FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Që nga mesi i marsit 2026, Shqipëria ka çmimet më të larta në rajon, duke tejkaluar 2.00 € për litër, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina dhe Maqedonia e Veriut në përgjithësi ofrojnë çmimet e karburantit më të përballueshëm
Lufta në Lindjen e Mesme, pasi sulmit ushtarak të SHBA dhe Izraelit ndaj Iranit dhe më pas kundërpërgjigjen e Teheranit ndaj vendeve të Gjirit dhe mbylljes së Ngushticës së Hormuzit, po shkakton një tronditje në tregun e karburanteve në të gjithë Botën.
Tani, më pak se tre javë në konflikt, vëzhguesit e tregut po e shqyrtojnë seriozisht mundësinë që çmimet të kalojnë 150 ose edhe 200 dollarë, parashikojnë ekspertët ndërkombëtarë.
Al Jazeera, referuar ekspertëve, raporton se çmimet kanë hapësirë për t'u rritur shumë nëse Ngushtica e Hormuzit, kanali ku kalon rreth një të pestën e furnizimeve globale të naftës në kohë paqeje, mbetet praktikisht i mbyllur në javët e ardhshme.
Më 9 mars, çmimi i naftës së papërpunuar Brent, pika referuese globale, arriti në gati 120 dollarë dhe nuk ka rënë nën pragun e 100 dollarëve që nga 13 marsi.
Një sulm izraelit në fushën e gazit të Iranit në Parsin Jugor më 18 mars, që shkaktoi sulme iraniane ndaj objekteve të naftës dhe gazit në Katar, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, i rriti më tej çmimet e naftës bruto të mërkurën në më shumë se 108 dollarë për fuçi.
Gjithashtu çmimet e karburantit në Ballkanin Perëndimor po përjetojnë një rritje me variacione të konsiderueshme rajonale. Që nga mesi i marsit 2026, Shqipëria ka çmimet më të larta në rajon, duke tejkaluar 2.00 € për litër, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina dhe Maqedonia e Veriut në përgjithësi ofrojnë çmimet e karburantit më të përballueshëm. Serbia vlerësohet gjithashtu një nga vendet me çmimet e larta, madje duket se është në një garë me Shqipërinë. Në Kosovë, çmimet janë rritur, me naftën që varion nga afërsisht 1.34€–1.44€ dhe benzinën rreth 1.27€–1.34€.
Bosnja dhe Hercegovina dhe Maqedonia e Veriut duket se janë dy vendet e Rajonit me çmimet më të ulëta, me rreth 1.03€–1.15€.
Sipas ekspertëve, çmimet ndikohen shumë nga luhatjet e tregut global dhe ngjarjet gjeopolitike. Por gjithashtu, taksat dhe akcizat e larta kontribuojnë në çmime të larta në disa vende, veçanërisht në Shqipëri. Dallimet në taksat dhe rregulloret kombëtare çojnë në mospërputhje të mëdha çmimesh, ndonjëherë që tejkalojnë 0.40 € për litër midis vendeve fqinje.
Së fundmi, Qeveria serbe vendosi të zgjasë ndalimin e eksportit të naftës dhe produkteve të naftës deri më 2 prill 2026, sipas një deklarate të publikuar në faqen e internetit të Qeverisë të enjten.
Ministrja e Minierave dhe Energjisë, Dubravka Djedovic Handanovic, tha në një deklaratë se ndalimi vlen për eksportin e naftës, benzinës dhe naftës bruto. "Është zgjatur si një nga masat për të mbrojtur qytetarët dhe ekonominë nga rritja e ndjeshme e çmimeve globale të naftës, e cila është ende duke vazhduar", shtoi Handanovic.
Ajo tha se Qeveria ka vendosur gjithashtu të lirojë 40,000 ton naftë nga rezervat si një masë shtesë për të mbrojtur tregun, e cila do të zbatohet në ditët në vijim.
Handanoviç tha se qëllimi i masave të miratuara, siç është ulja prej 20% e akcizës së karburantit, është mbrojtja e tregut vendas nga mungesat e produkteve të naftës dhe rritjet e çmimeve të shkaktuara nga ndërprerjet globale, përfshirë konfliktin në Lindjen e Mesme dhe një rritje prej 40% të çmimeve të naftës në javët e fundit.
Ndërkohë në Shqipëri, Kryeministri Edi Rama ka paralajmëruar se do të ngrihet një Bord Transparence, i ngjashëm me atë që funksoi në kohën e pandemisë, për të kontrolluar çmimet e karburanteve. Ende nuk dihet se kur mund të ngrihet ky Bord, por nga ana e Qeverisë nuk është ndërmarrë asnjë masë tjetër.
Por çfarë parashikohet të ndodhë?
“Nafta bruto e Lindjes së Mesme si Omani dhe Dubai tashmë e kanë kaluar pragun e 150 dollarëve, kështu që 200 dollarët janë tashmë në horizont, edhe nëse nuk bëhet fjalë për Brent dhe Ëest Texas Intermediate”, tha për Al Jazeera Vandana Hari, themeluesja e ofruesit të analizave të tregut të naftës Vanda Insights.
Pasi Irani e shpalli ngushticën të mbyllur në fillim të konfliktit - dhe kërcënoi të godiste çdo anije që përpiqej të kalonte, trafiku pothuajse u ndal.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, nuk ka arritur të tërheqë mbështetje ndërkombëtare për një konvoj detar për të rihapur ngushticën, ndërsa vendet po përpiqen të bëjnë marrëveshje me Iranin për kalim të sigurt. Vetëm një grusht anijesh, kryesisht anije indiane, pakistaneze, turke dhe kineze, janë lejuar të kalojnë ditët e fundit.
Ndërsa vendet janë zotuar të lirojnë 400 milionë fuçi naftë nga rezervat e emergjencës në koordinim me Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë, rezervat nuk mund ta kompensojnë plotësisht ndalimin e transportit detar përmes rrugës ujore.
Analistët e Ëood Mackenzie thanë javën e kaluar se nafta Brent së shpejti mund të arrijë 150 dollarë dhe se 200 dollarë nuk ishin "jashtë mundësisë" në vitin 2026.
Irani ka përmendur gjithashtu mundësinë e çmimit të naftës në 200 dollarë, duke paralajmëruar nëpërmjet një zëdhënësi ushtarak javën e kaluar se bota duhet të “përgatitet” për një rritje të tillë.
“Rezervat strategjike dhe fuçitë zëvendësuese mund të stabilizojnë çmimet nëse tregu beson se furnizimi do të përmbushë kërkesën, por nëse rrjedhat përmes Hormuzit do të ndërpriteshin materialisht për një periudhë të zgjatur, çmimet shumë mbi 100 dollarë, madje duke iu afruar 200 dollarëve, janë të besueshme”, tha për Al Jazeera Chad Norville, president i botimit të industrisë Rigzone.
Çmimet e naftës në 150 dollarë ose më të larta do të peshonin rëndë në ekonominë globale.
Fondi Monetar Ndërkombëtar vlerëson se çdo rritje prej 10% e çmimeve të naftës, e qëndrueshme gjatë një viti, do të korrespondonte me një rritje prej 0.4% të inflacionit global dhe një ulje prej 0.15% të rritjes ekonomike.
Sasha Foss, një analiste e tregut të energjisë në Marex, Londër, ofroi një perspektivë më optimiste, megjithatë, duke e quajtur perspektivën e çmimit të naftës Brent prej 200 dollarësh "mjaft të çuditshme".
Foss theksoi rritjet e konsiderueshme të prodhimit nga vende të ndryshme, përfshirë SHBA-në, Kanadanë, Argjentinën, Brazilin dhe Gujanën, si dhe ekzistencën e rrugëve alternative të furnizimit, siç është Tubacioni Lindje-Perëndim i Arabisë Saudite, si shkaqe për optimizëm. /Pamfleti/
Sa herë ndodh rritja bëhet krahasimi po është thënë e stërthënë se çmimi i naftës në Shqipëri ka elementë të tjerë shtesë si taksa e qarkullimit dhe taksa e Co2 zbriti kto shtesa për litër dhe pastaj krahasoni. Besoj se dhe para rritjes çmimi ka qenë më i nalti në rajon