FLASH
Shkruar nga PamfletiNë qendër të debatit për autonominë evropiane qëndron presidenti francez Emmanuel Macron. Prej vitesh ai ka argumentuar se Evropa duhet të jetë në gjendje të mbrojë interesat e saj dhe të projektojë fuqi edhe kur prioritetet amerikane ndryshojnë nga ato evropiane.
Kur presidenti amerikan Donald Trump të mbërrijë në brigjet e Liqenit të Gjenevës për samitin e Grupit të Shtatë (G7), ai do të përballet me një realitet të ri politik: aleatët më të afërt të Shteteve të Bashkuara janë gjithnjë e më të gatshëm t’i kundërshtojnë kërkesat e Uashingtonit.
Pas gati një dekade përballjesh me stilin e paparashikueshëm të Trumpit, shumë liderë botërorë nuk e shohin më atë si një përjashtim të përkohshëm në politikën amerikane, por si pjesë të një transformimi më të thellë që mund të vazhdojë pavarësisht se kush ndodhet në Shtëpinë e Bardhë. Si rezultat, vendet evropiane po përgatiten për një të ardhme ku SHBA-ja është një partner më pak i parashikueshëm dhe ku Evropa është më pak e gatshme të ndjekë automatikisht drejtimin amerikan.
Kjo prirje do të jetë e pranishme gjatë gjithë samitit, i cili zhvillohet në një moment kur pasojat e luftës me Iranin vazhdojnë të ndikojnë ekonominë globale, tregjet energjetike dhe perspektivën e inflacionit. Edhe pse Trump njoftoi të dielën fundin e armiqësive, pasiguritë mbeten të larta.
Presidenti amerikan mbërrin në samit duke kërkuar të tregojë se qasja e tij konfrontuese në diplomaci ka dhënë rezultate dhe se aleatët po përshtaten me prioritetet amerikane në tregti, inteligjencë artificiale, siguri dhe politikën ndaj Kinës. Megjithatë, shumë prej liderëve që marrin pjesë ndajnë vetëm pjesërisht këto objektiva dhe janë më të gatshëm se më parë të rezistojnë ndaj presionit amerikan.
“Evropa ndodhet në një pozicion krejtësisht të ndryshëm nga ai i disa viteve më parë. Sot ekzistojnë kufij politikë për t’iu përshtatur çdo kërkese që vjen nga Uashingtoni”, vlerëson Max Bergmann, drejtues i Programit për Evropën, Rusinë dhe Euroazinë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS).
Megjithëse SHBA-ja mbetet fuqia ushtarake kryesore e aleancës perëndimore, duke siguruar ombrellën bërthamore, kapacitetet e inteligjencës dhe pjesën më të madhe të infrastrukturës logjistike të NATO-s, gjithnjë e më shumë liderë po diskutojnë se si do të dukej një rend ndërkombëtar ku Amerika nuk është më e gatshme ose nuk pritet më të udhëheqë çdo reagim global.
Debati është bërë më urgjent pas zhvillimeve lidhur me Iranin. Në shumë kryeqytete evropiane është shtuar shqetësimi për pasojat e vendimeve të marra në Uashington, të cilat kanë ndikim shumë më të gjerë sesa kufijtë amerikanë. Kjo ka nxitur reflektime të reja mbi nevojën që Evropa të ketë më shumë pavarësi strategjike.
Megjithatë, pavarësisht dëshirës për më shumë autonomi, liderët evropianë përpiqen të shmangin një përplasje të hapur me Trumpin. Organizatorët e samitit kanë ndërmarrë hapa për të ulur tensionet diplomatike. Programi i takimit është përshtatur për të mos krijuar përplasje me aktivitetet e presidentit amerikan, ndërsa presidenti francez Emmanuel Macron do ta presë Trumpin në një darkë private në Pallatin e Versajës.
Një nga sfidat kryesore për liderët ndërkombëtarë mbetet paparashikueshmëria e Trumpit. Ai ka treguar se mund të kalojë shpejt nga diplomacia personale dhe marrëveshjet pragmatike te përplasjet publike me aleatët dhe ndryshimet e papritura të politikave.
Një moment që shumë analistë e konsiderojnë pikë kthese në marrëdhëniet transatlantike ishte kriza e Groenlandës. Përpjekjet e administratës Trump për të marrë kontrollin e territorit danez shkaktuan alarm në Evropë. Sipas disa vlerësimeve, ekzistonte frika se Uashingtoni mund të përdorte edhe presion ushtarak për të realizuar objektivat e tij.
“Historianët mund ta konsiderojnë Groenlandën si momentin kur aleanca transatlantike filloi të plasaritej seriozisht”, thotë Bergmann. Sipas tij, shumë liderë evropianë kanë filluar të pyesin veten se çfarë përfitojnë realisht nga përpjekjet për të kënaqur vazhdimisht presidentin amerikan.
Në qendër të debatit për autonominë evropiane qëndron presidenti francez Emmanuel Macron. Prej vitesh ai ka argumentuar se Evropa duhet të jetë në gjendje të mbrojë interesat e saj dhe të projektojë fuqi edhe kur prioritetet amerikane ndryshojnë nga ato evropiane.
Ndërsa i afrohet fundit të mandatit të tij presidencial, Macron vazhdon të promovojë vizionin e një Evrope më të pavarur strategjikisht. Ai ka paralajmëruar se kontinenti përballet me një moment historik në të cilin SHBA-ja, Rusia dhe Kina ndjekin prioritete që jo gjithmonë përputhen me interesat evropiane.
“Ky është momenti i duhur që Evropa të zgjohet, të veprojë më e bashkuar dhe të mbrojë interesat e veta”, deklaroi Macron gjatë një takimi informal të liderëve të Bashkimit Evropian.
Megjithatë, përpjekja e Francës për më shumë pavarësi nuk nënkupton shkëputje nga SHBA-ja. Macron ka ruajtur një marrëdhënie personale aktive me Trumpin, duke kombinuar kritikat politike me diplomacinë simbolike. Ai e ka pritur presidentin amerikan në disa prej ngjarjeve më prestigjioze të Francës, nga Dita Kombëtare e Bastijës deri te rihapja e Katedrales Notre-Dame.
Ndërkohë, lufta me Iranin ka shtyrë shumë politikanë evropianë të distancohen nga konfliktet e udhëhequra nga SHBA-ja. Edhe për aleatë tradicionalë të Trumpit, si kryeministrja italiane Giorgia Meloni, afërsia me presidentin amerikan është bërë politikisht më e ndërlikuar.
Në samit marrin pjesë edhe liderë që përballen me sfida të brendshme politike. Kryeministri britanik Keir Starmer mbërrin në Francë me presion në rritje brenda partisë së tij dhe me marrëdhënie të tensionuara me Trumpin, i cili e ka kritikuar publikisht për refuzimin e përfshirjes në sulmet kundër Iranit.
Këto zhvillime kanë afruar sërish Britaninë me Evropën, pothuajse një dekadë pas Brexit-it.
Samiti i G7 pritet të shërbejë jo vetëm si forum për diskutimin e krizave globale, por edhe si një test për mënyrën se si partnerët e Amerikës po përshtaten me një epokë të re të diplomacisë amerikane. Pyetja që shtrohet gjithnjë e më shpesh në kryeqytetet evropiane nuk është më nëse SHBA-ja do të mbetet aleati kryesor, por deri në çfarë mase Evropa duhet të jetë e gatshme të veprojë edhe pa udhëheqjen amerikane.
Përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje mund të bëhet më e qartë në javët e ardhshme, kur të njëjtët liderë do të takohen sërish në samitin e NATO-s në Ankara, ku do të diskutohen shpenzimet për mbrojtjen, angazhimet ushtarake dhe e ardhmja e aleancës transatlantike./ Washington Post
Lini një Përgjigje