FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Uashingtoni dhe Tel Avivi e nënvlerësuan gatishmërinë e Teheranit për të rezistuar. Tani përballen me pasojat e një konflikti që vazhdon të ndikojë sigurinë rajonale dhe ekonominë globale...
Analisti i BBC-së, Jeremy Bowen, vlerëson se presidenti amerikan Donald Trump dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e nënvlerësuan seriozisht vendosmërinë e Iranit për t’iu kundërvënë sulmeve amerikane dhe izraelite. Si rezultat, Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli po përballen me pasoja që prekin edhe pjesën tjetër të botës.
Megjithëse SHBA-ja dhe Irani kanë lënë të kuptohet se nuk dëshirojnë rikthimin në luftën që u pezullua pas armëpushimit të 8 prillit, tensionet mbeten të larta. Bisedimet, të ndërmjetësuara nga Katari, Pakistani dhe vende të tjera, vazhdojnë pavarësisht retorikës së ashpër dhe lëvizjeve ushtarake nga të dyja palët.
Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të mbajnë forca të konsiderueshme detare dhe ajrore pranë Iranit, ndërsa Teherani po përdor periudhën e armëpushimit për t’u riorganizuar dhe për të riparuar dëmet e shkaktuara nga sulmet amerikane dhe izraelite. Situata në Gjirin Persik mbetet e brishtë dhe rreziku i keqllogaritjeve ushtarake është i lartë.
Uashingtoni synon të ruajë presionin ndaj Iranit për ta detyruar të bëjë lëshime, ndërsa Teherani vazhdon të theksojë se është i gatshëm të kundërpërgjigjet, përfshirë me sulme ndaj bazave amerikane dhe infrastrukturës energjetike në rajon.
Një nga objektivat e menjëhershëm të diplomacisë është ruajtja e armëpushimit dhe arritja e një memorandumi mirëkuptimi që do të hapte rrugën për negociata të mëtejshme. Megjithatë, situata është komplikuar nga paralajmërimet e Izraelit për rifillimin e operacioneve ushtarake në Liban. Sipas Bowen, Netanyahu nuk e ka mbështetur armëpushimin me Iranin dhe vazhdon ta konsiderojë të papranueshme çdo marrëveshje amerikano-iraniane.
Irani vazhdon të mbështesë Hezbollahun në Liban dhe ka sinjalizuar se një marrëveshje më e gjerë me SHBA-në duhet të përfshijë edhe ndalimin e operacioneve izraelite. Ndërkohë, Trump duket se po përpiqet të frenojë përshkallëzimin nga ana e Izraelit.
Një tjetër çështje kyçe janë Ngushticat e Hormuzit. Teherani pritet të kërkojë lehtësim të sanksioneve ose zhbllokim të aseteve të ngrira në këmbim të rihapjes së korridorit detar, i cili ka rëndësi strategjike për tregtinë globale të energjisë. Mbyllja e kësaj rruge ka reduktuar ndjeshëm furnizimet botërore me naftë dhe gaz, duke shtuar presionin mbi ekonominë ndërkombëtare.
Bowen argumenton se Trump ndodhet përballë një dileme politike. Lufta kundër Iranit është jopopullore në SHBA dhe një përshkallëzim i ri mund të rrisë kundërshtimin e brendshëm. Nga ana tjetër, lëshimet që Irani mund të kërkojë për rihapjen e Hormuzit hasin rezistencë te qarqet më të ashpra të Partisë Republikane.
Presidenti amerikan gjithashtu shmang çdo krahasim mes negociatave aktuale dhe marrëveshjes bërthamore të vitit 2015, të arritur gjatë administratës së Barack Obamës, nga e cila SHBA-ja u tërhoq gjatë mandatit të parë të Trumpit.
Sipas analizës së BBC-së, udhëheqësit iranianë besojnë se po luftojnë për mbijetesën e regjimit dhe nuk ka shenja se sulme të tjera amerikane ose izraelite do t’i detyronin të tërhiqeshin. Ndërkohë, vendet arabe prodhuese të naftës në Gjirin Persik po përballen me pasoja ekonomike afatgjata, pasi konflikti ka dëmtuar imazhin e rajonit si qendër e sigurt për investime dhe tregti.
Katari dhe Pakistani vazhdojnë përpjekjet ndërmjetësuese për rifillimin e dialogut. Emiratet e Bashkuara Arabe kanë thelluar bashkëpunimin strategjik me Izraelin, ndërsa Arabia Saudite ka theksuar se veprimet e saj ushtarake ndaj Iranit nuk janë pjesë e një koalicioni të përbashkët me SHBA-në dhe Izraelin.
Në përfundim, Jeremy Bowen vlerëson se Trump dhe Netanyahu besuan se epërsia ajrore e vendeve të tyre do të ishte e mjaftueshme për të rrëzuar regjimin iranian. Sipas tij, ky vlerësim rezultoi i gabuar. Regjimi në Teheran ka mbijetuar për dekada pavarësisht luftërave, sanksioneve dhe izolimit, ndërsa tani SHBA-ja, Izraeli dhe ekonomia globale po përballen me pasojat e këtij konflikti.
Lini një Përgjigje