FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Skandalet e korrupsionit në radhët elitës qeverisëse kërcënojnë të ngadalësojnë progresin e Shqipërisë drejt BE‑së...
Viti i kaluar ishte tejet dinamik për lidhjet transatlantike dhe Ballkani Perëndimor nuk bëri përjashtim. Gjatë vitit 2025, vendet e rajonit vazhduan të shohin kah Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Evropian dhe njëri‑tjetri për rritje të investimeve ekonomike, zgjerim të lidhjeve infrastrukturore dhe stabilitet më të madh rajonal. Në të njëjtën kohë, Uashingtoni dërgoi disa sinjale të ndryshme lidhur me natyrën dhe qëndrueshmërinë e angazhimit të tij të ardhshëm me Evropën, ndërsa Brukseli mbeti i paqartë për axhendën kohore të anëtarësimit në BE për disa vende të Ballkanit Perëndimor.
Nëse trendet e vitit 2025 vazhdojnë edhe në vitin aktual, vendet e Ballkanit Perëndimor mund të kenë nevojë gjithnjë e më shumë të marrin përgjegjësi të mëdha për të formësuar vetë drejtimet e tyre strategjike. Më poshtë është një përmbledhje e zhvillimeve kyçe gjatë vitit që lamë pas dhe çështjeve për t’u ndjekur gjatë vitit 2026 në këtë rajon të rëndësishëm.
Shqipëria
Shqipëria pritet të vazhdojë në vitin 2026 të jetë ndër vendet kryesore të Ballkanit Perëndimor në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, së bashku me Malin e Zi. Në Tiranë ekziston optimizëm i lartë se negociatat mund të përfundojnë deri në vitin 2027, ndërsa vendi është gjithashtu në fazat përgatitore për të mirëpritur Samitin e NATO‑s në vitin 2027, një ngjarje e madhe që do të vendosë vëmendjen ndërkombëtare mbi Shqipërinë.
Megjithatë, skandalet e korrupsionit mes elitës qeverisëse kërcënojnë të ngadalësojnë progresin e vendit drejt BE‑së. Gjatë vitit 2025, kryetari i Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, u dënua për korrupsion dhe larje parash, dhe prokuroria ngriti akuza korruptive ndaj ish‑Zëvendëskryeministres Belinda Balluku, çka çoi në heqjen e saj të përkohshme nga detyra. Për më tepër, Agjencia Kombëtare për Shoqërinë e Informacionit (AKSHI), organi kryesor qeveritar për teknologji dhe informacion, është nën hetim për manipulim të dyshuar të prokurimeve publike.
Këto zhvillime nënvizojnë sfidën e thellë të korrupsionit që Shqipëria duhet të përballojë dhe përplasjen midis institucioneve anti‑korrupsion dhe interesave të konsoliduara politike dhe ekonomike. Ndërsa kryeministri Edi Rama ka avancuar mirë në bisedimet me Bashkimin Evropian, këto skandale do të ushtrojnë presion shtesë nga Brukseli dhe mund të ngadalësojnë ritmin e negociatave të anëtarësimit.
Në vitin 2026, do të jetë thelbësore që Tirana të intensifikojë reformat strukturore, të forcojë pavarësinë e institucioneve të zbatimit të ligjit dhe të demonstrojë rezultate konkrete në luftën kundër korrupsionit, në mënyrë që të ruajë hapjen e kapitujve të negociatave dhe besimin e partnerëve evropianë.
Vendet e tjera
Gjatë vitit 2025, marrëdhëniet midis Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara u përkeqësuan, ndërsa dialogu strategjik SHBA–Kosovë u pezullua në shtator nga administrata amerikane për dy arsye: mungesë e progresit të dukshëm në krijimin e Shoqatës së Komunave Serbe sipas Marrëveshjes së Ohrit 2023 dhe paaftësia për të formuar një qeveri stabile pas zgjedhjeve.
Pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare në dhjetor, partia e kryeministrit Albin Kurti, fitoi një numër më të madh vendesh në parlament, çka mund të lehtësojë formimin e koalicionit qeverisës. Zgjedhjet presidenciale të marsit 2026 pritet të jenë një mundësi tjetër për të zgjidhur bllokimin politik.
Për Bosnje e Hercegovinën, viti 2025 ishte pjesërisht edhe një reflektim mbi të shkuarën, me liderët që kremtuan përvjetorin e tridhjetë të Marrëveshjes së Paqes së Daytonit, e cila i dha fund luftës boshnjake.
Gjatë vitit të kaluar u ngritën pyetje për të ardhmen, sidomos pas sinjaleve të kontradiktuara nga Shtëpia e Bardhë dhe Kongresi amerikan. Për shembull, Ëestern Balkans Democracy and Prosperity Act (Aktit për Demokraci dhe Mirëqenie në Ballkanin Perëndimor), i përfshirë në ligjin e Mbrojtjes për vitin fiskal 2026, parasheh sanksione kundër atyre që kërcënojnë paqen, sigurinë, stabilitetin dhe integritetin territorial në rajon. Megjithatë, pak javë më parë, Thesari i SHBA-së hoqi sanksionet ndaj Millorad Dodikut, ish‑lider i afërt me Moskën në Republika Srpska, edhe pse ai vazhdon të kërcënojë me shndërrimin e entitetit në një shtet të pavarur, duke sfiduar Bosnjën dhe Hercegovinën.
Strategjia Kombëtare e Sigurisë e SHBA-së për vitin 2025 ngre dyshime mbi angazhimin amerikan në Evropë në vitet e ardhshme. Një reduktim i fokusit amerikan në Evropë mund të ketë pasoja për Bosnje e Hercegovinën, e cila ka mbështetur stabilitetin e saj institucional në partneritetet ndërkombëtare që nga vitet 1990.
Mali i Zi afroi pozicionin e tij drejt Evropës në vitin 2025, duke avancuar zhvillimin ekonomik dhe fuqizuar kapacitetet e tij të sigurisë dhe mbrojtjes. Ai mbylli disa kapituj bisedimesh të anëtarësimit në BE, mirëpriti një zyrë të Bankës Evropiane për Investime dhe kontribuoi në përpjekjet e NATO‑s dhe BE‑s kundër agresionit rus në Ukrainë.
Maqedonia e Veriut bëri progres të kufizuar drejt anëtarësimit në BE në vitin 2025, duke shënuar përmirësime në sundimin e ligjit, reformën e administratës publike dhe funksionimin e institucioneve demokratike. Megjithatë, procesi i anëtarësimit vazhdon të shihet me skepticizëm, veçanërisht për shkak të kërkesave të vazhdueshme kushtetuese të vendosura nga Franca dhe Bullgaria për njohjen e minoritetit bullgar. /Përshtati “Pamfleti” nga “Atlantic Council”
Ato nuk jane afera. Jane megaskandale, jashte cdo lloj tolerance. Eshte ulur kembekryq krimi organizuar i cili mbante lidhje me kryeministrin nepermjet koordinatorit te krimit Gys Agasi. Te gjithe e dinin ne kete vend dhe para se te plaste. U be Gysi si pare kuqe. Te bente minister, drejtor te pergjithshem, lere me poshte. Ka degraduar gjithcka. Zvarritet por me kot. Ja kane cjerr aq shume masken sa me keq e zi nuk behet. I fshehur pas fjaleve boshe, kostumeve super te shtrenjta paska qene nje ordiner, llum qe se ka njohur historia. E ka te afert diten. Nuk kuptoj pse rri akoma. Nuk ka asnje fije dinjitet. Kush na qeveris mjerr ne.