktatin që ndalon armët bërthamore si të saktë nga ana morale dhe ligjore, pa menduar megjithatë se ndonjë nga nëntë shtetet bërthamore të sotme ka të ngjarë t'i bashkohet atij. Armët bërthamore ekzistojnë sepse shtetet që i zotërojnë ato mendojnë se janë të nevojshme për sigurinë kombëtare ose ruajtjen e regjimit. Për t’i bindur ata që të dorëzojnë armët, do të duhet t’i bindësh se do të ishin më të sigurt pa to. Kjo është e mundur.
Unë u përfshiva si diplomat amerikan në vitet 1980 në përpjekjet për të bindur Brazilin dhe Argjentinën të flisnin për një qëndrim të ndërsjellë të zbatuar në vitet 1990. Afrika e Jugut hoqi dorë nga armët e saj bërthamore kur fundi i aparteidit uli shqetësimet e saj për fqinjët e saj. Pjesa më e madhe e Evropës dhe Azisë kanë preferuar të jetojnë nën një ombrellë bërthamore amerikane, në vend që të përballen me shpenzimet dhe rreziqet e zhvillimit të armëve të tyre bërthamore.
SHBA-ja dhe Bashkimi Sovjetik arritën të negocionin kufizime serioze në numrin e armëve bërthamore, të cilat unë ende shpresoj se do t'i rinovojnë ose edhe do t'i ulin. Të paktën amerikanët kanë dashur ta zvogëlojnë numrin e tyre në depo për një kohë të gjatë. Kujdesi për ta është i kushtueshëm. Megjithatë, diplomacia bëhet shumë më e vështirë kur përfshihen tre ose më shumë vende, veçanërisht kur ato janë shumë afër njëra-tjetrës.
Pakistani dhe India janë një shembull i mirë. Pakistani ka vetëm armët bërthamore të Indisë për të cilat duhet të shqetësohet, por India shqetësohet më shumë për ato të Kinës sesa për ato të Pakistanit. Dhe Kina shqetësohet më shumë për SHBA-në sesa për Indinë.
Pra, lloji i marrëveshjes dypalëshe të negociuar midis Buenos Airesit dhe Brasilias nuk ka rezultuar i mundur për Nju Delhin dhe Islamabadin. Ndërtimi i shpejtë i fuqisë bërthamore të Kinës e ndërlikon gjithashtu ekuacionin SHBA-Rusi, pasi ekuilibri bërthamor është më i vështirë për t’u ekuilibruar me tre për një tango, sesa me dy.
Izraeli nuk po heq dorë nga armët e tij bërthamore, dhe shumica e vendeve arabe, ndërsa ankohen për to, nuk kanë këmbëngulur që izraelitët t’i heqin qafe ato. Atëherë, arrij në përfundimin se ka pak mundësi që ndonjë nga fuqitë bërthamore të sotme t'i bashkohet ndalimit bërthamor.
Megjithatë, shqetësimi im më i madh sot ka të bëjë me përhapjen bërthamore, jo me reduktimin e armëve bërthamore. Ata prej nesh që u përfshimë në parandalimin e përhapjes në vitet 1970 dhe 1980 patën një sukses të jashtëzakonshëm të matur kundrejt pritjeve të asaj epoke.
Të vetmet fuqi të reja bërthamore që atëherë janë Pakistani dhe Koreja e Veriut, jo dhjetëra ose më shumë që parashikonim. Por për disa arsye, ky sukses duket se është në rrezik. Shkenca dhe teknologjia e nevojshme për të ndërtuar armë bërthamore është shumë më e arritshme gjerësisht sesa ishte 40 vjet më parë.
Të dhënat bazë të nevojshme janë gjerësisht të disponueshme dhe centrifugat e kanë bërë pasurimin më të lehtë sesa difuzioni i gaztë dhe metodat e tjera. Presidenti Trump ka hedhur vazhdimisht dyshime nëse ombrella bërthamore amerikane do të përdoret në mbrojtje të aleatëve të saj, veçanërisht në Azinë Lindore.
Koreja e Jugut, Japonia dhe Tajvani kanë të gjitha aftësinë për të ndërtuar një armë bërthamore, ose ndoshta më shumë se disa armë bërthamore, brenda disa javësh.
Koreja e Jugut po debaton në mënyrë aktive për opsionin bërthamor. Ndërsa Japonia ka një frenim të fortë kulturor në lidhje me armët bërthamore, do të bëhet më e vështirë të mbetet jo-bërthamore nëse Seuli ecën përpara.
Stimujt e Tajvanit për të ndërtuar armë bërthamore rriten me çdo provë kineze të planeve të pushtimit. Lindja e Mesme nuk është shumë më e mirë se Azia Lindore. Ndërsa Izraeli ka dëmtuar seriozisht aftësitë bërthamore të Iranit, lufta 12-ditore i dha Teheranit një nxitje të fortë për t'i dhënë fund monopolit rajonal izraelit.
Është e vështirë të imagjinosh Turqinë dhe Arabinë Saudite duke ndenjur duarkryq nëse kjo ndodh. Si Presidenti Erdogan ashtu edhe Mohmmed bin Salman kanë thënë se do të jenë në nivelin e aftësive të Iranit. Sauditët kanë arritur tashmë një marrëveshje që në parim i vë në dispozicion të Mbretërisë armët bërthamore pakistaneze.
A mund të mbetet i përmbajtur Presidenti i Egjiptit, Sissi, nëse Turqia dhe Arabia Saudite fitojnë mbrojtje bërthamore?
Më lejoni të përfundoj në Evropë.
Nëse ndonjë pjesë e Ukrainës mbetet e pavarur dhe sovrane pas luftës aktuale, ajo do të dëshirojë armë bërthamore, të cilat të gjithë në Kiev mendojnë se do të kishin parandaluar pushtimin në shkallë të plotë në vitin 2022.
E vetmja mënyrë për të parandaluar Ukrainën që të marrë të vetën është anëtarësimi në NATO, i cili vjen me një angazhim të palëkundur për të mbetur jo-bërthamore. Kjo është ajo që ia bëmë Gjermanisë të premtojë. E njëjta gjë do të vlejë edhe për Ukrainën.
Mund të tingëllojë heretike, por kur bëhet fjalë për rolin e Evropës në mbrojtjen e së ardhmes, përfshirja e Ukrainës në NATO do të ishte një kontribut i madh në mospërhapjen e armëve bërthamore. Do të ishte e mençur ta mirëpriste edhe një Rusi më e arsyeshme!/Përshtati “Pamfleti” nga “Peacefare”
Lini një Përgjigje