FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Humbja ekspozon cenueshmërinë e Kryeministres dhe ndryshon dinamikat para zgjedhjeve
Humbja e kryeministres italiane Giorgia Meloni në referendumin për reformën në drejtësi shihet gjerësisht si një shenjë se ajo është politikisht e cenueshme. Ajo e nxjerr jashtë kursit pikërisht në momentin kur po synonte reforma të rëndësishme elektorale që do të forconin më tej kontrollin e saj mbi pushtetin. Një nga objektivat kryesore ishte kalimi në një mandat të fiksuar të kryeministrit, i zgjedhur drejtpërdrejt nga qytetarët dhe jo i varur nga shumicat e ndryshueshme parlamentare. Këto ambicie tani duken shumë më të brishta.
Forcat opozitare, të cilat deri tani kishin vështirësi të dobësonin dominimin e Melonit, reaguan menjëherë duke e interpretuar rezultatin si provë se ajo mund të mposhtet. Pas muajsh në mbrojtje, ato argumentojnë se një fushatë e koordinuar mund të mobilizojë votuesit kundër saj.
Ish-kryeministri Matteo Renzi, lider i partisë Viva, parashikoi se Meloni mund të shndërrohet në një “udhëheqëse të dobësuar”, duke deklaruar se edhe mbështetësit e saj mund të fillojnë të dyshojnë. Ai kujtoi se kishte dhënë dorëheqjen pas humbjes në një referendum në vitin 2016 dhe shtoi: “të shohim çfarë do të bëjë Meloni pas kësaj disfate të bujshme.”
Elly Schlein, udhëheqëse e Partisë Demokratike, deklaroi: “do ta mundim Melonin në zgjedhjet e ardhshme, jam e sigurt.” Ajo theksoi se pjesëmarrja e lartë në votim dërgon një mesazh të qartë politik dhe se qeveria duhet të dëgjojë prioritetet reale të qytetarëve.
Ish-kryeministri Giuseppe Conte, lider i Lëvizjes 5 Yje, e cilësoi rezultatin si fillimin e një “pranvere të re dhe një sezoni të ri politik”.
Ndërsa Angelo Bonelli nga Aleanca e Gjelbër dhe e Majtë tha se rezultati është një sinjal i rëndësishëm që tregon ekzistencën e një shumice kundër qeverisë.
Referendumi u përqendrua në ndryshime të mënyrës së qeverisjes dhe disiplinimit të gjyqtarëve dhe prokurorëve, përfshirë ndarjen e karrierave dhe riformatimin e organeve mbikëqyrëse. Qeveria i paraqiti këto reforma si të nevojshme për të korrigjuar një sistem ku fraksionet e politizuara pengojnë zbatimin e politikave kyçe, si ato për migracionin dhe sigurinë.
Ministri i Drejtësisë Carlo Nordio i quajti prokurorët “mafie paralele”, ndërsa shefi i kabinetit të tij krahasoi pjesë të sistemit gjyqësor me një “skuadër ekzekutimi”.
Kundërshtarët e Melonit i panë reformat ndryshe, duke i konsideruar si përpjekje për të dobësuar një sistem drejtësie të pavarur dhe për të përqendruar pushtetin. Ky interpretim ndihmoi që një votim teknik të shndërrohej në një përballje më të gjerë politike, rreth së cilës opozita arriti të mobilizohej.
Përplasja reflekton një histori të gjatë dhe të tensionuar politike. Hetimet “Mani Pulite” të viteve ’90, që rrëzuan një klasë të tërë politike, lanë një trashëgimi mosbesimi mes politikës dhe drejtësisë. Veçanërisht e djathta ka akuzuar shpesh gjyqtarët për një fushatë të motivuar politikisht kundër saj.
Nën drejtimin e Melonit, këto tensione janë rishfaqur vazhdimisht, me qeverinë që përplaset me gjykatat dhe i akuzon ato se pengojnë politikat kundër migracionit dhe kriminalitetit.
Meloni u përfshi drejtpërdrejt në fazat e fundit të fushatës, pasi fillimisht kishte mbajtur distancë, duke besuar se angazhimi i saj personal mund të ndikonte rezultatin. Ajo e quajti referendumin një “mundësi historike për të ndryshuar Italinë” dhe paralajmëroi se pa reforma sistemi do të përkeqësohej.
Megjithatë, përpjekjet e saj nuk dhanë rezultat. Edhe koha e zhvillimit të referendumit nuk e favorizoi. Aleati i saj, presidenti amerikan Donald Trump, mbetet jopopullor në Itali, ndërsa tensionet ndërkombëtare dhe lufta në Iran kanë rritur shqetësimet për rritjen e çmimeve të energjisë.
Pasoja kryesore është se dinamika politike në Itali ka hyrë në një fazë të re.
Për Melonin, tundimi është të rikthejë shpejt iniciativën. Një opsion mund të jetë shtyrja drejt zgjedhjeve të parakohshme, përpara se presionet ekonomike të rriten dhe fondet kyçe të BE-së të pakësohen më vonë gjatë vitit.
Sipas politologut Roberto D’Alimonte nga Universiteti Luiss në Romë, logjika e zgjedhjeve të hershme do të ishte shmangia e një rënieje graduale të mbështetjes. Megjithatë, presidenti Sergio Mattarella ka fjalën e fundit për shpërndarjen e parlamentit, ndërsa deputetët mund të përpiqen ta pengojnë këtë për shkak të interesave të tyre, përfshirë përfitimet që lidhen me mandatin.
D’Alimonte thekson se pozicioni i Melonit është dëmtuar: “nuk ka dyshim që ajo del më e dobët nga kjo. Humbja ndryshon perceptimin për të. Deri tani ishte fituese, tani ka treguar se mund të humbasë.”
Në këtë situatë, Meloni duhet të vendosë nëse do të identifikojë përgjegjës për humbjen brenda qeverisë, me ministrin e Drejtësisë Nordio që shihet si një kandidat i mundshëm.
Ajo pritet të veprojë shpejt për të rimarrë kontrollin e agjendës politike. Një vizitë në Algjeri për të avancuar bashkëpunimin energjetik mund të shërbejë edhe për të zhvendosur vëmendjen drejt çështjeve ekonomike dhe të politikës së jashtme.
Megjithatë, ndikimi i menjëhershëm i votimit është i qartë: një kryeministre që hyri në referendum nga një pozitë e fortë tani përballet me një realitet politik më të pasigurt, përballë një opozite që tashmë beson se mund ta mposhtë. /Përshtatur nga Politico/
Lini një Përgjigje