FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Dhuna është e kudondodhur në shoqërinë serbe dhe nevojiten reforma të mëdha për të parandaluar të shtënat masive...
Dy të sulme të njëpasnjëshme vdekjeprurëse në javën e kaluar kanë tronditur Serbinë, me psikologët që thonë se "normalizimi i dhunës" në vendin ballkanik është bërë aq i rrezikshëm sa nevojiten ndryshime të mëdha në të gjitha sferat e shoqërisë për të shmangur të shtënave të mëtejshme masive.
Serbia shpalli një gjendje zie treditore deri të dielën pas të shtënave masive në një shkollë ku një djalë 13-vjeçar qëlloi për vdekje tetë nxënës dhe një roje sigurie në një shkollë fillore në qendër të kryeqytetit, Beograd.
Ai gjithashtu plagosi gjashtë nxënës të tjerë dhe një mësues përpara se të thërriste vetë policinë nga oborri i shkollës, duke u thënë atyre, "Unë jam psikopat dhe duhet të qetësohem", sipas Veselin Milic, shefi i policisë së Beogradit.
Milic tha se i dyshuari kishte sjellë dy armët e babait të tij nga një kasafortë në shtëpi dhe dinte se si t'i përdorte ato pasi ishte praktikuar me të atin. Ai kishte sjellë me vete në çantën e shpinës edhe katër kokteje molotov.
Motivi i të dyshuarit është ende i paqartë. Sipas autoriteteve, studenti kishte planifikuar sulmin prej një muaj; ai kishte një listë të studentëve që kishte në plan t'i vriste dhe një hartë të klasave të hartuara, që tregonte se si ai planifikonte të kryente sulmin.
Pas të shtënave, sindikata e arsimtarëve të Serbisë shpalli një grevë dhe bëri thirrje për t'i dhënë fund nxitjes së dhunës në vend.
“Kërkojmë ndalimin e promovimit dhe paraqitjes publike të të gjithë kriminelëve të dënuar, si dhe të gjitha reality show-ve në të cilat pjesëmarrësit sillen dhunshëm. Ne jetojmë në një shoqëri ku agresioni dhe dhuna janë të kudogjendura: verbale, mediatike, fizike… Ajo ka arritur kulmin jo vetëm në shkolla, por në të gjithë shoqërinë. Si shoqëri dhe si shtet dështuam. Serbia duhet të ndalet dhe të pyesë veten se sa larg ka arritur dhe ku dhe si duhet të shkojë pas kësaj”, u shpreh sindikata.
Ata bënë gjithashtu thirrje që në hyrjet e shkollave të vendosen detektorë metalikë, të punësohet siguria profesionale dhe të organizohet më mirë policia e shkollave.
Ndërkohë vetëm një ditë pas të shtënave në shkollë, një 21-vjeçar hapi zjarr ndaj këmbësorëve nga automjeti i tij në një zonë rurale në jug të Beogradit, duke vrarë tetë persona dhe duke plagosur 14 të tjerë.
Transmetuesi publik i Serbisë RTS raportoi se i dyshuari, Uros Blazic, u tha prokurorëve gjatë marrjes në pyetje pas arrestimit të tij se ai qëlloi njerëz që nuk i njihte personalisht sepse donte të mbillte frikë midis banorëve.
Normalizimi i dhunës
Psikologia Marina Nadejin Simic tha për Al Jazeera se të shtënat në shkollë ishin "një vijë e kuqe" për vendin.
“Ne kemi kaluar çdo vijë dhe duhet të trajtojmë seriozisht dhunën, në nivelin e të gjithë shtetit. Fatkeqësisht, në shoqërinë tonë dhuna është e pranishme kudo rreth nesh dhe tolerohet. Në një farë mënyre, është një normalizim i dhunës… Ata fëmijë janë mësuar të jetojnë në një mjedis të tillë dhe disa prej tyre ndihen shumë keq”, tha psikologia.
Sipas saj problemi është se shumë fëmijë janë shumë më tepër në internet sesa në botën reale, duke çuar në aftësi të pazhvilluara emocionale dhe sociale.
“Ndërsa rritemi, piqemi, duhet të kalojmë një proces socializimi … është të mësojmë se si të komunikojmë me të tjerët, të mësojmë se si të përmbushim dëshirat tuaja pa lënduar të tjerët, të mësojmë se si të silleni në situata kur jeni në një konflikt me dikë. Ka mënyra të ndryshme për të zgjidhur konfliktet; dhuna nuk është zgjidhje. Fatkeqësisht, fëmijët tanë nuk dinë mjaftueshëm për këtë. Parandalimi i dhunës na ka dështuar plotësisht”, tha Nadejin Simiç.
Shumë njerëz fajësojnë programet televizive, duke përfshirë shfaqjen e njohur televizive të realitetit Zadruga, për promovimin e dhunës verbale dhe fizike, duke përfshirë dhunën me bazë gjinore.
Pas të shtënave në shkollë, kanali televiziv serb Happy paraqiti kriminelin e luftës të dënuar Vojisllav Sheshel në emision për të ndarë mendimet e tij mbi tragjedinë. Sheshelj u dënua për krime lufte nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë (ICTY) dhe është një mysafir i zakonshëm në emision.
Në vitet e mëparshme, emisioni transmetoi gjithashtu një bisedë gazmore me ish gjeneralin serb dhe kriminel të dënuar të luftës Ratko Mlladiç, i cili telefonoi si mysafir nga Haga ku ai ishte i burgosur dhe i dërgoi "puthjet" për ekipin.
“Kemi situata ku bëhet një intervistë në TV, i ftuar është një njeri që është dënuar shumë herë për krime. Nuk është thashetheme, të gjithë e dinë këtë. Dhe ai vjen dhe ndan historinë e tij, qëllimet e tij të jetës, etj, dhe të rinjtë e shikojnë këtë. Dhe pastaj ata pyesin veten: 'Pse duhet të ulem këtu, të studioj? Ne nuk i kemi ofruar të rinjve vlera reale; ky është problemi. Ne kemi shkatërruar vlerat tradicionale, por nuk kemi ofruar [vlera] të reja dhe këta fëmijë janë në vakum. Këta fëmijë nuk kanë një orientim”, u shpreh ajo.
Menjëherë pas të shtënave në shkollë, mediat serbe raportuan gjithashtu për disa të rinj që lavdëronin sulmin në mediat sociale.
“Ti je më e forta”, shkroi një vajzë në postimin e saj në Instagram me emoji zemre mbi një foto të të dyshuarit. “King”, shkruan një tjetër fëmijë mbi foton e të dyshuarit në Instagram.
Psikologia klinike Branka Kordic i tha Al Jazeera-s se rinia është rritur në "një mjedis jo të shëndetshëm" pasi shoqëria u ofron atyre çdo gjë që është e gabuar.
“Morali qytetar nuk ekziston, nderi, respekti, kujdesi për të tjerët. Është gënjeshtër, mashtrim kudo që të shkosh dhe fëmijët rriten me këtë. Mjafton që fëmijët të shohin parlamentin tonë. Deputetët pështyjnë, bërtasin ofendojnë dhe fëmijët po e shikojnë këtë dhe shfaqje të tmerrshme të realitetit televiziv. Dhe pastaj pyesim veten se si ndodhi kjo? Duhet të habitemi si nuk ndodhi më herët”, tha Kordic.
Masat e shpallura
Presidenti serb Aleksandar Vuçiç që atëherë ka njoftuar një "çarmatim të Serbisë". Mes një sërë masash të reja të shpallura të premten, ai tha se të gjithë ata që zotërojnë ligjërisht armë do të kalojnë një rishikim. Ai shtoi se 1000 policë do të vendosen në shkolla dhe dënimet për armë pa leje do të dyfishohen pothuajse.
Kordiç tha se nga të gjitha masat e shpallura nuk ka pasur ndalim për asnjë emision problematik.
“Tregohen reality show të tmerrshëm, të neveritshëm, si Zadruga… çfarë kuptimi ka të kontrollojmë armët kur ne po i rrisim fëmijët tanë nën standardet e dinjitetit njerëzor?” tha Kordic.
Sipas Kordic mësuesit kanë shprehur shpesh herë shqetësimin se nuk dinë të punojnë me fëmijët agresivë. Sipas tyre të gjithë kanë nevojë për ndihmë, por ndihma nuk vjen nga askund pasi gjithçka është politizuar.
Kordic propozoi që çdo shkollë të ketë një hapësirë ku nxënësit mund të vijnë për të marrë ndihmë dhe të mësojnë se si të trajtojnë emocionet e tyre, qoftë zemërimi apo trishtimi. Kur të rinjtë kanë probleme, ata zakonisht shkojnë së pari te bashkëmoshatarët e tyre për të folur, jo tek të rriturit.
Ajo tha se do të ishte e dobishme të krijohej një program pilot ku fëmijët mund të kenë një hapësirë ku mund të takohen me njëri-tjetrin dhe të trajnohen për të shërbyer si dora e parë e ndihmës dhe një urë për ndihmën profesionale.
Nadejin Simiç tha se sistemi arsimor i Serbisë ka nevojë për reforma dhe sistemi shëndetësor duhet t'i kushtojë më shumë vëmendje shëndetit mendor të të rinjve.
“Shfaqjet televizive dhe transmetimi i njerëzve shumë problematikë që thonë të gjitha llojet e gjërave, që ofrojnë heronj të luftës, ofrojnë vlera që janë të rrezikshme dhe prandaj për të gjitha këto duhet punuar. Por mendoj se duhet bërë në nivel shtetëror. Aktivitetet individuale nuk do të sjellin rezultate të mëdha”, tha ajo./Përshtati “Pamfleti” nga “Aljazeera”
Lini një Përgjigje