FLASH
Shkruar nga Dashnor Kaloçi
At the end of May 1961, the trial of the so-called "Hostile Group" of Teme Sejko (former Rear Admiral of the Navy) ended in Tirana, who, together with Tahir Demi (former chairman of the Executive Committee of the Elbasan district), Taho Sejko (former journalist of "Zëri i Popullit" and later director of the Shkodra Automobile Park), Avdyl Resulin (lieutenant colonel in the Tirana Recruitment Branch), Hajri Manen, Nasho Gërxho, Hajri Purizion, Ali Xhelo, Sami Murati, Izet Osmani, Shaban Ademi, etc., were accused of; "being put at the service of foreign agencies, such as the Yugoslav UDB, the Soviet KGB, the American CIA, the Greek Asfalia, with the aim of overthrowing the popular power in Albania".
As a result, after the sentencing on May 28, 1961, by the panel headed by Shuaip Panariti (President of the Supreme Court, and his assistants Major General Muharrem Kokomani, Colonel Sotir Spiro, Colonel Bejto Isufi, Lieutenant Colonel Hilmi Telegrafi and session secretary Murat Deliallisi), eight of the defendants of this "Hostile Group" would be sentenced to death, by shooting, and would be executed on May 31 (two died in the interrogation room), while the rest of the defendants would be sentenced to severe sentences, ranging up to 25 years.
All of the above is already very well known, since from the beginning of the 90s until today, dozens of articles have been published with various testimonies or archival documents, as well as television documentaries, books, etc., but what has remained somewhat unclear (at least with archival documents) is who were the main agents that the State Security used at that time to strike at the "Teme Sejko Group" or as it is otherwise known as the "Cham Group", due to their origin from the Cham region!
And how and how much were those State Security agents rewarded, who "sinked" their Cham compatriots, who were not brought to trial as witnesses, in order not to expose them, even though their role was known to some extent, but as we said, it was never made public in newspapers, books and magazines, as happened at that time with other "Silent Heroes" of the Ministry of Interior.
Paradoxically, even today, after almost 35 years since the collapse of the communist regime of Enver Hoxha and his successor, Ramiz Alia, no archival document has been published about the three main State Security agents who sank the "Teme Sejko Group", as well as the rewards and other favors they received from the ruling communist regime, for "their contribution to the discovery and suppression of that hostile group".
Based on this, in this article we are publishing some archival documents (along with the relevant facsimiles) that have been extracted from the Archives of the Ministry of Internal Affairs, which see the light of day for the first time. But as we will see in this article and the relevant facsimiles, only agents “Gjoksi” and “Trimi” are given their full names; respectively Braho Beqo Emini and Skënder Hoxha, while “Besniku” is not debunked?! At least in these documents that we have available.
Perhaps also because of the State Security Platform that categorically forbade such a thing, something that Minister Kadri Hazbiut himself was the first to implement. But, both "Gjoksi" and "Trimi", as well as "Besniku", are well known from the city of Shkodra, where they were sent to work and live, with the aim of; "to protect them from the enemies of the people or Greek agents", against which they had been working since 1951, when they were sent on a secret mission to Greece, something that we will see in this second and third part of this article, where they confirm with their own mouths, about all the agent activity in the neighboring country.
Continued from the previous issue
Archival document with the minutes of the interrogation of state security agent Braho Beqo Emini, nicknamed "Gjoksi", by the first captain of the foreign intelligence directorate, Kristo...
Trial – verbal
Held today, August 11, 1953, by First Captain, Kristo....on the depositions of our agent "BRAHO EMINI", nicknamed "GJOKSI".
QUESTION: Tell us in detail, from when you went to Greece last year until you returned to Albania, where you stayed and which intelligence agencies were at your service?
ANSWER: In addition to that, I told the major that you also have some leaders of the emigration here, such as HAKI RRUSHITI and MUHARREM BAJRAKTARI, who were collaborators of fascism against Greece in the Italo-Greek war. When they were in Albania, they killed many elements who were nationalists and not communists, which is why they are hated by Albanians, and when someone is killed, because they are going to come to Greece and fall into their hands, I don't decide to come.
Then the major told me that these are true, but some Albanians come here sent by MEHMET and those who are not sent by MEHMET, have the same fate here. Finally the major told me that the Americans will not let us attack Albania. The major did not tell us anything else, leaving his office he told me that he had called for them to come from Athens to pick us up, but since the weather was bad, the plane turned back, so I will come tomorrow.
And on the 26th, the plane arrived in Ioannina, but since there were clouds in the mountains of Ioannina, it did not land, it turned around and landed in the mountains of Agrino and after 5-6 hours when the clouds dispersed, it arrived in Ioannina.
Gjatë 4 ditëve që qëndruam në Janinë, nuk duallëm nga zyra e DHIMO DUKËS, as që kemi parë njeri të njohur. Përveç Majorit që thashë më lart, DHIMO DUKËS, ushtarit që ishte në zyrën e DHIMO DUKËS, atje kam parë dhe një kapiten tjetër që hynte dhe dilte, por se si i thoshin dhe se çfarë pune bënte, nuk e di. Në këto zyra shërbenin edhe 8 ushtarë të cilët na sillnin edhe neve bukë.
Me datën 23 tetor 1953, me aeroplan erdhi XHORXHI, për të cilin kemi folur edhe herë të tjera, ai erdhi në zyrën ku qëndronim neve, na pyeti se si kishim kaluar dhe unë i fola atij për sa na kishin ngjarë, tue u mbështetur gjithmonë në legjendën që kishim përgatitur që këtu në Shqipëri.
Më në fund XHORXHI më tha se urdhri i Komandës së tij ka qenë që unë bashkë me SKËNDERIN, të ktheheshim prapë në Shqipëri, për të marrë takim me bazat tona dhe që të organizojmë punën që njëherë në muaj gjatë gjithë dimrit, të vinim të takonim bazat tona, tashti tha ai koha është më e mirë dhe mund të shkoni dhe të vini, ndërsa më vonë që do të ketë lumenj dhe do të jetë dimër, neve do t’ju shpiem dhe do t’ju marrim me motoskafë nga ana e Nivicës.
Një gjë të tillë unë e refuzova, tue i thënë atij se neve kishim rënë në përpjekje dhe se tashti trembemi të shkojmë prapë, veç asaj dhe bazat tona atje nuk do të na pranojnë, sepse mbas përpjekjes që u bë, kam frikë se mos zbulohen.
XHORXHI insistonte tue më thënë mua studioje dhe njëherë mejto e vendos, pastaj unë i thashë se kam vendosur që tashti, unë tash për tash nuk kthehem më në Shqipëri, për arsyet që u thashë, se trembem se mos më vrasin, atëhere XHORXHI më tha; bëhuni gati se për një orë ose dy, do të ikim në Athinë.
Po atë ditë në ora 3 pas dreke, vajtëm në aerodrome të Janinës me makinën “Daçë”, tue qenë brenda neve, një ushtar dhe shoferi. Atje na priste XHORXHI, në aeroplan hipëm neve të dy dhe XHORXHI dhe u nisëm në Athinë. Aeroplani ka qenë dy motorësh dhe përveç pasagjerëve, përdorej edhe për ngarkesa, është 6 tonësh, ishte i bardhë dhe me flamurë amerikanë, kishte dy pilotë, një radist dhe një kujdestar aeroplani.
Emrat e këtyre nuk i dijë. Në Athinë mbërritëm në ora 4 e 30 dhe zbritëm në aerodromin e Faliros jashtë Athinës, atje nuk na priste njeri, por XHORXHI na la brenda në aeroplan dhe ai vajti anës aerodromit dhe mori makinën veturë të mbyllur në formë autoambulance që merr deri në 10 veta marka “General Motor Troç”, e drejtonte vetë XHORXHI dhe na shpuri në Vulë, më poshtë nga Faliro, anës detit, atje ndaloi makinën përjashta.
Mbasi hyra në burg dhe takova Aliun, ai më tha se unë jam i pafajshëm, mbasi unë komunistët i kam vrarë, ishte i lidhur dhe mbasi ndejta pak, u ngrita dhe ika. Megjithëse veprova kështu, Partia Agrare nuk e hoqi dyshimin prej meje, këtë e kuptova mbas një dite kur më tha Mehmet Kuçi; hajde or Braho se do ta rregullojmë qejfin, po këto fjalë m’i tha edhe Gaqo Mike nga Korça.
Kam raportuar armikun e popullit shqiptar, Mehmet Kuçin nga Vlora, i cili kur erdhi në Greqi dhe u pyet nga grekërit, nuk kishte treguar, vetëm se u kishte thënë se ika nga Shqipëria, për shkak të urrejtjes së madhe që ndjejsha për komunistët e Tiranës, më vonë kur u mor në pyetje në pyetje nga amerikanët, ky i tha se më ka vënë revolen në kokë gjeneral Kadri Hazbiu që të hyj në Greqi si mik dhe të lidhesha me grekërit ose me amerikanët, dhe ti si një shtëpi e lartë – i kishte thënë gjenerali, -grekërit si dhe amerikanët, do të presin mirë dhe në këtë mënyrë më tha në det ne mundemi që t’i godasim mirë amerikanët dhe grekërit dhe kështu që më përcollën në Greqi.
Atëhere unë u dhashë një raport grekëve, duke treguar se fjalët e Kuçit nuk janë ashtu, – gjeneral Kadriu i thashë unë – që të dërgoj këtu, duhet që ky të ketë burgosur shumë nacionalistë. Këtej thosh raporti, i ka thënë gjeneral Kadriu që të vij këtu, dhe t’u thotë grekëve dhe amerikanëve dhe t’u dëftoj se ishte i dërguar, atëhere amerikanët do të binden që the të vërtetën, dhe do të dërgojnë në Shqipëri.
Atëhere thotë raporti jonë, – pse Mehmet Kuçi nuk u tregoj grekëve kur dolli në kufi, se ishte dërguar nga gjeneral Kadriu, se ky është i porositur nga gjeneral Kadriu, që grekëve të mos u thotë, se grekërit këto gjëra nuk i hanë, këto shkojnë vetëm në amerikanët, neve në raport themi se Mehmet Kuçi me vëllanë e tij, janë agjentë të komunistëve të Tiranës, atëhere vjen një kolonel grek së bashku me një toger grek që ishte sekretar i tij dhe e thërrasin përsëri Mehmetin, mbas gjashtë muaj burg që bëri dhe i thotë koloneli se neve të njohim dhe shtëpinë, po pse nuk na the të vërtetën kur dole në kufi?!
Mehmeti u tha se u tremba. Këto gjëra Mehmeti ja kish thënë Fetahut kur erdhi në Greqi, përse Fetahu këto nuk ua tha grekëve, atëhere vajti Mehmet Kuçi dhe i tha Fetahut që të thoshte të vërtetën dhe mandej Fetahu tregoj të vërtetën duke thënë se kur erdhi Mehmeti, më tha se neve jemi të dërguar, që kemi ardhur këtu në Greqi.
Mbas pak kohësh kam raportuar prapë për Mehmetin, se ky mban lidhje me Englezët dhe në këtë kohë më thërret kapiten Trandafillua, i cili më thotë që ta survejojë. Në muajin maj të vitit 1954-1955, ka ardhur Gani Hamiti vazhdimisht me një zetorçikletë engleze me rrota të vogla, atëhere neve raportonim te kapiteni, se vjen Gani Hamiti, atëhere kapiteni e thirri në zyrë dhe i kërkoj nëse kishte leje dhe ky i tregon lejen.
Nga proces-verbali i dt. 23.3.1951
Në këtë rast Zyra e Spiunazhit, mbasi do të qëndronim për një periudhë prej katër muajsh në Shqipëri, si detyrë na ka ngarkuar t’organizojmë punën midis komunistëve, d.m.th. të blinim komunistë e sidomos njerëz të Sigurimit. Këtë punë do ta bënim tek njerëz të cilët do të kishin ndonjë pakënaqësi, ose janë të prekur, ose kanë miq elementë që mund t’i përdorim.
They also advised us to use the money without any savings to buy one. At the same time, we promised them that their lives would be spared. They recommended to us as elements that we could work to make with us; Tahir Demi, Rexhep Mevlani, Memoça (I don't remember the name), Fejzo Zeqo, a friend Nurfo (I don't know the last name), Ali Xhelo from Konispol, etc./Memorie.al
Lini një Përgjigje