FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The increase in monthly rent for housing, properties for sale, prices in bars-restaurants and food products in markets, and the increase in traffic are the effects on the cost of living for locals in tourist areas from the influx of foreign tourists. Measures proposed by experts for overtourism.
"We are paying for tap water as if it were a luxury in the bar. For a coffee, water and a Coca-Cola we paid 650 lek," a resident of Pogradec says in outrage, as he leaves the bar of a hotel located on the lakeside.
He claimed to his friend with whom he was sitting at the bar that a glass of "tap" water was being paid more expensively than soft drinks.
An indication that the rise in prices, due to the high influx of tourists in the city's bars and restaurants, is affecting the daily lives of locals in tourist areas.
In the period January-May, according to INSTAT data, 3.4 million foreign citizens entered the country. Compared to the previous year, their number increased by 3.9%. In May, the number of foreign citizens entering Albania reached 987 thousand, with an increase of 1.4% compared to May 2024.
In this 5-month period, the highest increase in the flow of foreign tourists was recorded in the first months of the year. In January, the number of tourists increased by 14.5% compared to January 2024 and in February the increase was 7.4%.
For economic expert Arben Malaj, this high level of visitors is leading directly to increased demand for rental housing, property purchases, as well as daily consumer goods.
According to him, this has led to a significant increase in prices in these sectors, to levels that are threatening to locals.
"As the number of tourists increases, the demand for services such as accommodation, food and transport increases. This pressure on existing supply often leads to:
During discussions on Albania's tourism prospects, where it is predicted that by the end of 2025 the number of foreign tourists will reach between 12 and 14 million, according to economic expert Arben Malaj, this high influx is expected to further bring about a significant increase in demand for tourism services and infrastructure in the country.
The expensive cost of accommodation from tourism
One of the most significant effects of growing tourism is on the rental market for accommodation purposes. Tourists visiting Albania prefer to stay in daily rental apartments rather than hotels, due to the cheaper price.
Even in 2025, the number of foreign citizens entering the country and staying in official accommodation structures continues to remain low.
According to INSTAT data, 819.1 thousand foreign citizens entered in April, but only 149.6 thousand or about 20% of non-resident visitors stayed in accommodation structures.
Të dhënat e INSTAT tregojnë se rreth 80% e shtetasve të huaj që vijnë në vend nuk qëndrojnë në strukturat e regjistruara të akomodimit.
Turistët e huaj parapëlqejnë të qëndrojnë në apartamentet me qira ditore për shkak të çmimeve të ulëta sipas Stela Dhami, nga “Colliers Albania”.
“Ato janë më të prekshme për turistët që në Shqipëri vijnë kryesisht të orientuar prej çmimeve më të lira krahasuar me vendet e zhvilluara turistike apo me rajonin.
Gjithashtu këto struktura akomodojnë shumë mirë familjet dhe udhëtarët në grup të cilët kanë dëshirë të jenë në të njëjtin ambient”, pohoi më herët znj. Dhami.
Por shtimi i kërkesës për akomodim në këto struktura ka nxitur rritjen e numrit të tyre.
Sipas të dhënave të AirDNA për “Monitor”, në prill kishte 23,4 mijë njësi të listuara për t’u dhënë me qira, me rritje prej 38% në raport me të njëjtin muaj të një viti më parë, ose rreth 6,4 mijë apartamente, apo njësi banimi më shumë.
Në prill 2023, kishte vetëm 12,6 mijë njësi të listuara, pra në dy vjet, numri i tyre është dyfishuar. Numri i apartamenteve për t’u marrë qira në prill 2025 ishte i njëjti me gushtin 2024, kur gjithnjë shënohet rekord për shkak të kërkesës së lartë në kulmin e sezonit.
Zgjerimi i tregut po shton ndjeshëm ofertën për apartamente me qira ditore, për rrjedhojë edhe çmimet janë më të lira sesa vendet europiane. Nga ana tjetër vijon të pakësojë ofertën e tregut për prona me qira, për rrjedhojë të ofrohen gjithnjë e më tepër çmime të larta për qiranë mujore afatgjatë.
Agjentja e tregut të pasurive të paluajtshme Lorena Rada nga “Century 21 CPM” tha se në kryeqytet, çmimet e qirave mujore edhe gjatë 2025-s vijuan të mbeten në nivele të shtrenjta, për shkak të kërkesës së lartë dhe ofertës në rënie.
Znj. Rada thekson se pakësimi i ofertës nga qiraja ditore ndihet më shumë te zonat afër qendrës. “Në zonën e Pazarit të Ri, nuk arrijmë të gjejmë prona të lira për qiranë afatgjatë.
Në këtë zonë, kërkesa për prona me qira ditore është e lartë. Po ashtu, dhënia e apartamenteve me qira ditore po shfrytëzohet më tepër nga vetë pronarët e apartamenteve”.
Mesatarisht në Tiranë, çmimet e qirave për apartamente 1+1 variojnë nga 300 deri në 800 euro në muaj. Për apartamente 2+1, mesatarja e çmimeve është 200 deri në 250 euro më e lartë. Qiraja mujore për këtë tipologji pronash varion nga 550 deri në 1,300 euro.
Në vitin 2024, sipas agjentëve imobiliarë, çmimet e qirave për qëllime strehimi u rritën mesatarisht nga 10 deri në 20% krahasuar me vitin e mëparshëm.
Rritja më e ndjeshme ishte në zonat afër qendrës, ku shumë apartamente janë kthyer në struktura akomoduese për qira ditore, për shkak të fluksit në rritje të turistëve të huaj.
Në zonën e ish-Bllokut, çmimi i qirave për apartamente 1+1 në muajin shtator arriti deri në 800 euro në muaj nga 750 euro që ishte niveli maksimal i qirasë vitin e kaluar. Rritja është rreth 7%. Ndërsa për prona 2+1, qiratë nisin nga 1,000 deri në 1,300 euro nga 950 deri 1,000 euro në muaj në muajin shtator të 2023.
Në zona të tjera si ajo pranë Stadiumit “Air Albania”, çmimet për apartamente me strukturë 1+1 arritën në 800 euro në muaj nga 650 euro që ishte një vit më parë. Rritja ishte 23%.
Ndërsa çmimet për apartamentet 2+1 arritën deri në 1,300 euro nga 1,200 euro që ishin vitin paraardhës.
Përveç çmimeve të larta nga ulja e stokut të apartamenteve me qira afatgjatë, vendasit po përballen edhe me periudha të gjata kohore për kërkimin e apartamentit.
Mesatarisht një familje shqiptare duhet të shpenzojë 1 deri në 2 muaj kohë intensive sipas agjentes imobiliare Lorina Rada, në raste të veçanta afati i kërkimit arrin edhe për 9 muaj, për të gjetur një apartament me qira afatgjatë në Tiranë.
Agjentët e tregut të pasurive të paluajtshme gjithashtu ngrenë sërish shqetësimin e rrezikut të flluskës në këtë treg, për shkak të mbiofertës dhe çmimeve shumë herë më të ulëta në raport me vendet europiane.
P.sh., në Tiranë nëse prenoton një apartament me largësi 450 metra nga qendra për 1 natë qëndrimi, ofrohet me çmim 34 deri në 39 euro/nata.
Apartament me largësi 300 euro nga qendra gjen me çmim 45 euro/nata.
Në Athinë nëse rezervoje nëpërmjet Booking.com një apartament me qira 500 metra larg qendrës për 1 natë qëndrimi në fund të muajit qershor ofrohej me çmim 170 euro/nata apo për apartament me largësi 3 km nga qendra çmimi arrin 130 euro/nata.
Në Romë, çmimet e apartamenteve në zonat afër qendrës variojnë nga 105 euro deri në 327 euro/nata.
Prodhimit vendas me problemeve strukturore i shtohet edhe kostoja nga turizmi
Krahas çmimeve të larta në bare dhe restorante, vendasit po përballen me rritje të çmimeve të produkteve ushqimore edhe në markete.
Alban Zusi, drejtues i Qendrës së Eksporteve Shqiptare, pohon se fenomeni po ndikohet edhe nga mungesa e konkurrueshmërisë së prodhimit vendas, e ndikuar nga kostot e larta të prodhimit, zhvlerësimi i Euros dhe turizmit për marrjen e fuqisë punëtore.
Produktet vendase në supermarkete shpesh shiten më shtrenjtë se ato të importit, duke vështirësuar pozitën e prodhuesit vendas në treg.
“Çmimet e produkteve vendase përfshirë produktet e bulmetit, të përpunimit të mishit (sallameria-proshutat), përfshirë prodhime të tjera, si: ‘mozzarella’, në markete po shiten më shtrenjtë sesa produktet e importit.
Produktet vendase nuk arrijnë të konkurrojnë ato të importit, pasi kostot e prodhimit janë në rritje, ndërsa zhvlerësimi i Euros 30-40% favorizon mallrat e importit.
Për t’u vetëmbrojtur, prodhuesi shqiptar është i detyruar të mbajë çmime të larta ose synon të tregtojë produktet në tregjet e produkteve autoktone vendase, ku turistët priren të blejnë më shumë.
Strukturat akomoduese furnizohen kryesisht me mallra ushqimore nga importi, për shkak të çmimeve më të lira sesa prodhimi vendës.
Kërkesa për produkte të lira nga importi është e lartë për shkak të turizmit masiv dhe jo elitar që zhvillohet në vend. Por edhe kjo tendencë nuk e ndihmon prodhuesin vendës për tregtimin e produkteve.
Përveç problemeve strukturore që po has aktualisht sektori i prodhimit, edhe turizmi po ndikon në rritjen e kostos prodhuese, veçanërisht te shpenzimet për fuqinë punëtore.
Shumë punonjës të industrisë përpunuese, të joshur nga pagat e larta largohen për punësime sezonale drejt zonave bregdetare. Me qëllim mbajtjen e tyre, agropërpunuesit janë të detyruar t’u rishikojnë pagat”.
Baret dhe restorantet, rënie konsumi nga vendasit, kompensohen nga turistët
Sipas kryetarit të Shoqatës së Bareve dhe Restoranteve, Enri Jahja, në baret dhe restorantet e zonave bregdetare, dy vitet e fundit tendenca e konsumit nga vendasit mbetet në rënie për shkak të çmimeve të larta.
“Për shkak të rritjes së kostove dhe çmimeve, konsumatori vendës ka ulur konsumin në bar-restorante me rreth 20%.
Rënia e konsumit prej vendasve po përsëritet çdo vit, për shkak të uljes së fuqisë blerëse nga çmimet e larta”, thotë z. Jahja. Ai shton se shumë shqiptarë po parapëlqejnë gjithashtu të kalojnë pushimet jashtë vendit për të shmangur shpenzimet e larta në vend.
Megjithatë, konsumi total në sektorin e bareve dhe restoranteve nuk ka shënuar rritje në krahasim me sezonin turistik të një viti më parë, çka tregon se turistët thjesht po zëvendësojnë konsumin vendas, jo duke e rritur atë.
Rritja e kërkesës, por jo e çmimeve në sektorin e makinave me qira
Ndryshe nga efekti që ka turizmi në tregun e qirave afatgjata për banesa, ku çmimet janë rritur ndjeshëm për shkak të kufizimit të ofertës, sektori i makinave me qira nuk po përjeton të njëjtin presion mbi çmimet.
Përkundrazi, ky treg po zgjerohet gjithnjë e më shumë falë hyrjes së operatorëve të rinj dhe konkurrencës në rritje.
Aleksandër Ndoci, drejtues i kompanisë RentX, tha se tarifat ditore për makina me qira kanë mbetur të qëndrueshme, pavarësisht rritjes së kërkesës gjatë sezonit turistik.
“Kërkesa ka qenë në rritje për shkak të fluksit të turistëve, por shtimi i numrit të operatorëve në treg ka balancuar situatën dhe ka parandaluar rritjen e çmimeve”.
Sipas zotit Ndoci, konkurrenca e shtuar mes kompanive që ofrojnë makina me qira ka ndikuar në mbajtjen e çmimeve brenda kufijve të mëparshëm.
Çmimet ditore për një makinë variojnë nga 15 euro për modelet bazë, deri në 150–200 euro në ditë për automjetet luksoze.
Sektori i makinave të dhënies me qira është një shembull ku shtimi i kërkesës nuk ka sjellë automatikisht rritje çmimesh, duke treguar se dinamika e tregut ndikohet edhe nga faktorë të tjerë, si numri i ofruesve dhe struktura e konkurrencës.
Kostot e tjera nga mbipopullimi turistik
Eksperti i ekonomisë Arben Malaj, thekson tek analizimi i kostove për vendasit nga rritja e fluksit turistik edhe problemet me rëndimin e trafikut, ndikimet negative në mjedis deri edhe te rreziku për humbjen e identitetit kulturor të fshatrave turistikë.
Çfarë masash rekomandojnë ekspertët
Overcrowding with tourists, otherwise known as “overtourism”, is a phenomenon that is occurring in many European countries and in developing destinations such as Albania. Arben Malaj predicts that the trend of increasing prices from tourism will be long-term. Consequently, this phenomenon brings significant costs, but also social, economic and environmental, which must be managed carefully.
"The rate of growth, the sources of growth, and the negative effects need more in-depth studies. There are elements that make this a trend, albeit with seasonal fluctuations:
(i) Tourism has become a sector for the Albanian economy and investments in it are growing;
(ii) Global inflation and geopolitical conflicts have affected the overall price performance. If other structures and balanced policies are built, there could be medium-term stabilization.
Economic expert and former Minister of Finance, Arben Malaj, proposes implementing several policies to protect the interests of local citizens in the face of rising prices and the cost of living. These include limiting the conversion of housing into tourist units, as well as temporary price controls during the tourist season.
"In conclusion, overtourism is not necessarily negative, but requires smart policies and long-term planning to maximize benefits and minimize costs."
"Managing destination capacities, investing in sustainable tourism, and involving the local community in decision-making are some of the essential steps to guarantee balanced development, which respects both visitors and the lives and interests of local residents," asserts Mr. Malaj.
Arben Malaj
“In conclusion, overtourism is not necessarily negative, but requires smart policies and long-term planning to maximize benefits and minimize costs. Managing destination capacities, investing in sustainable tourism, and involving local communities in decision-making are some of the essential steps to ensure balanced development that respects both visitors and the lives and interests of local residents.”
To balance the interests between tourism development and protecting the well-being of local communities, expert Arben Malaj proposes a series of policies:
/Monitor.al/
Lini një Përgjigje